Tong Tong Fair

Sambal maken

Florine — Mon, 20 May 2013 10:33:50 +0000

Heet, heter, heetst: leer zelf sambal maken

Op de Tong Tong Fair vind je tientallen soorten sambal. De smaken verschillen, maar de basis is altijd lombok. De heetste soort is sambal gledek (hete bliksem in het Javaans), gemaakt van de adjoema-peper. De Sambalshop in de Eetwijk maakte vorig jaar een Top 5 van populaire sambals:

peteh xtra
gledek
saigon
rujak
djahe

Leer zelf sambal maken

Op donderdag 23 mei leert Chyco Brouwer in de Kookstudio (locatie: Bengkel) hoe je zelf sambal maakt. Maximaal 15 mensen kunnen meedoen. Je kunt je inschrijven bij de balie van Stichting Tong Tong in het Cultuurpaviljoen. Je betaalt een bijdrage voor de ingrediënten van € 3,50.

Blussen…

Te veel lombokjes gebruikt? Es tjendol (frisse klappermelk met bruine suiker en groene gelatinebolletjes), es kelapa moeda (zoet drankje met stukjes kokosnoot) en es sjanghai (schaafijs met vruchten en dikke zoete melk) zijn heerlijke blusmiddelen. Ook van ramboetan, ananas en mangga word je weer lekker koel.

The post Sambal maken appeared first on Tong Tong Fair.

Marion Bloem

Florine — Mon, 20 May 2013 10:30:59 +0000

Marion Bloem: Jubileum ‘Geen gewoon Indisch meisje’

Dertig jaar geleden was er onverwacht veel aandacht voor de tweede generatie. In 1982 wijdde weekblad Vrij Nederland een 64-pagina’s tellende bijlage aan Indische Nederlanders en schreef De Groene Amsterdammer ‘Indo zijn is in’. Er was een Indische jongerendag in Paradiso (1984), waarvan de opkomst “verbluffend groot” was, aldus De Groene. Op de 25e Pasar Malam Besar in 1983 in Houtrust werd een forum georganiseerd met VN-journaliste Tessel Pollmann, schrijfster Marion Bloem, Moesson-redacteur Ralph Boekholt, schrijfster Lin Scholte en psychiater Peter Geerlings. In het rumoer van de Pasar Malam Besar discussieerden zij over de Indische cultuur in Nederland, wat er nog van over was of wat er juist aan was toegevoegd. VARA-radio maakte een live-verslag van het forum. De Groene schreef: “Vanwaar die plotselinge waardering voor ‘Indo’s’, vroeger een scheldwoord? De verlate ontdekking van een etnische minderheid?”

Dertig jaar verder

Inmiddels zijn we dertig jaar verder. Alle reden om te onderzoeken wat de Tweede Generatie nu vindt en voelt. In het Bibit-Theater zijn diverse lezingen en voorstellingen geprogrammeerd, waarin de tweede generatie centraal staat. Allereerst is er natuurlijk Marion Bloem, die we de gangmaker van haar generatie kunnen noemen. Haar boek Geen gewoon Indisch meisje verscheen dertig jaar geleden. Het gaat nadrukkelijk over de Indische identiteit. Ook haar films Land van mijn ouders (1983) en Ver van familie (2008) gaan over het Indo-zijn.

Op woensdag 22 mei leest de schrijfster voor uit haar beroemde boek. Arjen de Graaf en Patrick Drabe verzorgen de muzikale begeleiding.

Op zaterdagmiddag 25 mei kijkt historicus Florine Koning (auteur van o.a. De Pasar Malam van Tong Tong, een Indische onderneming) samen met Indische auteurs van toen terug op die golf van belangstelling en activiteiten uit de jaren tachtig. Waren de jongeren van toen idealistisch? Waar vroegen ze aandacht voor? Met o.a. Marion Bloem, Pamela Pattynama en Jill Stolk.

Marion Bloem zal na afloop haar boeken signeren in de stand van Stichting Tong Tong.

The post Marion Bloem appeared first on Tong Tong Fair.

Julya Lo’ko

Florine — Thu, 16 May 2013 10:54:51 +0000

Julya Lo’ko zingt Nederlandstalig

Samen met gitarist Arnold van Dongen en zoon Gino-Cochise op percussie en gitaar heeft Julya Lo’ko een gevarieerd programma samengesteld voor de 55e Tong Tong Fair. De zangeres vertolkt het lied ‘Vaderland’ van Frank Boeijen op onnavolgbare wijze en haar wonderschone vertolking van ‘Zeg maar niets meer’ van André Hazes het origineel vergeten. Ook zingt Julya Lo’ko krontjong, Molukse lagu-lagu én haar huidige passie: de Spaanse Flamenco. Wie de zangeres heeft zien optreden weet dat passie haar handelsmerk is. Met haar gloedvolle optredens krijgt zij elke zaal op de knieën.

Masterclass Waldjinah

Eerder die dag geeft de koningin van de krontjong, Waldjinah, een masterclass krontjongzang aan Julya Lo’ko!

Bengkel, donderdag 23 mei, 16.00 uur (masterclass met Waldjinah)
Bintang-Theater, donderdag 23 mei, 21.00 uur (concert)

The post Julya Lo’ko appeared first on Tong Tong Fair.

Chinezen uit Indonesië: hun erfgoed en hun geschiedenis

Florine — Thu, 16 May 2013 10:23:50 +0000

Chinezen uit Indonesië: hun erfgoed en hun geschiedenis

In 2011 is het Chinese Indonesian Heritage Center (CIHC) door het KITLV (Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde) in Leiden opgericht. Eén van de initiatiefnemers, mr. dr. Patricia Tjiook-Liem, spreekt onder andere over het verzamelen en bewaren van het erfgoed van Chinezen uit Indonesië en hun families, één van de voornaamste doelstellingen van het CIHC. Van deze groep, die zich doorgaans terughoudend opstelt dreigt het erfgoed en de (familie)geschiedenis over zowel de koloniale als de postkoloniale periode, verloren te gaan. Op een actieve manier informeert en communiceert het CIHC via onder andere een website www.cihc.nl en een Facebook pagina ‘Chinese Indonesian Heritage Center’. In 2012 werd de eerste CIHC-Publieksdag waarin het Centrum en belangstellenden elkaar konden ontmoeten, druk bezocht.

Mr. dr. Patricia Tjiook-Liem promoveerde in 2009 op haar onderzoek over ‘De rechtspositie der Chinezen in Nederlands-Indië 1848-1942′. Voor de Tong Tong Fair verzorgde zij in het kader van de Indische School in 2008 en 2009 de les Staatkunde, waarin zij voor een breed publiek uitleg gaf over de juridische status van de bevolkingsgroepen in de koloniale periode, zoals de gelijkstelling en het Nederlands Onderdaanschap. In 2010 volgde een les over de ‘Bestuurlijke verhoudingen ten tijde van de Max Havelaar’.

Op dit ogenblik zet zij zich in het bijzonder in voor het Chinese Indonesian Heritage Center (CIHC) bij het KITLV.

Bibit-Theater, zondag 2 juni 12.30 uur

The post Chinezen uit Indonesië: hun erfgoed en hun geschiedenis appeared first on Tong Tong Fair.

Préludes javanais van Sastro Prawiro/Otto Knaap

Florine — Thu, 16 May 2013 10:10:46 +0000

De Préludes javanais van Sastro Prawiro/Otto Knaap; een Javaans liefdesverhaal in Indische klanken

Henk Mak van Dijk vertelt over de verloren gewaande Préludes javanais: vier Indische liedjes, verzameld door de muziekrecensent/journalist Otto Knaap (1866-1917) en gepubliceerd in Parijs in 1909. Niet alleen Knaaps leven en werk komt aan de orde, maar Mak van Dijk spreekt ook over krontjong in Indië, de Maleise pantoen, de Indische zangeressen Koosje Martherus, Madame Sorga en de danseres Mata Hari, de moderne Franse dichter Rhené Ghil en het mysterie van de naam Sarinten.
Ook ontdekte hij de herkomst van het motief uit het derde lied ‘Tabeh nonna’, dat dezelfde melodie heeft als het beroemde Burung kakatua. Het thema eruit is het begin van een wals, gecomponeerd in Londen in 1851. Deze wals was zeer populair geworden in Amerika en was via Nederland in 1866 Indië binnengekomen.
Voorts zijn er zeldzame foto’s van Knaap, zijn vrouw Koosje en zijn familie te zien.

‘Tabeh nonna’, de Engelse wals als ‘Dari mana datangja lintah’ zullen worden uitgevoerd door het Winwide Alle Tonen Koor onder leiding van pianist/dirigent Menno Boogaard.

Klassieke muziek uit Nederlands-Indië

Pianist/antropoloog Henk Mak van Dijk zet zich al geruime tijd in voor het ontdekken van de klassieke muziek uit Nederlands-Indie. Zijn onderzoeken resulteerden in de publicaties van ‘De oostenwind waait naar het westen, over Indische componisten en Indische composities’ (KITLV ), ‘Wajang Foxtrot’ (met Carl Nix), twee grote tentoonstellingen over Indische muziek, concerten in het kader van de Indische Zomer, op de Pasar Malam Besar en op het Festival Classique, lecture-recitals en twee cd’s.

Ter gelegenheid van de vijftigste Pasar Malam Besar in Den Haag maakte hij de monumentale tentoonstelling ‘Werelds – over Indische klassieke muziek 1870-1945′, bezocht door Koningin Beatrix. Uniek is de door hem ontdekte en nieuw leven ingeblazen opera ‘Attima’ van Constant van de Wall die speciaal voor het jubileum van de Pasar in de Koninklijke Schouwburg werd opgevoerd.

In Wenen zal Mak van Dijk in het najaar van 2013 de door hem herontdekte liederen van Linda Bandara spelen op een festival georganiseerd door het Museum voor Volkenkunde.

Bibit-Theater, 23 mei 13.30 uur

The post Préludes javanais van Sastro Prawiro/Otto Knaap appeared first on Tong Tong Fair.

Dans uit Sulawesi

Florine — Wed, 15 May 2013 19:34:22 +0000

Dans uit Sulawesi

Ieder jaar heeft de Tong Tong Fair dansgroepen uit Indonesië te gast, die een bepaalde regio representeren. Dit jaar komen drie grote dans- en muziekgroepen uit Sulawesi over. Zij komen uit Muna (Zuidoost-Sulawesi), Makassar (hoofdstad Zuid-Sulawesi) en Mamasa (West-Sulawesi). De gezelschappen laten traditionele dansen uit hun streek zien.

Tong-Tong-Podium, woensdag 22 mei, 18.00 uur, dans en muziek uit Muna, Zuidoost Sulawesi
Tong-Tong-Podium, donderdag 23 mei, 15.00 uur, dans en muziek uit Muna, Zuidoost Sulawesi
Tong-Tong-Podium, vrijdag 24 mei, 12.15 uur, rituele dansen uit Makassar en Mamasa, Sulawesi
Tong-Tong-Podium, zaterdag 25 mei, 15.00 uur, rituele dansen uit Makassar en Mamasa, Sulawesi

The post Dans uit Sulawesi appeared first on Tong Tong Fair.

Wieteke van Dort

Florine — Sun, 12 May 2013 11:37:26 +0000

Welkom terug, Wieteke

Op zaterdag 25 mei verwelkomen we in het Bintang-Theater een oude bekende: Tante Lien. Want Wieteke van Dort is terug na een lange periode van ziekte. Nu is ze er weer, met haar Late Late Lien Show. Dit is een toeslagtoestelling. U dient vooraf te reserveren bij de Infobalie van de Tong Tong Fair. Kosten € 3,-.
Een dag eerder loopt de entertainster zich warm in workshoptheater de Bengkel, wanneer zij de workshop ‘Kun je Zingen? Zing dan mee!’ presenteert. Heeft u het boek thuis in de kast? Neem het mee!

Bintang-Theater, zaterdag 25 mei, 17.30 uur
Bengkel, vrijdag 24 mei, 15.00 uur

The post Wieteke van Dort appeared first on Tong Tong Fair.

Djam Boekoe – boekenuur

Florine — Fri, 10 May 2013 16:46:00 +0000

Djam Boekoe – boekenuur Tong Tong Festival

Djam Boekoe is het boekenuur in het Bibit-Theater. Met dit jaar o.a. de volgende items:

Gekruide weemoed. De Indische lievelingsgerechten van Louis Couperus

Woensdagmiddag 22 mei zetten we in het Bibit-Theater de spotlight op Louis Couperus, wiens geboortedag 150 jaar geleden in 2013 wordt gevierd. Historica en Couperus-kenner José Buschman keert terug op de Bibit-planken voor de lezing ‘Gekruide weemoed. De Indische lievelingsgerechten van Louis Couperus’, gebaseerd op haar meest recente boek Couperus Culinair. Met voordrachten uit Couperus’ werk door Louise van Stolk.

Indische brieven; Een bestuursambtenaar in de Buitengewesten

Donderdagmiddag 23 mei interviewt Fridus Steijlen Ineke Everts-Kuik n.a.v. het boek Indische brieven; Een bestuursambtenaar in de Buitengewesten dat zij samen met haar man Philip Everts samenstelde. Bouwe Kuik was sinds 1921 ambtenaar bij het Binnenlands Bestuur in Nederlands-Indië en kwam om bij de inval van de Japanners.

Soerabaja van Pauline Slot

Afgelopen najaar verscheen Soerabaja, van Pauline Slot, een roman gebaseerd op de ervaringen van familieleden in de oorlog en bersiap. Slot kon gebruik maken van brieven en dagboeken die door haar achternichten waren bewaard. Op haar site www.paulineslot.nl en via Twitter meldde de schrijfster dat ze veel reacties van lezers kreeg, die vergelijkbare ervaringen hadden gehad. Dinsdagmiddag 28 mei vertelt ze daar meer over in het Bibit-Theater aan Sylvia Dornseiffer.

Papoea Connection

Woensdagmiddag 29 mei is Nancy Jouwe de gastvrouw van Papoea Connection, een boekenuur met auteurs van meerdere boeken: Wiek Liensen van Bloedgoud, Peter Klencke van Hollandia Blues en Marlies Dinjens en Stan de Jong van De vlucht van de paradijsvogel. “De gemene deler is dat het alledrie onbekende koloniale geschiedenissen zijn, die een donker randje hebben, verteld vanuit persoonlijke verhalen”, vertelt Nancy. “Daarmee sluit het mooi aan bij het Boekenweekthema 2013, ‘Gouden tijden, zwarte bladzijden’, waarbij er helaas bijzonder weinig aandacht besteed is aan (post)koloniale geschiedenissen. De drie boeken geven drie verschillende perspectieven op dat thema.”

Lees meer over deze boekenitems en boekpresentaties in de boekenkrant Indisch Anders. Download hier een eigen exemplaar.

Over de foto: Nancy Jouwe (links) met gasten in 2012 in het Bibit-Theater.

The post Djam Boekoe – boekenuur appeared first on Tong Tong Fair.

Ontsporing van Geweld

Florine — Tue, 16 Apr 2013 11:02:34 +0000

Heruitgave ‘Ontsporing van Geweld’

Onlangs is bij Walburg Pers een herdruk verschenen van ‘Ontsporing van geweld; Het Nederlands-Indonesisch conflict’, het geruchtmakende boek van J.A.A. van Doorn en W.J. Hendrix dat bijna 45 jaar geleden verscheen. Op donderdagmiddag 23 mei is W.J. Hendrix te gast om met o.a. Dirk Vlasbloem, die de heruitgave van een nieuw nawoord voorzag, en Henk Schulte Nordholt over dit boek te vertellen. Van Doorn en Hendrix dienden tijdens de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog (1945-1949) samen op Java. Hier besloten ze, geschokt door de gewelddadige praktijken van hun legeronderdeel, een onderzoek in te stellen naar ontsporingen van geweld. Na hun terugkeer in Nederland zagen zij af van publicatie, in de overtuiging dat hun studie niet in goede aarde zou vallen. Alom ging men er vanuit dat het ‘voorbij’ was.

Excessennota

Twintig jaar na de soevereiniteitsoverdracht, in 1969, blikte Nederland alsnog terug op het militaire ingrijpen in Indonesië, naar aanleiding van het tv-optreden van oud-stoottroeper Hueting. De Tweede Kamer eiste een onderzoek en de regering-De Jong kwam met de Excessennota. Een en ander was voor Van Doorn en Hendrix aanleiding om de dikke stapel schriften en formulieren weer tevoorschijn te halen, uit te werken en te publiceren. In 1970 verscheen dit boek voor het eerst. Het is een sociologische studie, een combinatie van veldobservaties (Hendrix) en soci- ologische analyse (Van Doorn). Het boek behandelt de gewelddadige manier waarop Nederland het Indonesische vraagstuk dacht af te wikkelen. Het werd daarmee een unieke, goeddeels van binnenuit gepleegde studie van een nieuw type oorlog: de dekolonisatie-oorlog.

Vorig jaar beval Ad van Liempt dit boek in Indisch Anders aan als één van zijn persoonlijke favorieten: “Zij dringen door tot het excessieve geweld van die tijd. Zij mogen dat doen: zij waren dienstplichtig en zaten er zelf tussen. Je hoort zo vaak kreten over ‘oorlogsmisdaden’, maar 99% hield zich daar verre van. Door het kleingeestige gedrag van de autoriteiten, die weigerden het geweld echt goed te onderzoeken, hebben ze eraan bijgedragen dat het in de discussie altijd over oorlogsmisdaden gaat. Een gevolg daarvan was dat de veteranen allemaal bij elkaar gingen zitten en zich in zichzelf terugtrokken. Heel jammer. Ja, het is natuurlijk allemaal wijsheid achteraf, maar dat vind ik echt een tragische nasleep.”

Bibit-Theater, donderdag 23 mei, 15.30 uur

The post Ontsporing van Geweld appeared first on Tong Tong Fair.

Boekpresentatie Herman Keppy

Florine — Fri, 10 May 2013 16:16:45 +0000

Boekpresentatie ‘Pendek’ van Herman Keppy

Herman Keppy (Amsterdam-West, 1960) is journalist en schrijver. Hij publiceerde o.a. Van Ambon naar Amsterdam, het gefictionaliseerde levensverhaal van twee Molukse broers die rond 1900 als arts werden opgeleid in Nederland. In zijn reportages houdt hij zich bezig met de andere kant van het koloniale verhaal: het nog altijd relatief onbekende gezichtspunt van de Indische en Indonesische spelers in de geschiedenis. In zijn nieuwe bundel Pendek laat Keppy Indische en vooral Molukse Nederlanders aan het woord met verrassende, vaak pijnlijke en steeds roerende verhalen die tot een eeuw terug gaan en cruciale momenten in hun levensgeschiedenis betreffen: scholing in Indië, de tweede wereldoorlog, het verzet, de bersiap, de repatriëring en de verovering van Hollandse harten. Keppy’s eigen Molukse familie komt ook in beeld – zijn grootvader was KNIL-militair, zijn vader was marinier.

Lees een verhaal van Herman Keppy in de Indisch Anders, editie 2013. Download de boekenkrant bij het Tong Tong Festival hier.

Op vrijdag 24 mei wordt Pendek gepresenteerd in het Bibit-Theater. Om 12.30 uur interviewt Wim Manuhutu Herman Keppy. Na afloop signeert de auteur Pendek in de stand van Stichting Tong Tong, tegenover het Bibit-Theater.

Foto: Hans Mahler

The post Boekpresentatie Herman Keppy appeared first on Tong Tong Fair.

Stille krachten

Florine — Fri, 10 May 2013 15:31:55 +0000

Over Goena-goena en stille krachten…

Magie speelt een belangrijke rol in het Indische leven. Bij de 13e Pasar Malam Tong-Tong in 1971 vroeg Ellen Derksen de astroloog Jack F. Chandu een horoscoop te trekken van de Pasar Malam Tong-Tong. In de Boekoe Pienter (het beursmagazine) van datzelfde jaar schreef de beroemde astroloog Rico Bulthuis op verzoek van Stichting Tong Tong het artikel ‘Kaartleggen bij kaarslicht in Den Haag’. Bulthuis noemde Den Haag ‘een betoverende stad’. Den Haag en magie hebben een lange intense relatie, schreef de astroloog.

‘[...] in het Statenkwartier en Duinoord wemelde het van de verlofgangers met baboes. Tussen de Weimarstraat en het Valkenboschplein rook het altijd naar kroepoek. Daar werden geesten opgeroepen en horoscopen getrokken. Oost en West zaten na zonsondergang broederlijk aan de séancetafel en luisterden naar geesten die allen met een Haegsch accent spraken. [...] Je tuimelde op weg naar de toekomst over dames die dikwijls met de belofte dat ze twee spel kaarten gebruikten, de wachtkamer vol klanten kregen. Je kon de wierook op hun stoep door de brievenbus al ruiken. En het was geen zeldzaamheid als je verbeten moeders met huilende dochters bij hen zag binnengaan. En dan werd tussen Boeddhabeelden, wajangpoppen, Japanse lakborden en aan de muur geprikte waaiers de kaart gelegd: “dat na zeven maanden alles wel weer goed zou komen.”
[...] Omstreeks 1920 was ’s Gravenhage een magisch centrum, waarin de speelkaart de toon aan gaf. [..] Negen van de toen oudere dames uit Indië konden een beetje de kaart leggen. Eens kwam mijn buurvrouw doodverschrikt thuis: “Adoe seg, ik vond een schoppenheer op straat, wat nou?”[...]

2013…

Dit jaar wijdt het Tong Tong Festival enkele programma’s aan magie. De stille kracht is het wereldberoemde boek van Louis Couperus, de schrijver die 150 jaar geleden geboren werd. In het Bibit-Theater neemt Neerlandica Ellen Boschman het boek als uitgangspunt voor een ontdekkingsreis door de wereld van goena-goena en stille kracht, zo rijkelijk beschreven in de Nederlands-Indische literatuur, o.a. door Maria Dermoût en E. du Perron.

De acteurs Esther Scheldwacht (foto rechts) en Frank Irving lezen vervolgens verhalen voor waarin occultisme een rol speelt.

Edelstenenconsult – neem uw edelstenen of kris mee voor een consult

Om een beetje in deze sferen te blijven, neemt Thalita Kreefft u op vrijdag 31 mei mee in de wereld van Javaanse rituelen. Aansluitend geeft deskundige Ignatius Supriyanto een consult over de mystieke lading van edelstenen en krissen. Wilt u meer weten over de specifieke lading van de edelsteen in uw lievelingsring of van de kris die u erfde? Neem deze mee naar de Bengkel!

Bengkel, Javaanse rituelen, rituelen delen’ met Thalita Kreefft, vrijdag 31 mei, 12.15 uur
Bengkel, edelstenenconsult met Ignatius Supriyanto, vrijdag 31 mei, 14.00 uur
Bibit-Theater, spookverhalen in de Indische literatuur, zaterdag 1 juni, 14.30 uur

Op de bovenstaande foto ziet u handlijn-deskundige L.J.H. van der Poll die in de jaren ’70 en ’80 de hand las op de Tong Tong Fair.

The post Stille krachten appeared first on Tong Tong Fair.

Eerste Generatieshow

Florine — Fri, 10 May 2013 14:37:48 +0000

De Eerste Generatieshow met Tante Au en Boeli Burger

De Eerste Generatieshow van Vilan van de Loo beleeft alweer het zevende seizoen. Dit jaar ontvangt gastvrouw Vilan Boeli Burger (1929), een grote man waar een groot hart in zit. Vol van avonturen, vol van verhalen. Die beginnen bij de liefde tussen zijn Hollandse vader en Indonesische moeder, via haar stamt hij af van Prins Diponegoro. Hij schrijft aan zijn mémoires, maar hoe moet alles erin? Kapitein Westerling, de gevangenis, omgaan met zijn PTST? Boeli Burger is een levend jongensboek: meeslepend, met humor en levensecht. (27 mei)

Tante Au

Op woensdag 29 mei ontvangt Vilan Tante Au (1928). Ze is klein van gestalte, maar groots in haar daden. In haar eentje bracht ze duizenden euro’s bij elkaar voor de kerk in haar Molukse geboortedorp Hulaliu. Haar geheim: de loempia. Ze maakt misschien wel de beste loempia’s ter wereld en die verkoopt ze voor één euro per stuk. Nu is ze de hoofdsponsor van de kerk geworden. Als de kerk haar nodig heeft, zegt ze altijd zonder te aarzelen: “Ja, ik help.” Over hoe dit kan, haar successen en haar bijzondere levensverhaal komt tante Au aan ons vertellen. Twee van haar zonen komen mee. (29 mei)

Bibit-Theater, maandag 27 mei, 13.30 uur
Bibit-Theater, woensdag 29 mei, 12.30 uur

Vilan van de Loo heeft haar Eerste Generatieshow een eigen stek gegeven online, bezoek de website hier.

The post Eerste Generatieshow appeared first on Tong Tong Fair.

Tan Twan Eng

Florine — Fri, 10 May 2013 13:43:41 +0000

Maleisische topschrijver Tan Twan Eng

Op zondag 26 mei is de Maleisische auteur Tan Twan Eng, woonachtig in Zuid- Afrika, onze gast. In 2012 stond hij op de shortlist voor de Man Booker Prize met zijn roman The Garden of Evening Mists. In 2013 won hij met deze titel de Man Asian Literary Prize 2012. Reggie Baay interviewt Tan Twan Eng n.a.v. de verschijning van de Nederlandse vertaling, De Tuin van de avondnevel. Het interview is Engelstalig.

In Indisch Anders bespreekt Reggie Baay deze prijswinnende roman. Uit deze recensie:

‘Het boek beschrijft het leven van Teoh Yun Ling, een gepensioneerde Maleisische vrouwelijke rechter, geboren in 1923 en opgegroeid in het milieu van de loyale koloniale elite van Penang. Zij heeft het hectische leven in Kuala Lumpur vaarwel gezegd om zich rekenschap te geven van haar eigen verleden en dat van haar geboorteland. Yun Ling reist daartoe terug naar een plek die daarmee onlosmakelijk verbonden is: de Cameron Highlands, de idyllische hoogvlakte in West-Maleisië. Daar namelijk ligt de verbinding tussen Yun Ling en respectievelijk haar verleden als oorlogsslachtoffer tijdens de Japanse bezetting; de geheimzinnige Japanse hovenier Aritomo; en de moeizame weg naar onafhankelijkheid van ‘Malaya’ naar een zelfstandige natie, los van de Britse kolonisator. Eenmaal in de Cameron Highlands aangekomen, ontvouwt deze mysterieuze, meervoudige geschiedenis zich vervolgens als een Oosterse theeceremonie: langzaam, sereen en gracieus.’ Lees de hele recensie van Reggie Baay in Indisch Anders. Download Indisch Anders hier.

Reggie Baay is zeer lovend over de roman:

“The garden of evening mists’ is een betoverende roman over herinneren en vergeten. Betoverend, niet alleen vanwege de knappe constructie en stijl (Tan Twan Eng toont zich in de roman een begenadigd stilist), maar ook vanwege de uitgekiende, gelaagde manier waarop in de roman spanning wordt opgebouwd. Subtiel worden mysteries gecreeerd en nog subtieler ontrafeld; geraffineerd worden geheimen gepresenteerd en nog geraffineerder onthuld. Als lezer krijg je daardoor weinig gelegenheid te verslappen, ook omdat je er al lezend op bedacht moet zijn niet op het verkeerde been te worden gezet.”

Bibit-Theater, zondag 26 mei, 15.30 uur

The post Tan Twan Eng appeared first on Tong Tong Fair.

De Pasarkrant 2013 is verschenen

Florine — Fri, 10 May 2013 09:45:22 +0000

De Pasarkrant 2013 is verschenen, de programmakrant van Tong Tong Fair & Festival

De kleurige Pasarkrant bevat nieuws en achtergronden over het Tong Tong Festival dat plaatsvindt in de theaters van de 55e Tong Tong Fair. De Pasarkrant bevat het volledige programma van het Tong Tong Festival 2013.

Download hier de digitale versie van de Pasarkrant 2013.

De papieren Pasarkrant is inmiddels per post bezorgd aan mensen die hun adres hadden doorgegeven (aanvraag is nu gesloten) en aan Sobats (vrienden/donateurs van Stichting Tong Tong).

De papieren Pasarkrant is bij diverse voorverkoopadressen en bij toko’s, restaurants en enkele grote VVV’s verkrijgbaar.

Programmawijzigingen

Er zijn dit jaar meer dan 200 programma’s in de theaters van de Tong Tong Fair. Programmawijzigingen kunnen wij helaas niet uitsluiten. Indien het programma op de website afwijkt van dat in de krant, geldt altijd het programma op de website. Klik in het menu op Programma’s per dag 2013. De site is actueler dan de krant.

The post De Pasarkrant 2013 is verschenen appeared first on Tong Tong Fair.

Het verhaal uit de koffer

Florine — Tue, 07 May 2013 12:56:53 +0000

Het verhaal uit de koffer

Dewi Staal (1988) is een jonge Indische cultureel antropologe die gefascineerd raakte door haar Indische roots. Haar documentaire ‘Het verhaal uit de koffer’ laat de zoektocht zien van haar tante, Marleen, naar een periode uit het verleden van haar ouders.

Batavia 1946

Haar Nederlandse vader en Indonesische moeder (de grootouders van de filmmaakster) ontmoetten elkaar in Batavia in 1946 en vertrokken in 1950 naar Nederland. Aan de hand van historische documenten en bezoeken aan plekken die een belangrijke rol in haar ouders leven hebben gespeeld, probeert Marleen een beeld van het verleden van haar ouders te schetsen, waar vooral haar moeder altijd over gezwegen heeft.

Indisch zwijgen?

Dewi Staal vertelt dit verhaal aan de hand van foto’s en brieven die bewaard zijn gebleven. De filmmaakster hoopt met deze documentaire het Indische zwijgen van de eerste en/of tweede generatie Indische Nederlanders te doorbreken en de tweede en derde generatie nieuwsgierig te maken naar het verleden van hun eigen (groot)ouders.

Benieuwd naar de scriptie waarmee Dewi Staal afstudeerde en die ten grondslag ligt aan de documentaire? Download hem hier.

Bibit-Theater, zondag 26 mei, 12.30 uur

The post Het verhaal uit de koffer appeared first on Tong Tong Fair.

Ronelda Kamfer

Florine — Sun, 05 May 2013 18:51:59 +0000

Iedereen anders, iedereen eenders – Ronelda Kamfer

In Indisch Anders leest u een verhaal van de Zuid-Afrikaanse dichteres Ronelda Kamfer. Vorig jaar woonde zij als writer in residence in Amsterdam en bezocht voor het eerst de Tong Tong Fair – of ‘Tong Tong Fees’ (feest), zoals zij het Indische evenement noemt. Ze schrijft over de treffende overeenkomst tussen de Indische cultuur en de ‘bruin cultuur’ (kleurling/coloured) in Zuid-Afrika.

Op zondag 2 juni interviewen Edy Seriese en prof. dr Ena Jansen de dichteres in het Bibit-Theater.

Lees in boekenkrant Indisch Anders het verhaal dat Ronelda Kamfer schreef. Download hier een eigen exemplaar van Indisch Anders.

The post Ronelda Kamfer appeared first on Tong Tong Fair.

Orkes Keroncong Bintang Surakarta

Florine — Fri, 03 May 2013 09:13:55 +0000

Ontmoet het huisorkest van de 55e Tong Tong Fair:
Orkes Keroncong Bintang Surakarta

De wereldberoemde Waldjinah neemt haar eigen orkest mee, Orkes Keroncong Bintang Surakarta. Dit orkest, waar ook een zoon en dochter van Waldjinah lid van zijn, speelt o.a. krontjong asli in de stijl van Surakarta (Solo). Orkes Keroncong Bintang Surakarta is het huisorkest van de 55e Tong Tong Fair! Wanneer Waldjinah niet optreedt, kunt u toch genieten van dit geweldige orkest.

Ontmoet het orkest

Het orkest bestaat uit: Sri Partiningsih (zang), Dina Putri (zang), Ary Mulyono (fluit), Sudaryatno (biola, melody), Jefri Chaniago (cak), Hari Suyamto (bass), Heru Suhardi (cello ) en Purwanto (cuk).

The post Orkes Keroncong Bintang Surakarta appeared first on Tong Tong Fair.

Pentjak Silat

Florine — Fri, 03 May 2013 08:47:20 +0000

Vechtballet: pentjak silat

Liefhebbers van pentjak silat, de elegante vechtsport uit Zuidoost-Azië kunnen dit jaar hun hart ophalen. Maar liefst vijf pentjakgroepen geven demonstraties én workshops.

Charles Renoult brengt het pentjakspektakel ‘Tontonan Dua’ met studenten van de Acteerschool Rotterdam. Ook treden aan pentjak silat-koning Paatje Phefferkorn en de bekende Maastrichtse groep Pencak Panca Sila onder leiding van Henri Otgaar. Nieuw op het Tong-Tong-Podium is de Haagse pentjakgroep Advendo.

Pentjak wordt ook in Maleisië beoefend: Pencak Melayu is de voorstelling van Pencak Satria o.l.v. Rob Brandt met gasten Guru’s Osman Nok, Radzwan en Ghapar uit Maleisië. Samen met Silat Melayu uit Roermond geven zij ook een workshop.

De demonstraties vinden plaats op het Tong-Tong-Podium in de Grand Pasar, de workshops in de Bengkel.

Pencak Panca Sila, 25 mei
Advendo, 29 mei
Tontonan Dua o.l.v. Charles Renoult, 30 mei
Paatje Phefferkorn, 31 mei
Pencak Melayu van Pencak Satria, 2 juni

The post Pentjak Silat appeared first on Tong Tong Fair.

Documentaires van en over de tweede generatie

Florine — Wed, 01 May 2013 16:56:45 +0000

Documentaires van en over de tweede generatie

In Nederland worden veel documentaires gemaakt. Hoogleraar Pamela Pattynama geeft op 24 mei een lezing over ‘Identiteit en Indië: de documentaires van de Indische tweede generatie’, waarin ook filmfragmenten worden vertoond. Er zijn relatief veel documentaires gemaakt over Indië en de dekolonisatie. Binnen dat geheel vormen de documentaires van de tweede generatie Indische filmmakers een genre apart. Indische tweede generatie films haken in op bekende beelden van het koloniale verleden. Het interessante is echter dat er een eigen draai wordt gegeven aan de traditionele voorstelling van zaken.

Kritiek

De filmmakers leveren impliciet of expliciet kritiek op het koloniale verleden, maar dat is niet het belangrijkste. De films gaan over het heden en niet over het verleden en draaien vooral om de specifieke positie van de Indische tweede generatie in Nederland. Daarbij valt op dat de makers toch vaak Nederlands-Indië als land van herkomst claimen.

In deze lezing wordt met voorbeelden aangetoond op welke manier dat gebeurt. Vertoond worden fragmenten uit: De geschiedenis van een keuze (1995), Mijn vader maakt foto’s (1997), Land van mijn ouders (1983), Contractpensions (2009), Kinderjaren (2006), Soerabaja, Surabaya (2007), en Schattenberg (2008).

Lees meer over dit item in de boekenkrant Indisch Anders. Download hier een eigen exemplaar.

Bibit-Theater, 24 mei,13.30 uur

The post Documentaires van en over de tweede generatie appeared first on Tong Tong Fair.

Ahmad Tohari

Florine — Wed, 01 May 2013 15:56:55 +0000

Hooggeëerde gast op het Tong Tong Festival 2013: Ahmad Tohari!

In het eerste weekend van de Tong Tong Fair ontvangen we een grootheid uit de Indonesische literatuur: Ahmad Tohari, naar aanleiding van de vertaling van zijn meesterwerk Ronggeng Dukuh Paruk (1982), Dansmeisje uit mijn dorp (Uitgeverij De Geus). Prof. dr. Ben Arps van het Leiden University Institute of Area Studies interviewt Tohari op 26 mei over zijn boek.

Van Tohari’s beroemde roman werd ook een speelfilm gemaakt, Sang Penari (The Dancer) getiteld. Dit ‘Shakespeariaans drama’, door Tohari geprezen, was Indonesië’s inzending voor de Oscars dit jaar. The Dancer wordt op 28 mei op het Tong Tong Festival vertoond, in aanwezigheid van actrice Dewi Irawan.

Op 30 mei wordt Tohari geïnterviewd door Arnaud Kokosky Deforchaux, over het fenomeen ‘dansmeisje’ (ronggeng). Hierbij zijn ook de dansers van Sang Penari (een gelegenheidsensemble met dansers uit Bali, Midden- en Oost-Java), aanwezig. Samen gaan ze dieper in op het fenomeen dansmeisje (ronggeng).

Interview Ahmad Tohari, Bibit-Theater, 26 mei
Filmvertoning The Dancer, Bibit-Theater, 28 mei
Interview Ahmad Tohari, Sang Penari over het fenomeen dansmeisje, Bibit-Theater 30 mei

Leslie Boon maakte de bovenstaande foto van Ahmad Tohari tijdens het festival Writers Unlimited in Den Haag. Zij schreef voor Indisch Anders een artikel over Ahmad Tohari. In Indisch Anders, de boekenkrant bij het Tong Tong Festival, lees je meer over deze schrijver. Download de krant hier.

The post Ahmad Tohari appeared first on Tong Tong Fair.

Bulantrisna Djelantik

Florine — Mon, 29 Apr 2013 13:14:24 +0000

Koninklijk bezoek uit Bali: Ayu Bulantrisna Djelantik

Het laatste weekend van de 55e Tong Tong Fair staat in het teken van Bali. Te gast is Ayu Bulantrisna Djelatik. Samen met haar zus Ayu Madelief Djelantik- Hobohm en nicht Ayu Kusuma Arini danst zij de beroemde Legong Garuda, ‘de dans van de vogel’. Alle drie zijn zij kleindochter van de laatste vorst van Karangasem, Oost Bali.

Dit koninklijke drietal geeft dansvoorstellingen én een workshop. In de Bengkel leren ze je de beroemde Legong Bapang Lasem!

Tong-Tong-Podium, 1 juni, 13.30 uur (dans)
Bibit-Theater, 1 juni, 15.00 uur (interview)
Bengkel, 1 juni, 20.30 uur (workshop)
Tong-Tong-Podium, 2 juni, 13.30 uur (dans)
Bengkel, 2 juni, 18.00 uur (workshop)

The post Bulantrisna Djelantik appeared first on Tong Tong Fair.

Rayuan Samud’ra

Florine — Mon, 29 Apr 2013 10:45:37 +0000

Weerzien met Rayuan Samud’ra

Na het overlijden van hun zoon Michael Matulessy (in 2008) trad Rayuan Samud’ra, Nederlands beroemdste en actiefste krontjongorkest niet meer op. Speciaal voor de 55e Tong Tong Fair zal het orkest rond Bea en Rudy Matulessy weer optreden. Rayuan Samud’ra speelt de originele krontjong, de ‘asli’, zoals Rudy Matulessy hem als kind hoorde in Nederlands-Indië en later leerde aan zijn vrouw, kinderen en zelfs kleinkinderen.

Oorsprong

De oorsprong van krontjong is Portugese volksmuziek. Op weg naar de Oost mengden zich allerlei andere muzikale tradities met deze muziek. Op Java, in Toegoe bij Jakarta, ontstond uiteindelijk krontjong. Het is geen makkelijk genre. De timing van de slag van de ukelele bijvoorbeeld is heel belangrijk. Maar al te vaak komt die te laat en speelt de muzikant ‘achter de krontjong aan’. Daarnaast zijn ook de gitaarloopjes onnavolgbaar moeilijk, zeker wanneer je, zoals Rudy Matulessy doet, twee partijen met één gitaar speelt: die van de cello en de contrabas. Rudy: “Ik hou van het ritme en de opmaat.”

Laid back

Dan de zang. Die mag dan laid back klinken, de krontjongzangers moet wel een goed getimede buiging in haar stem maken. “Dat moet je echt leren”, zegt Bea die de kunst afkeek van twee Javaanse musici: zangeres Hetty Koes Endang, een van de beroemdste krontjong asli-zangeressen van Indonesië, en zanger Mus Mulyadi, eveneens uit Indonesië. Bij Bea Matulessy thuis in Soerabaja werd overigens niet naar krontjong geluisterd. “Dat was toch een beetje muziek van katjongs [straatjongens, red].”, vertelde ze aan De Sobat. “We luisterden wel veel naar klassieke muziek. Ik wilde graag zang studeren aan het conservatorium maar de oorlog kwam daartussen.”

Kediri

Rudy Matulessy daarentegen ging elke avond van huis om in de straten van Kediri naar krontjong te luisteren. Als tienjarige jongen werd hij gegrepen door de melodie, en vooral door het gitaarspel. “Ik probeerde de gitaar precies zo te spelen als ik het hoorde.” Zijn Javaanse grootmoeder speelde een belangrijke rol in zijn muzikale en artistieke ontwikkeling. “Ze leerde mij ook gamelan en wayang spelen.”
Gezegend met een absoluut gehoor kon Rudy Matulessy de gitaarpartijen van de krontjongliedjes precies naspelen. Volgens Rudy kun je krontjong eigenlijk niet leren. “Het is muziek van dáár”, zegt Rudy die de krontjong precies speelt zoals hij hem ooit hoorde. “Hier wordt het vaak op noten gezet. Dat kan eigenlijk niet, vind ik.”
“Ik ben blij dat de kleinkinderen interesse hebben”, vertelde Bea Matulessy. “We willen de krontjong graag doorgeven, het is jammer als het ophoudt.” Stichting Tong Tong vindt het geweldig dat het prachtige orkest weer zal optreden.

Tong-Tong-Podium, zaterdag 1 juni, 12.15 en 18.00 uur

The post Rayuan Samud’ra  appeared first on Tong Tong Fair.

Yvonne Keuls

Florine — Mon, 29 Apr 2013 10:18:15 +0000

De Indische tantes van Yvonne Keuls

Op dinsdag 28 mei komt Yvonne Keuls voorlezen uit haar populaire verhalenbundel Indische tantes. De schrijfster vertelt u ook over Tantie Toetie en Tante Pop, die vereeuwigd zullen worden in een standbeeld.

Standbeeld

Yvonne Keuls ontving vorig jaar de Cultuurprijs van Den Haag. Een onderdeel van de prijs was een financiële bijdrage aan een zelf te bepalen doel. Daar hoefde Yvonne Keuls niet over na te denken. Ze ijvert al jaren voor een standbeeld van Indische tantes. Kunstenaar Loes Bos heeft de maquette van haar tante Toetie en tante Pop inmiddels gemaakt, maar om de tantes werkelijk in brons te vereeuwigen, is meer geld nodig. Daarom is de schrijfster een crowdfunding gestart. Het 1.70 meter hoge beeldje zal op het Frederik Hendrikplein komen. Steunt u de crowdfunding? Lees meer op de speciale website.

Lees hier een interview met Yvonne Keuls, dat vorig jaar verscheen in Indisch Anders, de boekenkrant bij het Tong Tong Festival.

Kom naar Yvonne Keuls en haar tantes luisteren. Bibit-Theater, dinsdag 28 mei, 14.30 uur

The post Yvonne Keuls appeared first on Tong Tong Fair.

Indorock meets Nederbeat

Florine — Mon, 29 Apr 2013 09:38:32 +0000

Indorock meets Nederbeat: Crazy Rockers met special guests Rinus Gerritsen en George Kooymans van de Golden Earring

Werelds en wereldschokkend was de introductie van de rock-’n-roll in Nederland door de Tielman Brothers. Indische jongens rockten en hun stijl werd een genre: Indorock. De Crazy Rockers is misschien wel de oudste Indorock-band die nog actief is. Harde kern van de band wordt gevormd door zanger Woody Brunings en gitarist Eddy Chatelin.

Op de 55e Tong Tong Fair maken de nog altijd actieve Crazy Rockers er een heel speciaal feestje van, met als speciale gasten Rinus Gerritsen en George Kooymans van de Golden Earring. Indorock meets Nederbeat! Samen zetten zij het Bintang-Theater moeiteloos in vuur en vlam.

In 2004 interviewde De Sobat, relatiemagazine van Stichting Tong Tong, Golden Earring Rinus Gerritsen over Indorock en Nederbeat. “Eigenlijk is de Indorock surfmuziek. Dat knetterende gitaargeluid en de snelle loopjes”, vertelde Rinus Gerritsen toen. Lees het artikel hier.

Bintang-Theater, donderdag 30 mei

The post Indorock meets Nederbeat appeared first on Tong Tong Fair.

Waldjinah, de koningin van de krontjong

Florine — Mon, 29 Apr 2013 09:27:10 +0000

Welkom Waldjinah, de koningin van de krontjong

Toen bekend werd dat krontjongzangeres Waldjinah naar het Tong Tong Festival zou komen, mailden mensen spontaan: “Ik hoorde dat mijn lievelingszangeres jullie star guest is dit jaar: Waldjinah! Geweldig!” En: “Zij verdient echt de introductie van een megaster. Zo gaaf dat ik haar straks live kan horen!”

Bijzondere stem

We zijn trots dat Waldjinah, een van de grootste krontjongzangeressen van Indonesië, naar de 55e Tong Tong Fair komt. Zij is ‘Queen of keroncong’, de koningin van krontjong.
De uit Solo afkomstige zangeres (1945) heeft een enorme staat van dienst en geniet ook buiten Indonesië aanzien. Het is vooral de kleur en zachtheid van haar stem die Waldjinah zo beroemd heeft gemaakt en die ze koestert. “Ik drink nooit ijswater of likeur, maar altijd beras kencur met honing”, vertelde ze aan de Jakarta Post. Beras kencur is een rijstdrank met medicinale wortel.
Op twaalfjarige leeftijd won Waldjinah het krontjongconcours Ratu Kembang Kacang in Solo. Een glansrijke carrière volgde. Bijzonder is dat zij heeft opgetreden voor alle presidenten die Indonesië tot nu toe had, van Soekarno tot ‘SBY’. In 2006 werd de zangeres onderscheiden met de Government’s Award van Indonesië.

Huisorkest: Orkes Keroncong Bintang Surakarta

Op de 55e Tong Tong Fair zal Waldjinah haar wereldberoemde krontjong zingen. Ze wordt begeleid door Orkes Keroncong Bintang Surakarta. Dit orkest, waar ook een zoon en dochter van Waldjinah lid van zijn, speelt krontjong asli in de stijl van Surakarta (Solo). Orkes Keroncong Bintang Surakarta is ook het huisorkest van de 55e Tong Tong Fair.

Waldjinah geeft ook een masterclass krontjongzang aan topzangeressen Julya Lo’ko en Maria Lekransy. Eind april staat het hele programma van de 55e Tong Tong Fair online.

De bovenstaande foto is gemaakt door fotograaf Adhi Kusumo.

The post Waldjinah, de koningin van de krontjong appeared first on Tong Tong Fair.

A.S.A.P. Dragon Fly

Florine — Mon, 29 Apr 2013 09:05:12 +0000

Vijf meter de lucht in met A.s.a.p. Dragon Fly

A.S.A.P. Dragon Fly uit Jakarta is niet zomaar een rockband uit Jakarta. Speciaal voor de band wordt het Tong-Tong-Podium aangepast. Dat heeft alles te maken met de muziek van A.S.A.P. Dragon Fly, die zij zelf een mix van rock en angklung noemen: rocklung. Centraal in hun performance staat een hydraulische drum die op vijf meter hoogte wordt bespeeld. Spektakel dus! Het verhaal van de bandleden is ook al ongewoon. De band is begonnen als project voor muzikale jongeren uit een kansarme omgeving. Inmiddels zijn ze opgestegen naar grote hoogten, letterlijk en figuurlijk.

Tong-Tong-Podium, woensdag 22 mei, vrijdag 24, zaterdag 25 mei

The post A.S.A.P. Dragon Fly appeared first on Tong Tong Fair.

Shifting the compass

Florine — Mon, 08 Apr 2013 13:01:56 +0000

Shifting the compass – over het wankele evenwicht tussen Oost en West in ‘De tienduizend dingen’ van Maria Dermoût

Prof dr Olf Praamstra (Universiteit Leiden) geeft een lezing naar aanleiding van de bundel Shifting the Compass: Pluricontinental Connections in Dutch Colonial and Postcolonial Literature, die hij mede samenstelde.
Shifting the compass gaat over de culturele betrekkingen tussen de voormalige Nederlandse koloniën en het moederland en de koloniën onderling. Centraal staan de ‘pluricontinental connections’ in de Nederlandse koloniale en postkoloniale literatuur.

Paradijs op de grens van twee werelden

In de inleiding van het boek wordt ter illustratie het beeld van de Nederlandse oceaan gebruikt, want hoe ver die landen geografisch ook van elkaar verwijderd zijn, via die oceaan staan ze in voortdurend contact met elkaar. In cultureel opzicht zijn ze nauw met elkaar verweven. Vaak kunnen ze niet zonder elkaar, zoals blijkt uit de roman De tienduizend dingen van Maria Dermoût. De Indo-Europese samenleving die daar als ideaal wordt afgeschilderd wordt van twee kanten bedreigd: vanuit het westen en vanuit het oosten. Het is een samenleving die zoveel mogelijk afstand houdt van het westen en die zich alleen kan handhaven met behulp van een diepgaande kennis van de inheemse, oosterse wereld. Maar die kennis is vastgelegd in boeken die honderden jaren eerder in Nederland zijn verschenen. Zo zijn Oost en West onlosmakelijk en in een wankel evenwicht met elkaar verbonden. Want zodra het westen te veel invloed krijgt en er te weinig rekening gehouden wordt met de bezielde oosterse omgeving, is het voorbij met dit paradijs op de grens van twee werelden.

Bibit-Theater, zaterdag 1 juni 13.30 uur

Foto: Hans Kleijn

The post Shifting the compass appeared first on Tong Tong Fair.

Indisch Muzikanten Collectief speelt krontjong

Florine — Mon, 29 Apr 2013 08:35:38 +0000

Indisch Muzikanten Collectief

Medio jaren tachtig vatte Eduard Sebastian het idee op om de krontjongmuziek als basis te gebruiken voor het ontwikkelen van een nieuwe, moderne vorm van krontjong. Hij formeerde het Eduard Sebastian Krontjong Ensemble met als doel deze andere, persoonlijke vorm van krontjong te kunnen vertolken.
Later is in het verlengde van zijn ideeën door een aantal leden van het ensemble, waaronder Sebastian zelf, de stichting ‘Indisch Muzikanten Collectief’ opgericht. Deze stichting stelt zich ten doel nieuwe vormen van krontjong te ondersteunen. Eind jaren negentig wijzigde het ensemble ook haar groepsnaam in het Indisch Muzikanten Collectief. De groep bestaat vrijwel geheel uit professionele musici, waarvan een deel aan conservatoria is opgeleid.

Vele malen gaven zij acte de presence op de Tong Tong Fair in Den Haag. Een uniek optreden op het Pasarpodium samen met Guus Becker, de bekendste Nederlandse krontjongzanger, was een bevestiging dat oude en nieuwe krontjong hand in hand kunnen gaan in het streven de krontjong te behouden.

Gedurende hun carrière tot aan 2012 maakte het ensemble vier cd’s. Ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van het ensemble werd in mei 2012 een dubbel-cd uitgebracht met als titel Dageraad. Op de ene cd van dit dubbelalbum zijn traditionals en hedendaagse (eigen) composities te beluisteren. Voor de tweede cd componeerde Eduard Sebastian de muziek die hij zelf muziek poems noemt. Een aantal Indische gastauteurs, te weten Edy Seriese, Jill Stolk, Marion Bloem, Yvonne Groeneveld, Alfred Birney, Ernst Jansz en Frans Lopulalan, heeft zich door deze muziek laten inspireren om een verhaal of gedicht te schrijven. Zij spraken hun tekst zelf in op de muziek. De presentatie van dit bijzondere project vond plaats tijdens de 54e Tong Tong Fair, waarbij in twee optredens alle auteurs hun bijdrage live voordroegen.

Het IMC speelt op vrijdag 24 mei om 21.00 uur in het Bintang-Theater

Bezetting:
Eduard Sebastian: gitaar en zang (orkestleider)
Guus Paat: akoestisch gitaar, ukulele, hawaiian gitaar en zang
Pim Fuchs: akoestisch gitaar en zang
Marcel Titarsolej: electrisch gitaar en zang
Robert Schra: cello, ukulele
Noor Huiskens: dwarsfluit
Anne Bakker: viool
Richard Wallenburg: contrabas, ukulele
Rico de Jeer: contrabas

(Foto: compositie Jill Paat, foto Maaike van Esch en John van Hese)

The post Indisch Muzikanten Collectief speelt krontjong appeared first on Tong Tong Fair.

slavernij in Oost-Indië

Florine — Wed, 10 Apr 2013 15:55:44 +0000

De vergeten slavernij van Oost-Indië

Nederland staat dit jaar uitgebreid stil bij de slavernij in West-Indië die anderhalve eeuw geleden werd afgeschaft (1863). Enkele jaren eerder was er ook een einde gekomen aan de slavernij in Oost-Indië, een gebeurtenis waaraan de media nauwelijks aandacht hebben gegeven. Toch werden er evenveel slaven verhandeld in de oostelijke delen van het Koninkrijk als in de westelijke delen. Stichting Tong Tong heeft emeritus hoogleraar Bert Paasman gevraagd een lezing te geven over de slavernij in Oost-Indië.

Paasman is hoogleraar Koloniale en Postkoloniale Cultuur- en Literatuurgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam.

Bibit-Theater, 23 mei, 14.30 uur

Kraspoekol

Bert Paasman geeft ook een lezing over Kraspoekol, een toneelstuk door Dirk van Hogendorp, voormalig resident in Indië. Het klaagt de slavernij aan, die op dat moment nog in Indië bestond. De lezing vindt plaats in het Haags Historisch Museum op zondag 2 juni. Lees hier meer.

The post slavernij in Oost-Indië appeared first on Tong Tong Fair.

Vliegerworkshop

Florine — Sat, 27 Apr 2013 11:01:21 +0000

Leer zelf vliegers maken

Rubens Agaatsz maakt prachtige vliegers en zijn workshops zijn al jaren een groot succes. Ook dit jaar zijn er workshops geprogrammeerd in de Bengkel. Daar leren Rubens Agaatsz, Tony Ernst, Hayo Wielandt, Cynthia de Jong en Vanity Atmaredjo hoe je goede vliegers maakt, oftewel: vliegers die de lucht in gaan. Wanneer het mooi weer is, leert Rubens je buiten hoe je je vlieger oplaat en in de lucht houdt. Te gek, vliegeren op het Malieveld!

Je kunt de vliegers ook kopen bij Toko Tong Tong in de Entree van de Tong Tong Fair.

Zondag 26 mei, 1 en 2 juni
Waar: de Bengkel
Materiaalkosten € 3,–
Maximaal 20 deelnemers
Je kunt je op de dag zelf inschrijven bij de stand van Stichting Tong Tong in het Cultuurpaviljoen
Kijk ook eens op de speciale ‘vlieger-workshop-Facebook-pagina van Rubens Agaatsz

The post Vliegerworkshop appeared first on Tong Tong Fair.

Marietje van Oordt

Florine — Fri, 26 Apr 2013 15:55:47 +0000

Uitzonderlijke vrouw: Marietje van Oordt

Foto’s van het koloniale leven in Nederlands-Indië geven al gauw de indruk dat alle kolonialen in welvaart leefden. Maar dat gold lang niet voor iedereen. Neem de jonge Indo-Europese vrouw Marietje van Oordt (1897–1974). Was zij een oplichtster en femme fatale die mannen gebruikte? De Indische pers schreef met regelmaat over haar avonturen en over haar slachtoffers – winkeliers, hotelhouders en andere neringdoenden. “Altijd al verzot op roddel en achterklap, op pikante lectuur in het algemeen, genoten de lezers van haar erotisch getinte lotgevallen. Soms ook werden zij geconfronteerd met de tragiek van haar kansarme afkomst, die haar geen andere mogelijkheid had geboden dan een leven op de bonnefooi”, schrijft biograaf Gerard Termorshuizen. In zijn boek ‘Niemand zorgde voor mijn ziel’ dat hij op de 55e Tong Tong Fair presenteert, leren we de zelfkant van de koloniale samenleving kennen waarin Marietje angstvallig poogt haar hoofd boven water te houden.

Reconstructie van haar leven

Door een toevallige ontmoeting in 2011 van enkele, in Nederland, wonende nazaten, kon Termorshuizen haar leven reconstrueren. Haar nazaten waren gegrepen door de fascinerende geschiedenis van hun uitzonderlijke (over)grootmoeder. Termorshuizen: “Een aanvankelijk in de familie levend gevoel van gêne had geleidelijk aan plaatsge- maakt voor trots op een voorouder die zich onder de moeilijkste omstandigheden staande had weten te houden: de trots op een intelligente en karaktervolle vrouw die telkens opnieuw de moed had kunnen opbrengen het hoofd te bieden aan de misfortuin van haar bestaan.”
Termorshuizen neemt de lezer o.a. mee naar Indische locaties die nog niet zo vaak beschreven zijn, zoals de rechtbank en zelfs de gevangenis. Via levendige krantenreportages, intense brieven van Marietje zelf en natuurlijk Gerard Termorshuizens verteltalent komt een minder bekende kant van Indië tot leven.

Wil je meer lezen over het boek en de tentoonstelling? Download dan hier Indisch Anders 2013, de boekenkrant bij het Tong Tong Festival.

Crowdfunding

Stichting Tong Tong begeleidt het boek met een tentoonstelling in het Cultuurpaviljoen. Stichting Tong Tong ontving voor dit project financiële bijdragen van Fonds 1818, Prins Bernhard Cultuurfonds en Stichting M.A.O.C. Gravin van Bylandt. Ook brachten bijna honderd Sobats (donateurs) van Stichting Tong Tong en andere liefhebbers, een substantieel bedrag bijeen via crowdfunding.

Op 22 mei wordt zowel het boek gepresenteerd als de tentoonstelling feestelijk geopend in de Bengkel in het Cultuurpaviljoen.
Op 2 juni geeft biograaf Gerard Termorshuizen een lezing over deze uitzonderlijke vrouw in het Bibit-Theater.

Waar te koop?

De biografie, ‘Niemand zorgde voor mijn ziel’; Marietje van Oordt (1897–1974), een tragisch leven aan de Indische zelfkant, door Gerard Termorshuizen, ISBN 978 90 78847 07 6, uitgegeven door Stichting Tong Tong, is te koop in de stand van Tong Tong tegenover de tentoonstelling en via iedere serieuze boekwinkel.

Lees hier meer over de andere tentoonstellingen

The post Marietje van Oordt appeared first on Tong Tong Fair.

Indisch Anders 2013

Florine — Fri, 26 Apr 2013 15:32:09 +0000

Indisch Anders 2013 is verschenen

Het nieuwe nummer van Indisch Anders (jrg. 8, nr 1) is verkrijgbaar. Indisch Anders is de boekenkrant bij het Tong Tong Festival en richt zich op lezers met een belangstelling voor (post)koloniale letteren. De Indisch Anders bevat veel previews naar het programma van het Tong Tong Festival 2013. De boekenkrant is gratis verkrijgbaar bij de boekhandel. U kunt hem ook downloaden als pdf, klik dan op de onderstaande cover of hier.

Ook oude nummers van Indisch Anders staan downloadable op deze site; surf naar de speciale pagina op de website van Stichting Tong Tong.

Dit nieuwe nummer van Indisch Anders bevat o.a.:

een gesprek van Siem Boon, hoofdredacteur van Indisch Anders, met Pamela Pattynama, bijzonder hoogleraar Koloniale en Postkoloniale literatuur- en cultuurgeschiedenis, over de literatuur van de Indische tweede generatie, n.a.v. de 30e verjaardag van Geen gewoon Indisch meisje van Marion Bloem
artikelen over Ahmad Tohari en Laksmi Pamuntjak, de twee Indonesische schrijvers die op het Tong Tong Festival te gast zullen zijn
een artikel van de Zuid-Afrikaanse dichteres Ronelda Kamfer n.a.v. haar bezoek aan de Tong Tong Fair vorig jaar
een recensie van Ronelda Kamfer’s poëzie door Edy Seriese
een voorpublicatie uit Pendek van Herman Keppy, de bundel die tijdens het Tong Tong Festival gepresenteerd wordt
een recensie door Reggie Baay van The garden of evening mists (vert. De tuin van de avondnevel, uitgegeven door Xander Uitgevers) van Tan Twan Eng, die ook te gast zal zijn op het Tong Tong Festival
twee reisverslagen, van Reggie Baay (Penang) en Esther Wils (Parijs)
een recensie door Esther Wils van Photographs of the Netherlands East Indies at the Tropenmuseum (uitg. KIT Publishers)
de aankondiging van een nieuw boek van Gerard Termorshuizen, ‘Niemand zorgde voor mijn ziel’; Marietje van Oordt (1897-1974), een tragisch leven aan de Indische zelfkant, en de daarop gebaseerde tentoonstelling
een vooruitblik op de diverse Djam Boekoe‘s (Boekenuren) op het Tong Tong Festival
de aankondiging van verschillende wandelingen, fietsroutes en rondleidingen langs (Haags-)Indische letteren tijdens de Tong Tong Fair

Indisch Anders verschijnt onregelmatig in een oplage tussen 20.000 en 40.000 exemplaren (in 2013 30.000 ex.). Hoofdredacteur van Indisch Anders is Siem Boon, directeur van het Tong Tong Festival.

The post Indisch Anders 2013 appeared first on Tong Tong Fair.

Wayang diponegoro

Florine — Fri, 26 Apr 2013 13:54:15 +0000

Ki ledjar soebroto en Ananto Wicaksono spelen Wayang Diponegoro

Diponegoro (Yogyakarta, 1785–1855) gaf leiding aan een opstand tegen het Nederlandse bestuur op Java. Ki Ledjar Soebroto en zijn kleinzoon Ananto Wicaksono hebben een wayangvoorstelling gemaakt rond deze geschiedenis. Ki Ledjar was pas te zien in de televisie-serie De Gouden Eeuw, met Hans Goedkoop als middelpunt.

Ki Ledjar en Ananto behoren tot de beste poppenspelers van Indonesië en staan bekend om hun virtuositeit en vernieuwende spel. Ananto, opgeleid aan de kunstacademie van Yogyakarta, maakt gebruik van moderne licht- en geluidstechniek. Dit moderne raffinement was heel zichtbaar voor het publiek in de voorstelling Wayang Willem, de voorstelling die het tweetal in 2011 op het Tong Tong Festival speelde. Kijk hier naar een filmverslag en een reportage van Wayang Willem.

Op Tweede Pinksterdag, 20 mei, wordt Wayang Willem speciaal t.g.v. de Tong Tong Fair opnieuw opgevoerd in Delft. Lees hier meer over deze voorstelling.

In 2009 trokken Ki Ledjar en Ananto volle zalen met Wayang Revolusi, een wayangspel gebaseerd op de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd.

In 2013 zullen zij bijna alle dagen aanwezig zijn met voorstellingen en workshops. Tussen de voorstellingen door kunt u Ki Ledjar en Ananto ontmoeten in hun stand waar zij hun poppen verkopen. De poppen van Ki Ledjar staan in diverse internationale musea.

The post Wayang diponegoro appeared first on Tong Tong Fair.

Carel Kraayenhof meets Java & Bali

Florine — Fri, 26 Apr 2013 12:20:24 +0000

Carel Kraayenhof: Tango Tari (Javaanse & Balinese dans)

Een heel bijzonder optreden wordt dat van Carel Kraayenhof en zijn ensemble op donderdag 23 mei. Onze artists in residence Sang Penari zullen hun eigen tango-variatie dansen op de Argentijnse tango’s van Carel. Ook de getalenteerde Indonesische cellist Rachman Noor speelt voor deze gelegenheid mee. Hij speelde eerder met Carel Kraayenhof in het Erasmus Huis in Jakarta.

Voor meer informatie over deze fantastische bandoneonspeler, zie zijn website.

Bintang-Theater, 23 mei, 19.30 uur

Lees hier over andere dansvoorstellingen
Lees hier over andere muziekvoorstellingen

The post Carel Kraayenhof meets Java & Bali appeared first on Tong Tong Fair.

Dian Pelangi

Florine — Fri, 26 Apr 2013 11:58:38 +0000

Mode uit Indonesië van Dian Pelangi en anderen

De modeshows uit de jaren ‘80 op de Tong Tong Fair, met couturiers als Ramli, zijn onvergetelijjk. Dit jaar hebben we drie couturiers te gast. Dian Pelangi uit Makassar is zonder meer de meest spraakmakende. Zij is een van de leading ladies van de Indonesische modewereld, die ook de internationale aandacht op zich weet te vestigen met haar mode voor jonge moslima’s. Niks saaie effen prints, de collectie van Dian Pelangi is zwierig, uitbundig en kleurig. Ze mixt batikpatronen, met safariprints en alle kleuren van de regenboog. Haar motto? Indonesië het mekka van de moslimmode te maken! Speciaal voor de 55e Tong Tong Fair komt Dian Pelangi met enkele modellen over uit Jakarta.

Kijk hier naar de modeshow van Dian Pelangi tijdens de Jakarta Fashion Week 2013. Meer informatie over deze stercouturier, vind je op haar website.

Tong-Tong-Podium, 23 en 26 mei.

Meer mode uit Indonesië

Behalve Dian Pelangi hebben we dit jaar couturier Joko SSP uit Yogyakarta te gast. Op woensdag 22 en zaterdag 25 mei laten zijn mannequins bruidsmode zien. Eveneens uit Midden-Java afkomstig is Rita Sarwono. Haar modellen tonen elegante kebaya en batikmode (24 en 28 mei). Beide couturiers verkopen hun mode in een stand op de Tong Tong Fair.

Tong-Tong-Podium, 22, 24, 25 en 28 mei

The post Dian Pelangi appeared first on Tong Tong Fair.

Exactitudes van Ari Versluys en Ellie Uyttenbroek

Florine — Thu, 25 Apr 2013 16:15:11 +0000

Exactitudes van Ari Versluys en Ellie Uyttenbroek

Hun fotoseries van mensen die zich in eenzelfde stijl kleden, zijn inmiddels wereldberoemd. Dit jaar betrekt het duo een studio op de Grand Pasar van de Tong Tong Fair. Vinden zij hier nieuwe ‘typen’?

Kijk op de website van Exactitudes naar de honderden series die het duo Versluys en Uyttenbroek inmiddels heeft gemaakt.

The post Exactitudes van Ari Versluys en Ellie Uyttenbroek appeared first on Tong Tong Fair.

Oma’s sarong, familieverhalen in batik

Florine — Thu, 25 Apr 2013 15:52:16 +0000

Oma’s sarong, familieverhalen in batik

De tentoonstelling ‘Oma’s sarong, familieverhalen in batik’ werd vorig jaar speciaal voor de Tong Tong Fair gemaakt: in aanzet klein en bescheiden, maar uiteindelijk groot schitterend in het Indonesië-Paviljoen. Hij was voor menig bezoeker een eye-opener. Zelfs de vluchtige passant kreeg mee dat batik ‘geen gewoon stofje’ was. En dat was precies wat samenstelster Rens Heringa, internationaal vooraanstaande batik-expert, had bedoeld. Omdat het verhaal van Oma’s sarong nog ‘doorloopt’, plaatsen we de fraaie tentoonstelling nog een keer, weer in het Indonesië-Paviljoen, dicht bij de ingang vanuit de Entree.

Symboliek van batik

In ‘Oma’s sarong’ maken bezoekers kennis met de symboliek van batik. Rens Heringa heeft zes doeken beschreven die door Indische en Peranakan (Indo-Chinese) vrouwen waren gedragen en door overerving bij de huidige eigenaar terecht waren gekomen. De tentoonstelling vertelt hoe de doeken oorspronkelijk waren gebruikt, af te leiden aan de patronen en afbeeldingen.

Naar aanleiding van de tentoonstelling in 2012 hebben zich diverse eigenaren van bijzondere batik-erfstukken gemeld. In enkele bijeenkomsten die Stichting Tong Tong voor dit doel organiseerde, ‘las’ Rens Heringa de doeken voor de huidige eigenaren: waar komen ze vandaan, welke symboliek hebben de afbeeldingen en bij welke fase van het leven hoort de doek? Soms was juist de verschoten, versleten batikdoek de meest waardevolle, en bleek de imponerende doek in felle kleuren een tamelijk recente kopie.

Spreekuur

Heeft u ook nog batik-erfstukken en zou u ook graag uw doek aan Rens Heringa voorleggen? Stuur een e-mail met een foto van uw doek(en) naar batik@tongtong.nl. Zodra er weer een batikspreekuur georganiseerd wordt, krijgt u bericht.

Lees hier meer over de andere tentoonstellingen

The post Oma’s sarong, familieverhalen in batik appeared first on Tong Tong Fair.

LeineRoebana en Sang Penari

Florine — Thu, 25 Apr 2013 13:56:02 +0000

Moderne dans van LeineRoebana en Sang Penari

Op woensdag 29 mei ontmoet Sang Penari de choreografen Andrea Leine en Harijono Roebana en o.a. de dansers Tim Persent en Heather Ware van LeineRoebana, een van de meest succesvolle moderne dansgezelschappen in Nederland.

Leine Roebana bestaat uit westers geschoolde dansers die zich laten inspireren door Indonesische dans. In 2011 organiseerden zij openbare repetities op de Tong Tong Fair voor Ghost Track, een dialoog tussen dans en muziek uit Indonesië en Nederland. De voorstelling werd later dat jaar bekroond met de Danskijkersprijs van het Theater aan het Spui in Den Haag, de prijs voor de beste dansvoorstelling.

Eenmalig optreden

In de Bengkel werken de danseres en choreografen samen aan een eenmalig optreden dat ’s avonds in het Bintang-Theater is te zien. Hierbij zullen ook filmbeelden uit Ghost Track worden geprojecteerd. Mis het niet!

Woensdag 29 mei, Bintang-Theater en Bengkel.

Artists in residence: Sang Penari

Sang Penari brengen drie danstradities samen: de Balinese, Midden- en Oost-Javaanse. Ze zijn artists in residence van het Tong Tong Festival 2013, geven traditionele en moderne dansvoorstellingen en dansworkshops. Lees hier meer over deze artists in residence van het Tong Tong Festival.

Deen van Meer maakte de bovenstaande foto.

The post LeineRoebana en Sang Penari appeared first on Tong Tong Fair.

Moluccan Jazz Guitar Summit o.l.v. Maurice Rugebregt

Florine — Thu, 25 Apr 2013 13:30:12 +0000

Moluccan Jazz Guitar Summit o.l.v. Maurice Rugebregt

In het kader van 60 jaar Molukkers in Nederland in 2011 startte gitarist Maurice Rugebregt het project Moluccan Jazz Guitar Summit. Hierin brengt hij drie generaties Molukse jazzgitaristen samen: Richard Pattiselanno (zestiger), George Sopacua (vijftiger) en Maurice Rugebregt (veertiger) zelf. Hun repertoire? Een mix van jazzstandards, bossanova’s, bewerkte Molukse traditionals en eigen composities. Door de bijzondere samenstelling klinkt deze formatie als een mini-bigband. De gitaristen hebben ieder een eigen stijl en sound, waardoor het klankpalet voortdurend wisselt.

Richard Pattiselanno (gitaar), de zestiger en de oudste van het gezelschap, heeft gewerkt met o.a. Slide Hampton, George Coleman, Rosa King en Hans Dulfer. Hij timmert momenteel aan de weg met zijn eigen project Triba en leidt zijn eigen jazz-sessie in Den Haag.

George Sopacua (gitaar), de vijftiger, heeft zijn jazz-studie gevolgd aan het conservatorium van Zwolle. Hij heeft gewerkt met o.a. Jan Akkerman, Jan Kuiper en Nippy Noya. Verder treedt hij op met een bigband en is hij als gitaardocent werkzaam op verschillende muziekscholen.

Maurice Rugebregt (gitaar), de veertiger en initiatiefnemer van dit project, heeft gewerkt met o.a. Laura Fygi, Lilian Vieira, Zuco 103 en Julya Lo’ko. Hij heeft met zijn eigen formatie Sioh Maluku opgetreden op het Java Jazz Festival en in Ambon. Ook is hij hoofdvakdocent Braziliaans gitaar bij Codarts/WMDC te Rotterdam.

De gitaristen worden begeleid door Erik Robaard (contrabas) en Wim Kegel (drums), zonder meer één van de beste jazz-ritmesecties van de Benelux.

Woensdag 29 mei, Bintang-Theater

Kijk hier op de Facebook-pagina van Moluccan Jazz Guitar Summit.

The post Moluccan Jazz Guitar Summit o.l.v. Maurice Rugebregt appeared first on Tong Tong Fair.

Varen tijdens de Tong Tong Fair met de Willemsvaart

Florine — Thu, 25 Apr 2013 13:24:40 +0000

Varen tijdens de Tong Tong Fair met de Willemsvaart

Vorig jaar hebt u de vaartochten van de Willemsvaart misschien al aangekondigd zien staan in de Entree van de Tong Tong Fair; dit jaar verzorgt de Willemsvaart in samenwerking met ‘1001hapjes’ speciaal voor de bezoekers van de Tong Tong Fair, boottochten naar het Indisch Monument. Het is mogelijk om via het water, langs o.a. de Archipelbuurt, naar het Indisch Monument te varen waar jaarlijks de Nationale Herdenking van de Japanse capitulatie plaats vindt op 15 augustus. Tijdens de boottocht in open sloep (duur: 60 minuten) vertelt de schipper u over de bezienswaardigheden langs de vaarroute en krijgt u diverse Indische hapjes en een drankje geserveerd.

Tijd en plaats afvaart

Tijdens de Tong Tong Fair kunt u kiezen uit een afvaart om 11.00 uur (voorafgaand aan de Tong Tong Fair, die om 12.00 uur opent) en om 17.00 uur. Let op: deze vaarten worden aangeboden van 24 mei t/m 2 juni 2013; de eerste twee TTF-dagen varen de boten van de Willemsvaart dus niet. De opstapplaats is Koninginnegracht 15 (op de hoek Dr Kuyperstraat), schuin tegenover de ingang van de Tong Tong Fair.

Kosten

Boottocht incl. hapjes en drankje kost € 10,50 p.p. (kinderen 0 t/m 1 jaar gratis). Aanmelden vooraf is verplicht. Voor meer informatie en reserveringen: info@willemsvaart.nl, www.willemsvaart.nl.

Benieuwd naar andere partnerships van de Tong Tong Fair met Haagse organisaties? Klik dan hier.

The post Varen tijdens de Tong Tong Fair met de Willemsvaart appeared first on Tong Tong Fair.

Astrid Seriese en Erwin van Ligten spelen Blues & Poetry

Florine — Thu, 25 Apr 2013 13:14:08 +0000

Astrid Seriese en Erwin van Ligten spelen Blues & Poetry

Zangeres Astrid Seriese en gitarist Erwin van Ligten hebben zich in hun theaterconcert Blues & Poetry laten inspireren door hun Indische achtergrond. Tussen de muziekstukken vertellen ze over hun ervaringen als Indo’s van de tweede generatie.

In Blues & Poetry brengen zij gloednieuwe liedjes, die zij zelf schreven, en poëzie van Carolyn Beard Whitlow. Daarnaast wisselen zij songs van Duke Ellington, Tom Waits en John Hiatt af met melancholische songs uit het repertoire van Billie Holiday en de licht erotisch getinte songs van Bessie Smith.

In Blues & Poetry keren Seriese & Van Ligten terug het genre waar hun liefde voor muziek begon: de blues.

Over de laatste cd van Astrid Seriese Wheel of Life schreef GPD:

“Het is weinig Nederlandse zangeressen gegeven zo’n overdonderende come-back te maken als Astrid Seriese op The wheel of life. Het is een evenwichtig logboek, van begin tot eind prachtig gezongen.” Muziekwereld.nl noemde de cd “een vocaal meesterwerk.”

Dagblad Trouw schreef over Kroncong Baru van Erwin van Ligten en Julya Lo’ko:

“[…] Snaren-virtoos Erwin van Ligten, evenknie van Bob Brozman en Ry Cooder, heeft lak aan simpele gitaarakkoorden.”

Het theaterconcert vindt plaats op 22 mei in het Bintang-Theater. Inge Dümpel interviewt Astrid Seriese en gitarist Erwin van Ligten eerder die dag in het Bibit-Theater.

The post Astrid Seriese en Erwin van Ligten spelen Blues & Poetry appeared first on Tong Tong Fair.

Boekpresentatie: Op reis met een Javaanse edelman

Florine — Wed, 10 Apr 2013 16:29:13 +0000

Boekpresentatie: Op reis met een Javaanse edelman

Op zondagmiddag 26 mei wordt in het Bibit-Theater het boek Op reis met een Javaanse edelman, Een levendig portret van koloniaal Java in de negentiende eeuw (1860–1875) gepresenteerd. Het is de vertaling, door Judith E. Bosnak en Frans X. Koot, van een reisverhaal door de Javaanse edelman radèn mas adipatiarjo Tjondronegoro, regent van Kudus. Tussen 1860 en 1875 reisde hij over Java en deed verslag van zijn ervaringen onder de schuilnaam Poerwolelono.

Met de auteur reizen wij door het negentiende-eeuwse koloniale Java, langs plaatsen die ook bij de huidige toerist nog in trek zijn. Hij toont ons het landschap vol bijzondere natuurverschijnselen en ruïnes van oude beschavingen, maakt ons deelgenoot van de vernuftigheden van de moderne techniek, vertelt verhalen uit de overlevering en bekritiseert de eigenaardig- heden van het koloniale bestel.

Dankzij het vertaalwerk van Bosnak (1973) en Koot (1935), respectievelijk gepromoveerd en afgestudeerd in de Javaanse taal en cultuur, kunnen we dit bijzondere reisverslag lezen, dat ons een levendige blik biedt op ontwikkelingen in de voormalige kolonie in het algemeen en de hybride wereld van de elite in het bijzonder.

Bibit-Theater, zondag 26 mei, 14.30 uur

Meer boekpresentaties?
‘Niemand zorgde voor mijn ziel’; Marietje van Oordt (1897–1974), een tragisch leven aan de Indische zelfkant, door Gerard Termorshuizen
Pendek, door Herman Keppy
Sporen van Smaragd. Haags-Indisch erfgoed 1853–1945

Lees de boekenkrant Indisch Anders, download hier een eigen exemplaar.

The post Boekpresentatie: Op reis met een Javaanse edelman appeared first on Tong Tong Fair.

Centraal Bureau voor Genealogie – workshop Indische en Molukse bronnen

Florine — Thu, 25 Apr 2013 12:57:00 +0000

Centraal Bureau voor Genealogie – workshop Indische en Molukse bronnen

De één wordt gestimuleerd door de televisieserie Verborgen Verleden, de ander door een toevallige vondst van oude familiefoto’s, maar vroeg of laat wil iedereen wel wat meer weten over zijn of haar voorouders. Het Centraal Bureau voor Genealogie kan daar bij helpen. Behalve algemene op Nederland gerichte verzamelingen, heeft het CBG ook een grote collectie bronnen en publicaties die informatie bevatten over Nederlands-Indië en de Molukken. Tijdens deze workshop krijgt u een rondleiding op de studiezaal en door het depot, waarbij u kennis kunt maken met de Indische en Molukse bronnen bij het CBG (waaronder gegevens van de burgerlijke stand van Nederlands-Indië en stamboeken van KNIL-militairen).

LET OP: Deze workshop is al volgeboekt!
Workshop Indische en Molukse bronnen
Maandag 27 mei, van 10.30 uur tot 11.45 uur
Waar: Centraal Bureau voor Genealogie, Prins Willem-Alexanderhof 22, Den Haag
(naast Den Haag Centraal Station), www.cbg.nl
Kosten: € 5,- , ter plekke contant te voldoen
Aanmelden vooraf gewenst, cursus@cbg.nl

Benieuwd naar andere partnerships van de Tong Tong Fair met Haagse organisaties? Klik dan hier.

The post Centraal Bureau voor Genealogie – workshop Indische en Molukse bronnen appeared first on Tong Tong Fair.

De Grote Surabaya Show

Florine — Thu, 25 Apr 2013 10:32:40 +0000

De Grote Surabaya Show

Gefascineerd door de stad van hun familie, brengen Herman Keppy en Patrick Wouters verschillende aspecten van de stad Surabaya voor het voetlicht in deze ‘sentimental roadtrip’. Er is aandacht voor de architectuur van de stad, Surabaya in tijden van oorlog en bersiap, literatuur, muziek en sport.

Gasten

Frans Leidelmeijer, Ellen Simon, Peter van Dongen, Mar-Lin Schut, Huib Akihary en Jan A. Somers schuiven aan.

Bibit-Theater, 25 mei, 15.00 uur
Meer informatie vind je op de speciale Facebook-pagina, kijk hier.

The post De Grote Surabaya Show appeared first on Tong Tong Fair.

Sporen van smaragd – Nederlands-Indisch erfgoed in de Hofstad. Tentoonstelling, boekpresentatie én symposium!

Florine — Fri, 19 Apr 2013 07:18:16 +0000

Sporen van Smaragd - Nederlands-Indisch erfgoed in de Hofstad. Tentoonstelling, boekpresentatie én symposium!

Den Haag is al eeuwen een middelpunt van internationaal verkeer; bewoners kijken al lang niet meer op van een exotische klederdracht, een uitheemse smaak, een apart accent of een vernieuwende impuls aan de kunsten. In de stadsgeschiedenis neemt vooral de band met voormalig Nederlands-Indië een voorname plaats in. De commerciële en culturele uitwisseling met de ‘Gordel van Smaragd’ heeft vele zichtbare sporen achtergelaten in het stadsbeeld. Zo werden voor 1945 nog personificaties van West- en Oost-Indië opgenomen in de interieurdecoraties van overheidsgebouwen als teken van gezag over de koloniën. Vele luxe villa’s dragen een bijzondere decoratie, dat nog herinnert aan de gelukkige jaren die de bewoner in Indië doorbracht. Op de gevels prijken namen als ‘Gondang’ of ‘Soebang’, terwijl in het interieur soms prachtig gedetailleerde glas-in-loodramen (zie de foto hierboven) met voorstellingen van wajangpoppen of boeddha’s bewaard zijn gebleven.

In de loop der jaren zijn we die Indische kenmerken als ‘typisch Haags’ gaan ervaren. Omdat er in de stad wordt verbouwd, gesloopt en vernieuwd, gaan ongemerkt sporen van ons internationaal gedeelde verleden verloren. Als we de meest kenmerkende en bijzondere voorbeelden willen behouden voor de toekomst, moeten we eerst weten wat we nog hebben.

Boekpresentatie op 22 mei

Het project Sporen van Smaragd van de Gemeente Den Haag inventariseerde de afgelopen jaren het Nederlands-Indisch erfgoed in de Hofstad uit de periode 1853-1945. Dit jaar wordt de oogst getoond, onder andere met een tentoonstelling in het Cultuurpaviljoen van de Tong Tong Fair. Op 22 mei wordt op de Tong Tong Fair ook het eerste exemplaar van de publicatie ‘Sporen van Smaragd. Haags-Indisch erfgoed 1853-1945’ gepresenteerd.

Symposium op 31 mei in het Bibit-Theater

Ter afsluiting van het meerjarige project Sporen van Smaragd, wordt op 31 mei in het Bibit-Theater een symposium georganiseerd: ‘Gedeeld erfgoed – Shared heritage. Haags-Indische monumenten als getuigen van culturele uitwisseling’. Tijdens het symposium, dat met medewerking van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed tot stand komt, bespreken deskundigen uit verschillende vakgebieden (onder wie Ulbe Bosma, Frans Leidelmeijer, Henk Mak van Dijk), de mooiste voorbeelden van dit gedeelde erfgoed en hun relevantie voor monumentenbeleid, educatie en citymarketing.

Belangstellenden kunnen zich aanmelden voor het symposium en/of de digitale nieuwsbrief van het project via: info@sporenvansmaragd.nl. Voor meer informatie, zie www.sporenvansmaragd.nl, of volg op Twitter: @SporenvSmaragd. Deelname is gratis.

Lees hier meer over de andere tentoonstellingen

The post Sporen van smaragd – Nederlands-Indisch erfgoed in de Hofstad. Tentoonstelling, boekpresentatie én symposium! appeared first on Tong Tong Fair.

Talkshows in de Openbare Bibliotheek: Jellie Brouwer interviewt Yvonne Keuls en Helga Ruebsamen

Florine — Fri, 19 Apr 2013 07:01:27 +0000

Tong Tong Talkshows in de Openbare Bibliotheek:
Jellie Brouwer interviewt Yvonne Keuls en Helga Ruebsamen

Op de twee vrijdagen van de Tong Tong Fair kunt u in de Openbare Bibliotheek aan het Spui in hartje Den Haag terecht voor twee talkshows die in het teken staan van het Tong Tong Festival. Gastvrouw is stadsgenoot Jellie Brouwer, veelgeprezen interviewster van o.a. Radio Kunststof, het dagelijkse cultuurinterview op Radio 1.

Beide vrijdagen is een Haags-Indische schrijfster de hoofdgast, toepasselijk vanwege de lokatie. Op vrijdag 24 mei is dat Yvonne Keuls, die o.a. zal vertellen over haar crowdfunding-actie voor een beeld van De Indische Tantes in Den Haag. Op vrijdag 31 mei is de hoofdgast Helga Ruebsamen, die Indisch Den Haag kent als bewoner, journalist en schrijver.

Waar: Openbare Bibliotheek, Spui 68, Den Haag
Vrijdag 24 mei 13:00 – 14:00 uur: Yvonne Keuls, Kaili uit Hawaii, en Patrick Wouters van de Grote Surabaya Show
Vrijdag 31 mei 13:00 – 14:00 uur: Helga Ruebsamen, Laksmi Pamuntjak uit Indonesië, en Patrick Kerger en Marc Doornweerd van Tjendol Sunrise
Gratis entree

Benieuwd naar andere partnerships van de Tong Tong Fair met Haagse organisaties? Klik dan hier.

The post Talkshows in de Openbare Bibliotheek: Jellie Brouwer interviewt Yvonne Keuls en Helga Ruebsamen appeared first on Tong Tong Fair.

Demonstratie Indisch koken in kookwinkel DOK

Florine — Fri, 19 Apr 2013 06:58:28 +0000

Demonstratie Indisch koken door Bea Berens-Sleebos in kookwinkel DOK

Kookwinkel DOK in de prachtige Passage organiseert een kookworkshop met Bea Berens-Sleebos, de grande dame van de Indische keuken. Diezelfde dag geeft Florence Tan uit Maleisië een kookdemonstratie van de Nyonya-keuken. Twee prachtige oude fusion-keukens.

Op 1 juni geeft Chyco Brouwer een kookdemonstratie Indisch koken.

Donderdag 23 mei, zaterdag 1 juni
Waar: DOK Cookware, Passage 19, 2511 AB Den Haag
Demonstratie Indisch koken door Bea Berens-Sleebos, do 23 mei, van 14.00–15.00 uur
Demonstratie Nyonya keuken door Florence Tan, do 23 mei, van 15.00–16.00 uur
Demonstratie Indisch koken door Chyco Brouwer, za 1 juni, van 14.00–15.00 uur
Deelname: gratis
Meer info: tel. 070 – 346 96 96
www.dokhomeofcooking.nl

Benieuwd naar andere partnerships van de Tong Tong Fair met Haagse organisaties? Klik dan hier.

The post Demonstratie Indisch koken in kookwinkel DOK appeared first on Tong Tong Fair.

Rondgang door Indische Letteren in het Letterkundig Museum

Florine — Fri, 19 Apr 2013 06:52:36 +0000

Rondgang door Indische Letteren in het Letterkundig Museum

Op verzoek van Stichting Tong Tong heeft Bert Paasman een Indische rondleiding door het Letterkundig Museum samengesteld. Na een korte inleiding bij een kopje koffie of thee gidst de geboren docent met de encyclopedische kennis u langs Indische hoogtepunten in de Nationale Schrijversgalerij. Als er tijd is, wijst hij de deelnemers ook op Indische schatten in de vaste opstelling ‘Het Pantheon’. Een buitenkans voor liefhebbers van de Indische letteren!

Donderdag 23 mei, 10.30 uur en zondag 26 mei, 12.15 uur
Waar: Letterkundig Museum, Prins Willem Alexanderhof 5, 2595 BE Den Haag (naast Den Haag Centraal Station), www.letterkundigmuseum.nl
Kosten: € 2,50 excl. museumtoegang
Aanmelden vooraf gewenst, tel. 070 333 9666

Benieuwd naar andere partnerships van de Tong Tong Fair met Haagse organisaties? Klik dan hier.

The post Rondgang door Indische Letteren in het Letterkundig Museum appeared first on Tong Tong Fair.

Bezoek de tentoonstelling ‘Buitenkampers – De kleur van overleven’ in het Museon

Florine — Fri, 19 Apr 2013 06:43:10 +0000

Bezoek de tentoonstelling ‘Buitenkampers – De kleur van overleven’ in het Museon

De meerderheid van de Nederlanders werd tijdens de Tweede Wereldoorlog niet geïnterneerd. Museon maakte een tentoonstelling over de Nederlanders, grotendeels Indo-Europeanen, die buiten het kamp bleven, de zogenaamde buitenkampers. De expositie ‘Buitenkampers, de kleur van overleven’ is vanaf 23 mei tot en met 27 oktober 2013 in het Museon te zien.

‘Buitenkampers, de kleur van overleven’
Museon, Stadhouderslaan 37 2517 HV Den Haag, www.museon.nl
Van 23 mei t/m 27 oktober 2013
Open: di t/m vr 10.00-17.00 uur, za en zo 12.00-17.00 uur, ma gesloten
Actie t/m 1 september 2013: 25% korting op de entree op vertoon van uw TTF-entreekaart (max. 4 pers. per kaart)

The post Bezoek de tentoonstelling ‘Buitenkampers – De kleur van overleven’ in het Museon appeared first on Tong Tong Fair.

Laksmi Pamuntjak

Florine — Thu, 18 Apr 2013 12:59:07 +0000

Laksmi Pamuntjak schreef een bestseller

Momenteel geniet Laksmi Pamuntjak een groot succes in Indonesië met haar debuutroman Amba. Hiervoor was zij vooral bekend als dichteres. T.S. Eliot, Pablo Neruda en Chairil Anwar behoren tot haar favorieten. Haar Engelstalige bundels ‘Ellipsis: Poems and Prose’ en ‘The Anagram’ werden goed ontvangen, ook in het buitenland. Vorig jaar vertegenwoordigde ze Indonesië op de Poetry Parnassus, een groot internationaal poëziefestival in het South Bank Centre, onderdeel van de culturele Olympiade die t.g.v. de Olympische Spelen werd georganiseerd. Ze vertaalde ook poëzie van Goenawan Mohamad in het Engels, en werkt momenteel aan een Engelstalige bewerking van Amba. Ze werkt ook als journalist; zo stelde zij onder andere de bekende Jakarta Good Food Guide samen, waarvan sinds 2008 al meerdere edities zijn verschenen. Maar ze schrijft over meer onderwerpen, ook muziek, politiek, film en literatuur, in o.a. Tempo en The Jakarta Post.

Lees meer over haar in het nieuwe nummer van Indisch Anders, verkrijgbaar in de boekwinkel of hier direct te downloaden.

Op 1 juni, 15.30 uur, wordt zij geïnterviewd door Margot Dijkgraaf (NRC Handelsblad), in het Bibit-Theater.
Vrijdag 31 mei is zij te gast in de Tong Tong Talkshow, 13.00 uur, Openbare Bibliotheek Den Haag, gratis toegankelijk, klik hier voor meer info.

The post Laksmi Pamuntjak appeared first on Tong Tong Fair.

Delft: Wayang-spektakel in Delft: Wayang Willem

Florine — Wed, 17 Apr 2013 08:56:45 +0000

Delft: Wayang-spektakel in Delft: Wayang Willem

Ki Ledjar Soebroto en kleinzoon Ananto Wicaksono uit Yogyakarta spelen in het kader van de komende Tong Tong Fair en 200 jaar Koninkrijk het verhaal van Wayang Willem. Het verhaal gaat over het leven van Willem van Oranje die in Delft werd vermoord en er begraven ligt. Alle belangrijke personen in zijn leven hebben een plek in het verhaal gekregen zoals de watergeuzen, koning Filips II, zijn vrouwen en Balthasar Gerards. Het is een boeiende, grappige, verrassende voorstelling over het leven van onze Vader des Vaderlands. De poppen werden gemaakt in opdracht van Museum Nusantara en worden voor deze eenmalige voorstelling uitgeleend door Erfgoed Delft e.o. Voorproefje? Kijk naar de onderstaande film. Meer lezen over Wayang Willem? Lees dan deze reportage.

Wayang Willem door Ki Ledjar Soebroto & Ananto Wicaksono
Maandag 20 mei, 13.00 uur en bij grote belangstelling ook om 15.00 uur
Waar: Rietveldtheater, Rietveld 49, 2611 LH Delft
Gratis toegankelijk
Meer info: tel. 0900 72 72 762 (€ 0.45 p.min.), www.rietveldtheater.nl.

The post Delft: Wayang-spektakel in Delft: Wayang Willem appeared first on Tong Tong Fair.

Jazzgitarist David Becker speelt ‘Batavia’

Florine — Tue, 16 Apr 2013 14:57:24 +0000

Jazzgitarist David Becker speelt ‘Batavia’

David Becker is een geweldige jazzgitarist uit Amerika die maar liefst tweemaal werd genomineerd voor een Grammy. Hij speelde onder meer samen met Miles Davis, Chick Corea, Michael Brecker, Joe Diorio en recentelijk met popster Colbie Caillat. De reden van zijn komst naar de 55e Tong Tong Fair is zijn project ‘Batavia’ uit 2010. De moeder van de jazzgitarist was geïnterneerd in Nederlands-Indië tijdens de Tweede Wereldoorlog. Haar kampervaringen waren de aanleiding voor zijn cd ‘Batavia’.

Op World Music Central werd de cd opgenomen in een overzicht van ‘Best World Music recordings’ van 2010. Jazz Podium schreef: “David Becker was never better, never warmer, never more mature, never emotionally stronger than on Batavia.”

Bintang-Theater, vrijdag 24 mei 2013

Lees meer over het project op de website David Becker Tribune. David Becker Tribune bestaat uit David Becker (gitaar), zijn broer Bruce Becker (drums) en Bolle Diekman (bass). Wat je kunt verwachten? Kijk naar de onderstaande video!

The post Jazzgitarist David Becker speelt ‘Batavia’ appeared first on Tong Tong Fair.

Willie Smits

Florine — Mon, 15 Apr 2013 15:14:10 +0000

Willie Smits vecht voor de natuur van West-Kalimantan (Borneo)

Willie Smits is een van ’s werelds beroemdste natuurbeschermers. Hij redde het leven van vele honderden orang-oetans. Speciaal voor het Tong Tong Festival komt Smits uit West-Kalimantan (Borneo) naar Nederland, om bezoekers te vertellen over zijn werk voor stichting Orangutan Outreach Nederland (OONL) en zijn Masarang Foundation.

Smits en OONL werken samen aan de ontwikkeling van het Sintang Orangutan Center in West-Kalimantan en een nieuw te ontwikkelen opvangcentrum. De orang-oetan in Kalimantan wordt ernstig bedreigd in zijn voortbestaan, mede door de explosieve toename van oliepalmplantages waarvoor het oorspronkelijke oerwoud heeft moeten wijken, de leefomgeving van de mensapen. De daar woonachtige Dajaks hebben de stichting toestemming gegeven om 58 hectaren oerwoud bij het dorp Tembak te gebruiken voor de rehabilitatie van orang- oetans. De mensapen zullen uiteindelijk worden teruggeplaatst in het Saran-bos, een oerwoud van 25.000 hectaren.

Sponsor het project en red de orang-oetan – voor 2 euro

Om te voorkomen dat de Dajaks al hun land opgeven voor de aanplant van oliepalmplantages, heeft Willie Smits een slimme ruil bedacht. Zijn Masarang Foundation geeft de Dajaks gratis suikerpalmzaden waarmee, behalve palmsuiker ook ethanol gemaakt wordt, een duurzame brandstof. Suikerpalm is veel minder schadelijk dan oliepalm.

Willie Smits hoopt bezoekers van de Tong Tong Fair enthousiast te maken voor het ‘Tembak Lestari m2 project’: elke m2 kan symbolisch worden geadopteerd voor twee euro of meer. Met de opbrengst zal OONL het nieuwe opvangcentrum inrichten en de medische ondersteuning organiseren.

Bezoek de informatiestand

Tijdens de Tong Tong Fair heeft standhouder Toradja Prince (koffie en thee uit Indonesië) een informatiestand toegevoegd, gewijd aan het werk van Willie Smits, Masarang Foundation en OONL. De Tong Tong Fair sponsort deze stand.

Willie Smits geeft zondag 2 juni een lezing in het Bibit-Theater om 14.30 uur
Standhouder Toradja Prince in het Indonesië Paviljoen heeft 12 dagen lang een informatiestand ingericht over het werk van Willie Smits
Bezoek ook de lezing van prof dr Menno Schilthuizen van Naturalis over Maleisisch Borneo

The post Willie Smits appeared first on Tong Tong Fair.

Indisch zwijgen – me hoela

Florine — Mon, 15 Apr 2013 12:24:51 +0000

Het Indisch zwijgen? Me hoela!

Uit de kast komen als Indo is de meeste bezoekers van de Tong Tong Fair inmiddels wel gelukt. Maar uit de school klappen over de prachtige en soms schrijnende verhalen die in veel Indische en Molukse families leven, is wat anders. Theatermakers Wendy Ripassa, Elsbeth Vernout en Martijn Grootendorst zijn op zoek naar dit soort verhalen voor een theatervoorstelling.

Ook dit jaar plaatsen zij weer hun ‘kast’ in de Bengkel en vragen bezoekers hierin plaats te nemen. Duik de kast in met een voorwerp van vroeger of nu, dat voor jou de band met Nederlands-Indië weergeeft.

Bengkel, 22 mei , 20.00 uur en 25 mei, 12.15 uur

The post Indisch zwijgen – me hoela appeared first on Tong Tong Fair.

Bezoek de tentoonstelling ‘Indië in Den Haag; Een eeuwenoude band’ in het Haags Historisch Museum

Florine — Fri, 12 Apr 2013 13:05:26 +0000

Bezoek de tentoonstelling ‘Indië in Den Haag; Een eeuwenoude band’ in het Haags Historisch Museum

Den Haag en Indië zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Nergens in Nederland liet de voormalige kolonie zoveel sporen na als in de residentie, nergens anders werd het verlies van de Indische archipel zo sterk gevoeld, en nergens anders werd het Indische nog zo lang beleefd, in ere gehouden en uitgedragen. Het Haags Historisch Museum besteedt dit jaar uitgebreid aandacht aan de herinneringen aan Indië en aan de cultuur die van Nederlands-Indië naar Den Haag werd gebracht, en hier weer voor nieuwe culturele ontwikkelingen zorgde.” In verschillende thema’s — kunst, literatuur, reizen, Indorock en eten — illustreert het museum de sterke band die de stad had met de voormalige kolonie.

Indië in Den Haag; Een eeuwenoude band, tentoonstelling in het Haags Historisch Museum, Korte Vijverberg 7, 2513 AB Den Haag, www.haagshistorischmuseum.nl
Van 20 april t/m 15 augustus 2013
Open: di t/m vr 10.00-17.00 uur, za en zo 12.00-17.00 uur, ma gesloten
Korting met de coupon in de Boekoe Pienter, het beursmagazine dat alle bezoekers van de Tong Tong Fair gratis ontvangen

The post Bezoek de tentoonstelling ‘Indië in Den Haag; Een eeuwenoude band’ in het Haags Historisch Museum appeared first on Tong Tong Fair.

Indisch-literaire fietstocht door Den Haag (individueel)

Florine — Fri, 12 Apr 2013 13:04:37 +0000

Indisch-literaire fietstocht door Den Haag (individueel)

Combineer je bezoek aan de 55e Tong Tong Fair met een fietstocht door Den Haag! De Indisch-literaire fietstocht door Den Haag, die speciaal voor de Tong Tong Fair is samengesteld, voert u vanaf het Malieveld door het Willemspark, de Archipelbuurt en Duinoord naar het Statenkwartier. Daar woonden o.a. de schrijvers Tjalie Robinson, Maria Dermoût en Margaretha Ferguson, en daar was ook de Indische Kunstkring Tong Tong gevestigd.

Du Nord Fietsverhuur staat met huurfietsen klaar op het Malieveld, alle twaalf dagen van 10.00 tot 18.00 uur. Bij de Infobalie van de Tong Tong Fair kunt u de route betalen en ophalen. Het bedrag is inclusief huurfiets. U kunt de route individueel fietsen, er is geen gids die het tempo bepaalt. U kunt dus ook overal stoppen waar u wilt. Bij rustig fietsen en lezen op de stopplaatsen duurt de route zonder pauzeren ongeveer 2,5 uur.

Du Nord (www.fietsverhuurzuidholland.nl) is trouwens ook zo gul om na afloop van de festivalperiode, op vertoon van uw TTF-toegangskaartje de rest van het kalenderjaar 10% korting te geven op de huur van een fiets.

Indisch-literaire fietstocht door Den Haag (individueel)
Gehele festivalperiode van 22 mei t/m 2 juni
Fietsen beschikbaar tussen 10.00 en 18.00 uur
Vertrekpunt: entree Tong Tong Fair
Organisatoren: Du Nord (fietsverhuur) en Stichting Tong Tong (fietsroute)
Duur: ongeveer 2,5 uur
Kosten: € 9,50; Sobats € 8,50 (betalen bij Infobalie van de Tong Tong Fair)
Aanmelden vooraf aanbevolen: reserveringen@tongtong.nl.
Bij vertoon Tong Tong Fair-entreebewijs 10% op fietsverhuur t/m 31 december 2013. Meer info: www.fietsverhuurzuidholland.nl

The post Indisch-literaire fietstocht door Den Haag (individueel) appeared first on Tong Tong Fair.

Activiteiten elders in Den Haag

Florine — Fri, 12 Apr 2013 10:14:39 +0000

Activiteiten elders in Den Haag

Het Tong Tong Festival waaiert steeds meer uit over Den Haag! Tijdens de 55e Tong Tong Fair kunt u dus ook de stad in.

Dit jaar organiseren we activiteiten i.s.m. het Haags Historisch Museum (foto), Letterkundig Museum, Museon, Centraal Bureau voor Genealogie en de Openbare Bibliotheek e.a. Ook zijn er wandel-, fiets- en boottochten door Indisch Den Haag, kookdemonstraties en bierproeverijen.

Hier vindt u een compleet overzicht van alle activiteiten in Den Haag tijdens de 55e Tong Tong Fair.

De Tong Tong Fair maakt onderdeel uit van The Hague Festivals, de Haagse festivalperiode!

The post Activiteiten elders in Den Haag appeared first on Tong Tong Fair.

Expeditie Borneo

Florine — Wed, 10 Apr 2013 14:31:19 +0000

Expeditie Noord-Borneo

Veel bezoekers van de Tong Tong Fair zijn geïnteresseerd in de bijzondere, soms kwetsbare natuur van Indonesië en omgeving. Op 27 mei komt prof. dr Menno Schilthuizen vertellen over een grote internationale expeditie die Naturalis (Leiden) van 10 t/m 25 september 2012 organiseerde in Maleisisch Borneo.

Doel was het onderzoeken van de evolutie van dieren en planten op Mount Kinabalu, met 4.100 meter de hoogste berg van Zuidoost-Azie. Een team van veertig wetenschappers van de Maleisische natuurbeschermingsorganisatie Sabah Parks en Naturalis Biodiversity Center zocht antwoord op de vraag hoe de vele unieke soorten in de bergen van Borneo zijn ontstaan. Is het hart van Borneo een broedplaats of juist een bewaarplaats voor evolutie?

In het Bibit-Theater vertelt prof. dr Menno Schilthuizen over dit onderzoek. Schilthuizen is bioloog en werkzaam als onderzoeker bij Naturalis en als hoogleraar aan de Universiteit Leiden. Van 2000 t/m 2006 woonde hij in Sabah, Maleisisch Borneo, waar hij werkzaam was bij Universiti Malaysia Sabah. Naast zijn wetenschappelijke werk is Schilthuizen actief als auteur van populair-wetenschappelijke boeken.

Bibit-Theater, maandag 27 mei, 15.30 uur
Bezoek ook de lezing van de beroemde natuurbeschermer Willie Smits

Naturalis

Naturalis is het meest bekend bij het grote publiek als museum. Wat minder mensen weten, is dat er achter de schermen van het populaire museum een internationaal opererend onderzoekscentrum actief is. Aan de basis van het museum en dit onderzoekscentrum ligt de in twee eeuwen opgebouwde nationale natuurhistorische collectie van maar liefst 37 miljoen planten, dieren, fossielen en gesteenten. Voor meer informatie, surf naar de website van Naturalis.

The post Expeditie Borneo appeared first on Tong Tong Fair.

Wayang rajakaya met Herlambang Bayu Aji

Florine — Wed, 10 Apr 2013 12:43:41 +0000

Wayang rajakaya met Herlambang Bayu Aji

Het Tong Tong Festival 2013 heeft Herlambang Bayu Aji (1982) te gast, een jonge kunstenaar uit Solo (Java) die woont en werkt in Berlijn. Hij studeerde moderne kunst in Solo en leerde er wajangpoppen te maken, de platte lederen poppen voor de wayang kulit (schaduwpoppentheater). Herlambang legde zich toe op het schilderen van dierfiguren, de wayang rajakaya, en ging uiteindelijk ook zelf met de poppen spelen als dalang. Zijn poppenspel is een mengeling van wayang kancil (met natuur-, mens- en dierfiguren) en wayang purwa (met figuren uit het Hindu-epos Ramayana).

Vernieuwende wajang

Wat zijn poppenspel anders en vernieuwend maakt, is dat de kunstenaar zijn dierfiguren beweeglijker maakt. Waar de dierfiguren uit de wayang kancil realistisch zijn, zijn de dierfiguren uit het spel van Herlambang dat niet. Zoals hij zelf vertelt:

“In mijn spel heeft een koe twee benen en twee armen en loopt hij rechtop.”

Met kunstenaarsstad Berlijn als uitvalsbasis, laat Herlambang nu Europa kennismaken met zijn wonderlijke wayang rajakaya. De dalang wordt begeleid door Dorothea Ferber uit Berlijn.

Meer weten over deze performer? In deze video vertelt Herlambang over zijn poppenspel of lees zijn blog.

The post Wayang rajakaya met Herlambang Bayu Aji appeared first on Tong Tong Fair.

Artists in residence: Sang Penari

Florine — Wed, 10 Apr 2013 12:20:24 +0000

Artists in residence: Sang Penari

Sang Penari is een gelegenheidsensemble van drie dansers uit Indonesië; ieder neemt een eigen danstraditie mee. Zo komen drie danstradities samen: de Balinese, Midden- en Oost-Javaanse.

12 Dagen te gast

Toen artistiek leider Arnaud Kokosky Deforchaux eind 2012 het Melaka Art & Performance Festival bezocht, was hij onder de indruk van de contemporaine dans van Agung Gunawan, afkomstig uit Yogyakarta. De danser en choreograaf Gunawan werkte onder meer als assistent-choreograaf mee aan Opera Jawa (2006). In deze bekroonde film speelt ook een andere gast van het Tong Tong Festival 2013: Nyoman Sura, afkomstig uit Bali. Samen met danseres Deasylina Da Ary uit Oost-Java, vormen zij het gelegenheidsensemble Sang Penari. dat de gehele festivalperiode in Den Haag te gast is.

Dansvoorstellingen en workshops

Sang Penari zal zowel moderne als traditionele dansen laten zien. Op 28 mei geeft Agung Gunawan van Sang Penari een voorstelling van wayang wong: letterlijk ‘mensenwayang’, d.w.z. toneelspel in de stijl van wayang. Het gezelschap zal ook dansworkshops geven voor volwassenen en kinderen in de Bengkel van de Tong Tong Fair.

Bijzonder is de samenwerking met LeineRoebana, een van de succesvolste moderne dansformaties van Nederland. Op woensdag 29 mei geven Sang Penari en LeineRoebana samen een masterclass in de Bengkel, waarbij dansers en choreografen worden uitgewisseld. In het Bintang-Theater zullen zij later die dag het resultaat laten zien. Hierbij zal een fragment van de bekroonde dansvoorstelling Ghost Track geprojecteerd worden.

Op de bovenstaande foto zie je een van de drie leden van Sang Penari, Nyoman Sura.

The post Artists in residence: Sang Penari appeared first on Tong Tong Fair.

Worldjazz van Balawan

Florine — Wed, 10 Apr 2013 12:10:43 +0000

Gamelan meets jazz: Balawan & The Gamelan Maestros

Het Tong Tong Festival heeft een voorliefde voor gitaarmuziek, wat uiteraard te maken heeft met de onnavolgbaar moeilijke gitaarloopjes uit de krontjong en Indorock. Dit jaar komt de Balinese worldjazz-gitarist Balawan voor exclusieve optredens naar het Tong Tong Festival (in het laatste weekend). Samen met zijn formatie The Gamelan Maestros, laat Balawan zijn eigen east-west-blend van Balinese gamelan en elektrische gitaar horen.

Magic fingers

I Wayan Balawan (1973) a.k.a. ‘Magic Fingers’ is een van de beste gitaristen die Indonesië heeft voortgebracht. Hij mengt traditionele Balinese gamelanmuziek met modere jazz. Begeleid door traditionele gamelan-percussie demonstreert de gitarist een grote virtuositeit met zijn doubleneck gitaar. Zijn bijnaam Magic Fingers dankt hij aan de ongebruikelijke manier waarop hij gitaar speelt; Balawan tapt op de snaren.

Concerten en gitaarclinics

In 2013 neemt Balawan zijn ensemble Balawan & the Gamelan Maestros mee, voor vier spetterende worldjazz-concerten en twee gitaarclinics. Balawan brengt in de praktijk wat het Tong Tong Festival propageert en presenteert, namelijk ‘de beste mix van Oost en West’.

In 2007 en 2008 was Balawan te gast met zijn ensemble Batuan Ethnic Fusion, o.a. in het kader van het project Worldgrooves from Indonesia. In 2011 koppelde het Tong Tong Festival Balawan aan de grote slack-key-gitarist Makana uit Hawaii. Het leverde de drukbezochte show North Sea Paradise op. Op Tong Tong TV staat een video-interview met Makana en Balawan.

The post Worldjazz van Balawan appeared first on Tong Tong Fair.

Wouter Muller

Florine — Fri, 29 Mar 2013 08:46:28 +0000

Wouter Muller speelt ‘Verloren land’

Wouter Muller kijkt in zijn programma ‘Verleden land’ terug op wat het proces van aanpassen aan een andere cultuur heeft betekend voor de eerste generatie Indo’s, waartoe zijn ouders behoorden. Maar ook wat het heeft betekend voor hun kinderen, de tweede generatie, waartoe Wouter zelf behoort. In zijn liedteksten wisselt Wouter respect en bewondering voor zijn ouders af met vragen over zijn eigen identiteit.

Tong-Tong-Podium, dinsdag 28 mei, 13.30 en 18.00 uur.

De Sobat, het relatiemagazine van Stichting Tong Tong, vroeg Wouter Muller over ‘Verleden Land’.

De titel van je vijfde cd is Verleden land. Waar verwijs je naar?
“Verleden land is een mooie en poëtische aanduiding voor de inhoud van dit cd-album. Het gaat over het land waar ik vandaan kom, dat in het verleden ligt en niet het huidige Indonesië is. Ik vind het een grappige woordspeling; je denkt aan ‘verleden tijd’. Het is mijn terugblik op dat land van vroeger. Maar ik blik ook vooruit.”

Je zingt over de njai, de bersiap maar ook over de vuurwerkramp in Enschede, de stad waar je woont. Is het een ‘zware’ cd?
“Er staan zeker nummers op die binnen- komen, een emotionele lading hebben. Zeker het lied over de bersiap. Maar het lied over de vuurwerkramp in Enschede is een up-tempo-nummer en biedt vooral een hoopvol perspectief: ik toon de veerkracht van de stad na de ramp. Ik toon de wens om alles achter te laten, niet om te vergeten, maar wel om door te gaan.”

Dat geldt ook voor de Indische geschiedenis. Zoals je over de bersiap zingt…
“Ik zing over de ervaringen van mijn eigen ouders. Na het jappenkamp hebben ze de bersiap aan den lijve ondervonden. Het was voor hen een enorme schok. Nadat de Japanners hadden gecapituleerd, dachten ze: ‘We hebben het god-zij-dank overleefd!’ Mijn vader was vreselijk gemarteld in Banyubiru en mijn moeder zeer slecht behandeld in Ambarawa. Mijn ouders waren gelovig en echt dankbaar dat ze weer verder konden gaan met hun geza- menlijke leven. Toen kwam de bersiap… Ze beseften dat er voor hen geen plaats meer was in het land dat zij zo lief hadden. Niettemin hebben ze de nieuwe verschrikkingen van de bersiap ook weer overleefd. ‘We kunnen altijd in ons leven opnieuw beginnen’, zing ik in een van de nummers.”

Je zingt in vijf liederen over de njai. Waarom besteed je zoveel aandacht aan deze ‘oermoeder van de Indo’s’?
“Twee redenen. De eerste is een persoonlijke. Mij is hetzelfde overkomen als Reggie Baay, die twee boeken over de njai schreef. Hij vertelde me twee jaar geleden wat hem ertoe had gebracht om onderzoek te gaan doen naar de njai. Dat hij een njai in zijn familie had, waar nooit iemand over had gesproken. Zelf ontdekte ik tien jaar geleden dat ik een njai als voormoeder heb. Daarnaast ben ik het buitengewoon eens met Reggie, die het fenomeen njai uit de taboe-sfeer wil halen en het ook op een andere wijze in de publiciteit wil brengen. Het is niet alleen iets negatiefs. Zonder de njai had de Indo niet bestaan…”

Niet alle relaties kwamen onder dwang tot stand, er zijn ook veel voorbeelden van liefdes- relaties…
“Precies. Dat mag ook gezegd worden. Reggie vertelt dat in zijn boeken, ik vertel het nu in mijn muziek. Het verhaal van de enorme trouw van de njai, hoe zij haar best deed om zo’n jongen een goed leven te laten leiden. Toen Reggie mij vertelde dat hij gedichten over de njai in het archief had gevonden, stelde ik voor ze op muziek te zetten, om zo de njai hoorbaar te maken.”

Je schrijft vooral over Indische onderwerpen, waarom?
“Ik maak al vanaf mijn vijftiende muziek en heb alle soorten muziek mogen maken. Het ging altijd over andere dingen, het ging nooit over mijzelf als Indische jongen. Toen dat tot me door- drong, dacht ik: ‘Raar, eigenlijk!’ Ik was toen rond de vijftig. Kort daarvoor was ik voor het eerst teruggegaan naar Indonesië. Ik heb nog familie op West-Java die mij heel hartelijk had ontvangen. In het vliegtuig op weg naar huis, dacht ik de hele tijd: ‘hier-wil- ik-iets-mee!’ Er waren natuurlijk al prach- tige boeken over Indische onderwerpen geschreven, bijvoorbeeld door Marion Bloem. Dat kan ik niet! Maar ik kan wèl muziek maken en ben gaan schrijven. Het heeft zeker een jaar geduurd tot de eerste muziekteksten eruit rolden.”

Je zingt ontroerend en vol liefde over de eerste generatie.
“Als je voor het eerst terug bent in Indonesië, denk je aan hen die daar opgroeiden en het land moesten verlaten. Wat een prestatie was het, om opnieuw een leven op te bouwen. De eerste generatie heeft die prestatie niet bepaald van de daken geroepen. Woorden vinden voor een eerbetoon, dàt wilde ik. Toen ik met die eerste cd op de Pasar Malam Besar optrad, werd ik overspóeld met reacties. Er was een enorme herkenning. Dat had ik nooit verwacht! Indische ouderen voelden zich ook erkend.”

Op dinsdag 28 mei speelt hij het programma tweemaal op het Tong-Tong-Podium. Muzikale begeleiding: Bert Kuipers, Guus Paat en Nick de Vos.

The post Wouter Muller appeared first on Tong Tong Fair.

Boi Akih met Circles in a Square Society

Florine — Wed, 27 Mar 2013 10:19:01 +0000

Boi Akih met Circles in a Square Society

De succesvolle worldjazz-formatie Boi Akih speelt het programma ‘Circles in a Square Society’. Zangeres Monica Akihary, gitarist Niels Brouwer, trombonist Wolter Wierbos en slagwerker Kim Weemhoff (een van de beste slagwerkers van Nederland) gaan op zoek naar de veelvormigheid van de bekende ‘songs of freedom’, o.a. van Jimi Hendrix, David Crosby, Bob Marley, Neil Young en Joni Mitchell.

‘Circles in a Square Society’ gaat over vorm. Vormen die je als kunstenaar vrij mag interpreteren. Strakke contouren geven vrijheid aan het dynamsiche proces van het vertolken van Songs of Freedom. De musici doorbreken de vaste omlijning van de songs, door in hun spel op zoek te gaan naar contrast, dynamiek, lijn, vlak, herhaling, structuur, textuur, het eigen karakter.

De nieuwsgierige blik, muzikaliteit en open benadering van de musici zorgen ervoor dat de muziek soms voorzichtig, dan met humor, maar altijd met gevoel gespeeld wordt. Songs of Freedom van o.a. Jimi Hendrix, David Crosby, Bob Marley, Neil Young en Joni Mitchell vormen de inspiratiebron voor dit programma. ‘Circles in a Square Society’ spreekt tot de verbeelding mede door de klankrijkdom van Monica Akihary’s stem en de gitaren van Niels Brouwer, aangevuld door het karaktervolle en inventieve spel van trombonist Wolter Wierbos en slagwerker Kim Weemhoff.

Concert in het Bintang-Theater, vrijdag 31 mei
Workshop in de Bengkel, vrijdag 31 mei

Lees hier over andere muziekvoorstellingen.

The post Boi Akih met Circles in a Square Society appeared first on Tong Tong Fair.

Nyonya- kitchen met Florence Tan

Florine — Wed, 27 Mar 2013 09:57:10 +0000

Nyonya- kitchen met Florence Tan

De Indische keuken heeft verschillende zusjes in Zuidoost-Azië. De Eurasian cuisine uit Singapore en de Cristang en Nyonya keuken uit Maleisië zijn alledrie fusion-keukens met elementen uit Oost en West. In 2013 heeft de Tong Tong Fair Florence Tan uit Maleisië te gast. Zij is dé specialist van de Nyonya keuken van Maleisië.

De Nyonya keuken (ook: Nonya) ontstond in de 15e eeuw, toen Malakka een van de grootste handelsplaatsen van Zuidoost-Azië was en druk bezocht werd door Chinese handelaren. Toen de Chinezen zich daar permanent vestigden ontstond de Peranakan cultuur: een Chinees- Maleise mengcultuur. De mannen uit deze cultuur werden Baba genoemd, de vrouwen Nyonya. Hun keuken noemen zij Nyonya food.

Later werd de Nyonya keuken ook beïnvloed door de Portugezen, Hollanders en Britten, die achtereenvolgens in deze regio verbleven. Niet voor niets wordt Nyonya food in Maleisië ‘fusion cuisine at its best’ genoemd.

Nyonya- kitchen met Florence Tan
Waar: Bengkel, 24 en 26 mei

Florence Tan geeft op 1 juni ook een kookdemonstratie bij DOK, onderdeel van de randprogramma van de Tong Tong Fair. Lees hier meer.

Lees hier over de andere workshops.

The post Nyonya- kitchen met Florence Tan appeared first on Tong Tong Fair.

Kraspoekol van Dirk van Hogendorp

Florine — Wed, 27 Mar 2013 09:24:37 +0000

Kraspoekol – aanklacht tegen slavernij in Oost-Indië

Indië was amper een kolonie, of ze liet zich gelden in het Haagse literaire leven. Op 20 maart 1801 ging Kraspoekol in première in de schouwburg, geschreven door Dirk van Hogendorp, voormalig resident in Indië en oudere broer van Gijsbert Karel die zo’n belangrijke rol zou spelen bij het ontstaan van het Koninkrijk in 1813.

Het stuk is gebaseerd op de novelle uit 1780 door zijn vader Willem van Hogendorp, Kraspoekol, of de droevige gevolgen van eene te verregaande strengheid jegens de Slaaven. Het klaagt de slavernij aan, die op dat moment nog in Indië bestond. De opvoering werd verstoord, maar de tekst van het stuk was in Den Haag een groot verkoopsucces.

Op verzoek van Stichting Tong Tong zal Bert Paasman op zondag 2 juni in het Haags Historisch Museum meer vertellen over Dirk van Hogendorp (portret links) en Kraspoekol. Paasman is emeritus hoogleraar Koloniale en Postkoloniale Cultuur- en Literatuurgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. In het museum is dan de tentoonstelling Indië in Den Haag, een eeuwenoude band te bezoeken.

Kraspoekol van Dirk van Hogendorp, lezing door prof. dr Bert Paasman
Zondag 2 juni, 15.00 uur
Waar: Haags Historisch Museum, Korte Vijverberg 7, 2513 AB Den Haag
Kosten: alleen voor museumentree (div. tarieven en Museumkaart geldig)
Zie www.haagshistorischmuseum.nl

Benieuwd naar andere partnerships van de Tong Tong Fair met Haagse organisaties? Klik dan hier.

The post Kraspoekol van Dirk van Hogendorp appeared first on Tong Tong Fair.

Haags-Indische letterenwandeling 2013

Florine — Wed, 27 Mar 2013 09:22:25 +0000

Haags-Indische letterenwandeling 2013

Onder leiding van historicus Esther Tak maakt u een wandeling langs Indisch-Haagse literaire schatten. De wandeling start en eindigt op het Malieveld. Louis Couperus, P.A. Daum en
F. Springer zijn enkele van de schrijvers die u ‘tegenkomt’. U komt langs plekken waar schrijvende ambtenaren en diplomaten kwamen, in de nabijheid van het Binnenhof. Ook passeert u het ministerie van Koloniën, zie de bovenstaande foto.

Esther Tak studeerde af op het westers toneel en cabaret in Indië in de periode 1850-1942 (Universiteit Leiden, 1995). Zij publiceerde artikelen over theater in Indië en initieerde theatervoorstellingen in het Bibit-Theater van de Pasar Malam Besar. In 2000 was de première van het door haar geproduceerde stuk De familie Roos; Indische mensen in Den Haag, een bewerking van P.A. Daums Indische mensen in Holland, dat een jaar later opnieuw gespeeld werd bij het 150-jarig jubileum van het KITLV in Leiden.

Literaire wandeling o.l.v. Esther Tak
Duur van de wandeling: circa 2 uur
Dinsdag 28 mei om 10:30 uur en donderdag 30 mei om 10.30 uur
Startpunt: Infobalie Tong Tong Fair
Kosten € 8,50 / Sobats € 7,50 (betalen bij Infobalie Tong Tong Fair)
Aanmelden is verplicht. Mail naar: reserveringen@tongtong.nl

Benieuwd naar andere partnerships van de Tong Tong Fair met Haagse organisaties? Klik dan hier.

The post Haags-Indische letterenwandeling 2013 appeared first on Tong Tong Fair.

Nederlands Bierproeffestival Den Haag

Florine — Wed, 27 Mar 2013 08:40:23 +0000

Nederlands Bierproeffestival Den Haag

Van 23 t/m 25 mei vindt op het Spuiplein het Nederlands Bierproeffestival Den Haag plaats. Een unieke driedaagse bierproeverij die het startschot geeft voor de tweede editie van de Week van het Nederlandse Bier.

Meer dan 30 Nederlandse brouwerijen bieden u hier de keuze uit ruim 100 verschillende bieren. Wilt u meer weten over het product bier? De aanwezige brouwmeesters kunnen u alles vertellen over het brouwproces, de ingrediënten en de smaak van het bier.

‘Indische maaltijden en Nederlandse bieren’

Op zaterdag 25 mei organiseert het Nederlands Bierproeffestival tweemaal de masterclass ‘Indische maaltijden en Nederlands Bieren’. U kunt zich ter plaatse inschrijven.

Bierproeverij met Indisch eten tijdens de Week van het Nederlands Bier. Zaterdag 25 mei, 15.00–15.45 en 19.00–19.45 uur uur
Waar: Nederlands Bierproeffestival op het Spuiplein in Den Haag
Kosten masterclass € 1,75
U krijgt € 3,– korting op de entree op vertoon van TTF entreebewijs (normale prijs € 13,– incl. 3 muntjes, proefglas en goodiebag)
Meer info: www.weekvanhetnederlandsbier.nl

Extra: Het Nederlands Bierproeffestival verzorgt ook een gratis workshop op de Tong Tong Fair. Meer informatie op de programmapagina van 22 mei, onderaan.

Benieuwd naar andere partnerships van de Tong Tong Fair met Haagse organisaties? Klik dan hier.

The post Nederlands Bierproeffestival Den Haag appeared first on Tong Tong Fair.

Humanity House

Florine — Fri, 17 May 2013 08:32:27 +0000

Interview met Herman Bussemaker in het Humanity House

Op vrijdagmiddag 24 mei presenteert het Humanity House i.s.m. Stichting Tong Tong een interview met Herman Bussemaker; aanleiding is de heruitgave van zijn standaardwerk Bersiap! Opstand in het paradijs; De Bersiap-periode op Java en Sumatra 1945–1946 uit 2005.

Bersiap! met Herman Bussemaker. Locatie: Humanity House, Prinsegracht 8, Den Haag. Vrijdag 24 mei 17.00–18.30 uur (let op: gewijzigde aanvangstijd!). Deelname is gratis; vooraf aanmelden verplicht, zie de speciale pagina op de website van Humanity House.

Extra: Speciaal voor bezoekers van de Tong Tong Fair

Op vertoon van de Pasarkrant bezoekt u het museum van het Humanity House voor € 3,50 (normale prijs: € 6,50)
Geldig voor maximaal twee personen
Geldig t/m 31 december 2013 en niet in combinatie met andere acties

The post Humanity House appeared first on Tong Tong Fair.

Cultuuroverdracht in een reiskoffer

Florine — Tue, 26 Mar 2013 16:48:59 +0000

Cultuuroverdracht in een reiskoffer  door Shelly Lapré

Iedereen die ze ziet is onder de indruk van de Indische reiskoffers die kunstenares Shelly Lapré maakte: de koffers waarmee haar ouders naar Nederland repatrieerden, beplakt ze van binnen met oude foto’s, tekeningen, batik- doeken, met een prachtige resultaat. I.s.m. Indisch Herinneringscentrum Bronbeek geeft Shelly dit jaar weer twee workshops in de Bengkel voor wie hetzelfde wil proberen. Ze laat zij zien hoe je een reiskoffer kunt ombouwen tot een klein huiskamermuseum.

Zelf heeft Shelly de reiskoffer die haar moeder bij zich had op de bootreis van Indië naar Nederland in 1950, bewerkt met batikstoffen en familiefoto’s. Shelly: “De reiskoffer staat niet meer op zolder, maar uitgestald – als een klankkast van herinneringen aan het leven van mijn familie in Nederlands-Indië. Ik hoop jongeren nieuwsgierig te maken naar deze geschiedenis!”

Bengkel, donderdag 23 mei , zondag 26 mei, donderdag 30 mei

Meer workshops? Kijk op deze pagina!

The post Cultuuroverdracht in een reiskoffer  appeared first on Tong Tong Fair.

Wayang golek

Florine — Tue, 26 Mar 2013 16:31:40 +0000

Wayang golek van Nandang Supriatna

Nandang Supriatna is een dalang die speciaal voor de Tong Tong Fair uit Lembang (Indonesië) komt om voorstellingen wayang golek te geven. Dat is geen schimmenspel, maar poppenspel met kleine, houten popjes. Die poppen maakt hij zelf, en hoe hij dat doet, kan je in het Indonesië-Paviljoen van de Tong Tong Fair zien. Hij is elke dag aanwezig in een stand, waar hij zijn poppen ook maakt en verkoopt.

Deze dalang kan heel veel verschillende stemmen nadoen, en je mag bij hem altijd ‘achter het podium’ kijken om te zien hoe hij de voorstelling maakt. Aangezien Nandang al vaker bij ons heeft opgetreden, spreken zijn poppen een beetje Nederlands. Kinderen vinden zijn voorstellingen te gek.

Meer wayang

Het Tong Tong Festival heeft dit jaar een themaprogramma rond wayang, het poppenspel uit Indonesië. Er zijn verschillende soorten wayang. Meest bekend zijn het schaduwpoppentheater (wayang kulit) en de wayang met de ronde, driedimensionale poppen (wayang golek). Maar er is ook wayang wong. In die theatervorm spelen mensen de wayangfiguren.

Lees hier meer over het wayang-programma

The post Wayang golek appeared first on Tong Tong Fair.

Pidjitten

Florine — Tue, 26 Mar 2013 14:25:34 +0000

Doe mee met de workshop pidjit

Zit je strak in je vel? Ben je hard toe aan ontspanning? Doe straks mee aan een van de workshops pidjit in de Bengkel, het workshoptheater van de Tong Tong Fair. Dit jaar verzorgt Stichting Pitjit de workshops.

Er kunnen maximaal 20 personen meedoen. Je kunt je inschrijven bij de stand van Stichting Tong Tong naast de Bengkel.

Woensdag 22 mei, zondag 26 mei, woensdag 29 mei

The post Pidjitten appeared first on Tong Tong Fair.

Typisch Challenge

Florine — Tue, 26 Mar 2013 14:06:39 +0000

Typisch Challenge

“Van een afstandje hoor je meteen dat Challenge speelt. We hebben een eigen geluid”. Dit vertelden de musici van de band Challenge in 2009 aan De Sobat. “We spelen in elk geval geen Indorock”, zegt bassist Benny Peea. Zangeres Stella Makadoero vult aan: “We maken onze eigen interpretaties. We willen vooral mooie akkoorden maken.”
Challenge is een vaak èn graag geziene gast op de Tong Tong Fair, waar de band al heel veel jaren optreedt. Wanneer Challenge op het Tong-Tong-Podium of in het Indorock Café speelt, is het er gegarandeerd druk. De bandleden hebben een flinke schare fans en er wordt hun zelfs om handtekeningen gevraagd, bekennen zij. Maar, wat speelt Challenge nou eigenlijk? Is het pop, rock, country, krontjong?

Benny Peea, die al meer dan dertig jaar op de Tong Tong Fair optreedt, in 1996 onder meer met Peter de Fretes in de befaamde Royal Hawaiian Minstrels en sinds drie jaar met Challenge: “We spelen in elk geval géén Indorock. De meeste bandjes spelen liedjes op dezelfde manier na. Wij spelen ook bekend repertoire maar doen het zó dat het ànders klinkt.” Stella vult aan: “We maken onze eigen interpretaties. We willen vooral mooie akkoorden maken.”

Volgens bandlid Raymond is de specifieke Challenge-sound vooral te danken aan de inbreng van Jules. “Arrangeren is mijn hobby”, zegt die zelf bescheiden. “En nu Benny bij de band is, arrangeren we nog meer. In onze arrangementen klinkt de muziek door waarmee wij opgroeiden. We zijn niet eenkennig, we houden van alle soorten muziek en dat kun je horen.” Benny: “We spelen zelfs krontjong, maar op onze manier gaat dat de popkant op.”

Challenge wil het publiek verrassen, altijd weer. “Onze muziek moet daarom niet te moeilijk zijn”, zegt Benny. “De mensen moeten het begrijpen; we willen contact hebben.”

Tong-Tong-Podium, zondag 26 mei, woensdag 29 mei

The post Typisch Challenge appeared first on Tong Tong Fair.

Kaili van Hawaii

Florine — Tue, 26 Mar 2013 12:47:29 +0000

Polynesische ritmes oefenen met Kaili van Hawaii & Maeva

In Nederlands-Indië was hawaiian muziek populair. Deze jazzy stijl met een tropical twist paste goed bij de Indo’s, met hun eigen oost-west-achtergrond. In Nederland en met name Den Haag waren de Indische hawaiian spelers, maar ook de hawaiian dansgroepen, al voor de tweede wereldoorlog befaamd. Enkele jaren geleden vertelde Poppy Apontoweil van de prijswinnende Honolulu Queens in het Bibit-Theater over deze hawaiian concoursen.

Vandaag de dag zijn er bijna geen bands meer die het technisch moeilijke genre beheersen, maar de Indische dansgroepen floreren juist en winnen ook in het buitenland prijzen. Zij scholen zich o.a. op Hawaii en bekwamen zich ook in dansstijlen die minder door het westen zijn beïnvloed. De groepen hebben vaak ook dansen uit andere Polynesische gebieden op het repertoire, zoals Tahiti. De laatste jaren nodigen zij ook docenten uit om in Nederland les te geven. En ook de Tong Tong Fair, in Nederland bij uitstek dé plek voor liefhebbers van hawaiian dans en muziek, nodigt sinds tien jaar artiesten uit Hawaii uit. De eerste waren Keola Beamer en zijn vrouw Moanalani.

Dit jaar komt Kaili naar het Tong Tong Festival, een internationaal vermaard dans- en muziekleraar.

Kaili

Kaili werd geboren en getogen op Kauai, een van de eilanden van Hawaii, maar woont al weer jaren in Californië. Daar was hij de grondlegger van het ‘San Francisco Tahiti Fete’ en het ‘Kaleponi Hula Festival’, populaire festivals gewijd aan de Polynesische muziek. Kaili is een veel gevraagd dansinstructeur, o.a. van de jaarlijkse Pacific Dance Foundation Seminars op Waikiki. Ook is hij schrijver van een handboek over Tahitiaanse ritmes. Samen met dansgroep Maeva geeft Kaili workshops, met dans uit Hawaii, Tahiti en de Cook Islands.

Maeva zien dansen, is aloha geloven!

Kaili treedt op met Maeva, wat ‘welkom’ betekent in het Tahitiaans. Maeva treedt sinds 1990 op in binnen- en buitenland met dansen uit Tahiti en Hawaii. In hun wervelende shows dragen zij volop ‘the spirit of aloha’ uit. Want aloha betekent niet alleen ‘liefde, hallo en vaarwel’: letterlijk vertaald betekent aloha ‘met liefde en vreugde het leven delen’. Maeva zien dansen, is aloha geloven!

Bengkel, Bintang-Theater, Tong-Tong-Podium, woensdag 22 mei, zaterdag 25 mei en zondag 26 mei.

Nieuwsgierig waarom een Indische manifestatie als het Tong Tong Festival altijd Polynesische muziek en dans programmeert? Op deze pagina lees je meer over de Indische cultuur en hawaiian.

Kijk hier voor meer dansvoorstellingen.
Kijk hier voor meer muziekvoorstellingen.

The post Kaili van Hawaii appeared first on Tong Tong Fair.

Beatjongens van toen

Florine — Tue, 26 Feb 2013 13:59:14 +0000

Beatjongens van toen: “Eigenlijk is de Indorock surfmuziek. Dat knetterende gitaargeluid en de snelle loopjes.”

Praten over Indorock en Nederbeat is praten over verschillen. De kuifgekapte, in pak geklede Indo versus de flodderige, langharige beatjongens. Toch was de Indorock een belangrijke inspiratiebron van de Nederbeat. “We zijn gewoon aangestoken door de Indorock”, vertelde Rinus Gerritsen van de The Golden Earring in 2004 aan ‘De Sobat’, het relatiemagazine van Stichting Tong Tong. “Eigenlijk is de Indorock surfmuziek. Dat knetterende gitaargeluid en de snelle loopjes.”

Juist in Den Haag, de stad waar de Indorock bloeide, ontstond de Nederbeat. Het is dan logisch te veronderstellen dat de twee op zijn minst wel ‘iets’ met elkaar gemeen hadden – twee muziekstromingen die zo kort na elkaar populair waren. De Sobat vroeg drie Haagse ‘beatjongens’ van toen welke rol de Indorock in hun leven speelde.
Rinus Gerritsen is bassist van de Golden Earring en een van de oprichters van de Haagse band. “Het waren gescheiden werelden”, vertelt hij. Maar de Indorock liet hem niet onberoerd, integendeel. “Ik was veertien jaar toen ik met George Kooijmans begon te spelen. In elk portiek in de Hulshorststraat – waar ik opgroeide – woonde wel een jongen met een gitaar die op de trap stond te spelen. Dan kwamen er al gauw een paar andere jongens met gitaren bij. En spelen maar. Ik herinner me de kantine van de rolschaatsbaan in het Zuiderpark waar zaterdag werd gespeeld en gedanst. We keken naar Oety and his Real Rockers. We zijn gewoon aangestoken door de Indorock.”

Palais de Dance

Gerritsen weet nog hoe hij met zijn vrienden via de keuken het Palais de Dance binnensloop om de Tielman Brothers te zien spelen. “Wij waren nog maar jochies, te jong voor de clubs waar zij optraden. De meeste Indorockers waren rond de twintig. The Tielman Brothers traden veel op in Duitsland, net als the Crazy Rockers, maar in de zomer speelden ze op Scheveningen. Die Maria songs uit The West Side Story vonden we niks, maar die rock & roll… daar gingen we voor. De Indorockers waren onze helden. Buitenlandse optredens waren er niet en de enige bands die we konden zien waren de Indorockbands.”
Ook Peter Vink, destijds bassist bij Q65, vertelt dat hij en zijn collega-muzikanten geen andere referenties hadden dan de Indorockers. “Je had natuurlijk Rob de Nijs and The Lords en The Jumping Jewels, maar dat waren nou niet echt onze voorbeelden.”

Opkijken en nadoen

De veel jongere Hollandse jochies, zoals Gerritsen zegt, keken op naar de Indische bands met hun dure instrumenten. “Hoe ze het konden betalen, weet ik niet. Misschien was het doordat ze meer bevlogen waren dan wij.” De beatjongens keken ook ietwat afgunstig naar het showelement van de Indorockers. Gerritsen: “Onze zussen en vriendinnen vielen daarvoor. Ik weet nog dat de Tielman Brothers met zo’n open Amerikaanse auto door Scheveningen reden – als helden.”

Staande drummer

Peter Vink van Q65 vertelt hoe hij de techniek van de bassist van de Tielman Brothers bestudeerde; hoe hij bepaalde loopjes leerde die de bassist van de Indorockband in de pauze van een optreden voordeed. De bandgenoten van Vink keken ook hoe de Tielman Brothers hun stem gebruikten. “We deden dat na.” En de staande drummer van de Tielman Brothers maakte eveneens veel indruk op de beatjongens.

Drie gitaren

Rinus Gerritsen vertelt dat zijn eerste basgitaar door zijn vader werd gebouwd naar voorbeelden van foto’s uit het blad Romance. “In het hart van het tijdschrift stonden altijd foto’s van bandjes uit de provincie. Negentig procent daarvan waren Indorockbands.” Ook de prominente positie van de basgitaar in de Golden Earring herinnert aan de Indorock. Indorockbands hadden meestal drie gitaren, één bas en drums, in tegenstelling tot de Britse bands die maar twee gitaren hadden. Een van de drie Indorockgitaristen speelde basgitaar op zijn gitaar waardoor het basgeluid binnen de groep prominent aanwezig was. Rinus Gerritsen en Peter Vink zeggen onomwonden: “Wij zijn door de Indorockers gaan spelen.”

Een eigen weg

De beatjongens kozen wel hun eigen weg. Peter Vink van Q65: “Het was acrobatiek wat The Tielman Brothers op het podium deden. Dat strakke tokkelen oefenden we in de repetitieruimte; we wilden weten of we het ook konden. Maar we waren niet goed genoeg om het op het podium te spelen. Wel waren we een spektakelband, ruig. Dat hadden we afgekeken van de Indische bands.”
Jaap Eggermont drumde van 1963 tot 1969 bij The Golden Earrings, zoals de band oorspronkelijk heette. Hoewel hij de Indorockbands inspirerend vond om naar te kijken, was het niet de muziek die hij wilde spelen. “De Indorockers waren ouder, konden veel beter spelen dan wij en waren veel verder in de muziek. Maar hun drummers hadden een klassieke manier van slaan. Wij wilden echt iets nieuws. Wij keken naar Engeland. Daar zaten onze voorbeelden, zoals The Beatles. Lange haren, een Puch, het eenvoudige en recht voor z’n raap spelen, dat was wat wij wilden.”

Rinus Gerritsen: “Ik heb me later wel eens afgevraagd wat die Indische manier van spelen nou precies was. Ik denk een Polynesische manier. Dat hoor je ook terug bij de voorlopers van de Beach Boys, die surfmuziek. Eigenlijk is de Indorock surfmuziek. Dat knetterende gitaargeluid en de snelle loopjes.”

Beatbands verdrongen de Indorockers

Peter Vink, Rinus Gerritsen en Jaap Eggermont zijn het er alle drie over eens dat de Indorockers veel beter speelden dan zij. Toch waren het de beatbands die de Indorockers van de poppodia verdreven. Hoe kon dat gebeuren?
Vink herinnert zich een avond dat hij met de andere bandleden naar het Palais de Dance in Scheveningen ging waar de Tielman Brothers optraden. “Wij zaten met ons vijven aan een tafeltje in de nachtclub. Een cola-cognac kostte een rijksdaalder, daar teerden we de hele avond op. Om twaalf uur ’s nachts begon het concert. In de pauze kwam Reggy (Tielman, red.) naar ons toe. ‘Wat doen jullie hier?’, zei hij. ‘Jullie hebben de platencontracten, wij niet. Jullie zijn op radio en tv, wij niet. Ze begrepen niet hoe dat had kunnen gebeuren.”

Volgens Vink vernieuwden de Indorockers onvoldoende. Ze leken te veel op elkaar. Ze speelden hetzelfde repertoire, rock ‘n’ roll, en de bands droegen namen die op elkaar leken. “En toen waren wij in eens hot en in – de jongere generatie. Rinus Gerritsen: “De beat barstte los en verdreef de Indorock uit de kantines. Wij namen het over.” Peter Vink: “Maar de Indorockers waren al tien jaar bezig en verantwoordelijk voor de introductie van de live rock & ‘n roll in Nederland. De Indorock was de bakermat van de Nederpop, zonder twijfel.”

Meer lezen over Indorock en Nederbeat in Den Haag?

‘Den Haag Popstad nr. 1. Haagse bands, 1956-1978′, van R. Mindé (2003).
‘Rockin’ Ramona, een gekleurde kijk op de bakermat van de Nederpop’, van pophistoricus Lutgard Mutsaers (1989). Mutsaers concludeert dat de Nederbeat de fakkel van de Indorock had overgenomen. “De Indorock had de toon gezet voor de verdere ontwikkeling van de Nederpop: het imiteren van Anglo-Amerikaanse populaire stijlen met toevoeging van hier en daar een eigen tintje.”
‘De B-kant van de Beat’, van Dick Slootweg (1989). In dit boek laat Dick Slootweg muzikanten en producers vertellen over de jaren zestig, toen Den Haag het Liverpool van de Nederbeat werd genoemd.

(Interview: Tanneke de Groot. Dit interview verscheen in ‘De Sobat‘, 2004)

The post Beatjongens van toen appeared first on Tong Tong Fair.

Poppy Apontoweil

Florine — Tue, 26 Feb 2013 13:15:53 +0000

Poppy Apontoweil: ‘Honolulu Queens are playing for you’

Op zondag 29 januari 2012 overleed Poppy Apontoweil van het beroemde Hawaiiantrio The Honolulu Queens op 93-jarige leeftijd. In de jaren ’40 waren de Honolulu Queens de populairste hawaiiangroep van Nederland. In 2010 verscheen in De Sobat, het relatiemagazine van Stichting Tong Tong, een interview met Poppy Apontoweil.

Poppy (1918) was, zoals ze zelf zegt, ‘de blonde’ van de Honolulu Queens, een hawaiian meidengroep (naar analogie van nu) die voor de oorlog in Nederland furore maakte. Samen met haar zussen Elly en Titi speelde ze zelfs in Carré in Amsterdam. “Dan ben je echt goed, hoor”, zegt Poppy. “Ik geloof niet dat de Kilima’s daar ooit hebben opgetreden.”
De Kilima’s, aan haar stem is duidelijk te horen dat ze die groep maar niks vond. Natuurlijk, Theo Ehrlicher, met wie ze gebrouilleerd raakte, speelde in die groep. Maar los daarvan was het een vormkwestie, zegt ze. “Wij speelden de èchte hawaiian, ook de Indische. De Kilima’s, en de meeste andere groepen, speelden Hollandse hawaiian.”

Muzikale opvoeding

Poppy Apontoweil – ze staat er op dat mensen haar Poppy noemen, haar echte naam is Julia – werd in 1918 in Padang geboren, waar haar vader hoofdambtenaar van de weeskamer was. Er werd veel muziek gemaakt in het gezin Apontoweil. Hoewel vader geen instrument speelde, was hij gek van muziek. “Hij ging elke avond naar de Italiaanse opera”, zegt Poppy. Haar halfbroers speelden al vroeg viool, piano en fluit, maar de jongere zusjes Poppy, Elly en Titi begonnen vrij laat met muziek. Poppy, de oudste, was al vijftien toen ze ukulele en staande bas ging spelen. “Ik leerde met handschoenen aan bas te spelen totdat het eelt op mijn vingers dik genoeg was.”

Naar Nederland

Als gevolg van de zwakke gezondheid van haar vader besloot het gezin nog voor de oorlog naar Nederland te gaan. In 1937 gingen ze wonen op de Beeklaan in Den Haag, waar de bekende hawaiianmuzikant Theo Ehrlicher de zusjes les ging geven. Met goed gevolg, want de Honolulu Queens wonnen in 1939 het allereerste hawaiian muziekconcours van Nederland en toerden weldra door het hele land.
“Vader ging altijd mee”, vertelt Poppy. “Hij was onze chaperonne. We waren knappe meiden en hij liet niemand tot ons toe.” Pa Apontoweil was ook de manager die de optredens regelde en moeder maakte de kostuums. Niet te bloot, want dat mocht niet van vader. “Onze hawaiian jurken waren daarom hoog gesloten”, zegt Poppy terwijl ze op een foto wijst op de hooggesloten bloesjes.

Honoloeloe Koninginnetjes

In 1942 overleed haar vader, toen de Honolulu Queens op de drempel van grote populariteit stonden. Ondanks het repressieve klimaat tijdens de Tweede Wereldoorlog, speelden zij door. De Cultuurkamer beval dat de naam Honolulu Queens veranderd zou worden in Honoloeloe Koninginnetjes, want de Engelse taal was verboden. Ook Engelstalige liedteksten moesten in het Nederlands worden vertaald. Dat gold voor alle hawaiiangroepen in Nederland. Een nieuwe soort muziek ontstond: nederhawaiian, een typisch Hollandse amusementsmuzieksoort waarbij de Kilima Hawaiians de toon aangaven.

Hun succes was immens, maar kort. Elly overleed op haar 26e en Titi werd maar veertig. Poppy bleef alleen over. “Ik heb de beker van het hawaiianconcours dat wij wonnen, weggegeven. Ik kon hem niet meer zien. Mijn ukulele heb ik later aan mijn zoon gegeven.”

Aloha, we two will meet again…
Maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan. Pop zou best weer eens willen optreden. Kortgeleden zong ze in de Regentenkamer in Den Haag het lied dat ze vroeger met haar zussen tijdens ieder concert zong, ‘The Honolulu Queens are playing for you’. Hoewel Pop broos oogt, is ze nog zeer beweeglijk. Ze drapeert een lei om haar hals en zingt: “To you sweetheart, aloha, we two will meet again…”

[In 1992 verscheen Haring & Hawaii, Hawaiianmuziek in Nederland 1925–1992, geschreven door Lutgard Mutsaers. Het boek is nog enkel antiquarisch verkrijgbaar.]

Dit artikel verscheen in maart 2010 in De Sobat, het relatiemagazine van Stichting Tong Tong. Auteur: Florine Koning.

The post Poppy Apontoweil appeared first on Tong Tong Fair.

Indisch en hawaiian, een korte geschiedenis

Florine — Tue, 26 Feb 2013 13:01:54 +0000

Indisch en hawaiian, een korte geschiedenis

In Indische kringen zijn hawaiian muziek en dans van oudsher zeer geliefd. Nederlands-Indië stond bekend om de kwaliteit van haar hawaiian gitaristen, die zich volgens muziekhistorici tot de top van de wereld mochten rekenen. De liefde voor hawaiian waaide in het begin van de 20e eeuw over naar Nederland, dat aldus een lange traditie heeft op het gebied van hawaiian. Lees hier bijvoorbeeld een interview met Poppy Apontoweil die met haar twee zussen furore maakte met de Honolulu Queens. Nog steeds zijn er veel dans- en muziekgroepen in Nederland actief, zoals Maeva, Hawaiian Fantasy, Hawaiian Treasure en Mai’ana. Ze horen tot de beste van Europa.

Hawaiian op de Tong Tong Fair (PMB/PM-Tong-Tong)

De Tong Tong Fair (voorheen Pasar Malam Besar/Pasar Malam Tong Tong) in Den Haag heeft een lange traditie op het gebied van hawaiian muziek en dans. Al sinds de vroegste edities wordt hawaiian geprogrammeerd. Zo trad in 1964 de legendarische steelgitarist George de Fretes met zijn Royal Hawaiian Minstrels op de Indische manifestatie op. In de jaren ’90 trad zijn broer Peter de Fretes regelmatig op met de Royal Hawaiian Minstrels en met Suara Istana (als ze krontjong speelden). Kijk hier naar een optreden van Peter de Fretes (steel-gitaar) op de Pasar Malam Besar (nu: Tong Tong Fair) in 1995.

Keola Beamer

De Hawaiiaan Keola Beamer trad in 2002, 2004 en 2005 op het Tong Tong Festival op. Hij is een van de bekendste slack-key-gitaristen van Hawaii.In 2004 vertelde hij aan De Sobat, hoe gitarist Pieter Gaspersz hem in de kleedkamer van het Bintang-Theater opzocht. “Hij wilde een lied voor mij spelen en had zijn gitaar ge-tuned in ‘Keola’s Way’, zoals mijn tuning in Hawaii wordt genoemd. Ik was geëmotioneerd. Ik realiseerde mij dat ‘art crosses oceans’. Soms vraag je je af: waarom doe ik dit? En dan gaat de deur open en staat er een muzikant voor je die iets voor jou wil spelen! Dat vind ik heel bijzonder.” In 2005 maakte Keola Beamer een prachtige cross-over met gamelanmuziek, een samenwerking met Renadi Santoso.

Zijn vrouw Moanalani gaf danslessen is de Bengkel. Zij begon al op vierjarige leeftijd met dansles bij de beroemde Kumu Hula (hula-meester) Johnny Hokoana. Moana begeleidde Hawaiiaanse sterren als George Paoa, Jessie Nakooka, The Ohana Revue, Nephi Hanneman en natuurlijk Keola Beamer. In een interview met ‘De Sobat’, een magazine van Stichting Tong Tong, noemde Moana hula-dans “physical storytelling”.

Bob Brozman

Bob Brozman was in 2005, 2008 en 2009 te gast op het Tong Tong Festival. typeert zichzelf als gitaarantropoloog. Hij studeerde etnomusicologie in Washington en verdiepte zich in de oorsprong van de Delta Blues. Brozmans eerste samenwerking was met de Hawaiiaanse Tan Moe Family, een collectief dat gedurende een muzikaal leven van zestig jaar live-optredens met plaatopnamen afwisselde. In 1989 leerde Brozman de muzikanten kennen, hetgeen resulteerde in nieuwe opnames van uit 1929 daterende muziek. Brozman beet zich stevig vast in het genre en zou later ook samenwerken met de Hawaiiaanse slack-key-gitarist Cyril Pahinui, zoon van Gabby Pahinui. Op de cd ‘Four hands hot and sweet’ staat onder meer Hawaiiaanse gitaarmuziek uit de jaren twintig van de vorige eeuw. Brozman maakte ook een cd met Ledward Kaapana waarop de hawaiian slack key (ki ho’alu) en de hawaiian steelguitar (kika kila) de degens kruisen. Lees hier een verslag van een interview dat Tanneke de Groot met Bob Brozman maakte in het Bibit-Theater.

Verder lezen?

In dit interview met Poppy Apontoweil van de beroemde Honolulu Queens leer je meer over hawaiian cultuur in Den Haag, voor de Tweede Wereldoorlog.

Lees meer over hawaiian in Nederland in het boek Haring & Hawaii, Hawaiianmuziek in Nederland (1925-1992) van Lutgard Mutsaers (1992). Het boek is alleen nog tweedehands verkrijgbaar.

The post Indisch en hawaiian, een korte geschiedenis appeared first on Tong Tong Fair.

Heet, heter, heetst

Florine — Sun, 10 Feb 2013 19:18:06 +0000

Heet, heter, heetst: leer zelf sambal maken

peteh xtra
gledek
saigon
rujak
djahe

Op donderdag 23 mei 2013 leert Chyco Brouwer in de Kookstudio (locatie: Bengkel) hoe je zelf sambal maakt. Maximaal 15 mensen kunnen meedoen. Je kunt je inschrijven bij de balie van Stichting Tong Tong in het Cultuurpaviljoen. Je betaalt een bijdrage voor de ingrediënten van € 3,50.

Nablussen

The post Heet, heter, heetst appeared first on Tong Tong Fair.

Kinderen

Florine — Sun, 10 Feb 2013 16:53:57 +0000

De Tong Tong Fair, een belevenis voor oud en…. jong

De Tong Tong Fair is een heerlijk evenement voor oud … en jong. De kleuren, geuren en geluiden zijn indrukwekkend. Je staat echt even in een hele andere wereld. Behalve snoepen en shoppen kun je heel veel dingen doen, bijvoorbeeld in de Bengkel, het workshoptheater. Ieder jaar zijn er workshops vliegers maken, poppenspel, dans – noem maar op. Hou het programma in de gaten!

Kijk bijvoorbeeld eens bij de workshops vliegers maken van Rubens Agaatsz.

The post Kinderen appeared first on Tong Tong Fair.

Als ik maar kan dansen dan ben ik gelukkig

Florine — Sun, 10 Feb 2013 16:40:24 +0000

Als ik maar kan dansen dan ben ik gelukkig

Het Tong Tong Festival 2010 had drie wereldberoemde Balinese dansmeesters te gast: Ida Bagus Oka Wirjana (1929), Jero Made Puspawati (1932) en Ni Gusti Ayu Raka Rasmi (1939). Aafke de Jong interviewde deze ‘Seniman Tua’, oude dansmeesters, in het Bibit-Theater en maakte voor deze website een uitgebreid verslag.

Langzaam en ietwat voorzichtig loopt het gerenommeerde drietal door het smalle gangpad naar voren. Onder hun wollen winterjassen schijnt de zon: kleurrijke tempeldracht in fel oranje, paars en gouddraad. Het in groten getale toegestroomde publiek verwelkomt hen met een warm applaus. De spanning is van hun gezichten af te lezen. Gracieus en met kaarsrechte rug nemen de dansers plaats achter de microfoon. Op tafel ligt het boek Dancing out of Bali, met op de cover een foto van danseres Ni Gusti Ayu Raka Rasmi, uit 1952, als de kwaad voorspellende vogel uit de hofdans Legong Kraton Lasem. Ze was toen twaalf jaar.

Hindoeïstisch Bali

Ik besluit het interview te beginnen à la Jörgen Raymann, met de vraag: “Wie was uw moeder en wie was uw vader?”, in de hoop hen op een voor het publiek interessante en voor de hoofdpersonen gepaste manier te introduceren. De drie dansers komen uit totaal verschillende gezinnen, alleen al omdat zij een andere kaste-achtergrond hebben, wat in het Hindoeïstische Bali de sociale omgangsvormen voor een groot deel bepaalt. Hoe verschillend ook, het zijn bij alledrie de ouders geweest die hen van jongs af aanspoorden om te gaan dansen.

Ida Bagus Oka Wirjana

Ida Bagus Oka Wirjana (1929), alias Gus Aji Belangsinga, is afkomstig uit de hoogste kaste, de Brahmana’s. Als hij hogepriester zou zijn geworden, vertelt hij, had hij geen (internationale) danscarrière kunnen nastreven. Hij somt de namen op van de landen waar hij op het podium stond. De lijst is zo lang dat ik het met vertalen niet meer bij kan houden. Alleen Nederland stond nog op zijn wensenlijstje. Later, in het Bintang-Theater, zal hij ons meerdere malen versteld doen staan. Boven de tachtig en nòg veert hij – schijnbaar moeiteloos – in en uit de kenmerkende kleermakerszit van de kebyar duduk, zoals de dans heet (duduk = zitten).

Kaste-systeem

Het Balinese kaste-systeem is een nogal gevoelig onderwerp en voer voor vooroordelen. Om de link naar dans en theater te maken, heb ik twee dansmaskers meegenomen; één van een koning en één van een dienaar. Gus Aji, die overigens van zijn twee vrouwelijke collega’s steeds de microfoon in handen gedrukt krijgt – hij is immers niet alleen de oudste van het drietal, maar ook nog eens een man èn afkomstig uit de hoogste kaste – staat op en pakt als eerste het masker van de Dalem, de vorst. Hij danst een korte, sierlijke bewegingsfrase die zacht voortkabbelt, maar tegelijkertijd de waardigheid van het karakter benadrukt. Daarna neemt hij het masker van de panasar en houdt het voor zijn gezicht. Hij maakt enkele komische, ietwat ongecontroleerde bewegingen. De taak van de panasar is het vertalen van wat de hogere figuren zeggen, maar ook het leveren van commentaar op wat er in de samenleving speelt. Gus Aji spreekt het publiek van achter zijn masker toe in opzettelijk gebroken Engels. Hiermee laat hij in een paar seconden op treffende wijze zien hoe de sociale hiërarchie ook in het Balinese theater speelt.

De rol van koning

Over het algemeen vindt men het op Bali het meest passend als iemand van hoge komaf ook in het theater de rol van de koning op zich neemt. In de praktijk blijkt echter dat als je als jaba, persoon uit de laagste kaste (sudra), de kwaliteiten hebt om een elegante prins te vertolken, dit geen probleem is. Andersom zijn er ook wel ksatrya’s, leden van de vroeger regerende kaste en krijgers, die de ‘gewonere’ clownsrollen op zich nemen wanneer zij een bijzonder gevoel voor humor blijken te bezitten. Voor de Balinezen is het concept dat alles afhankelijk is van desa (plaats), kala (tijd) en patra (situatie) altijd en overal van toepassing.

Ogen als handelsmerk

Gus Aji heeft zeventien kinderen van twee echtgenotes en is opa van een bijna ontelbare schare cucu’s (kleinkinderen). Hij is 81 jaar maar zijn ogen fonkelen nog steeds. Ogen die zijn handelskenmerk zijn geworden: Gus Aji staat bekend om zijn eigen versie van de seledet, een oogbeweging die in de Balinese dans veelvuldig voorkomt. Normaal gesproken kijk je in zo’n seledet met je ogen wijd open naar de linker of rechter ooghoek en dan weer terug naar het midden. Gus Aji kan deze beweging echter ook in hoog tempo van boven naar beneden uitvoeren. Als ik hem vraag of hij dit misschien aan ons zou willen voordoen, beginnen zijn ogen alweer te glimmen.

Jero Made Puspawati

Ni Made Rupawati (1932) is de dochter van een populaire Janger-danseres die haar de basisbeginselen van de Balinese dans leerde. Toen de vorst van Denpasar, de hoofdstad van Bali, de jonge en talentvolle Made zag dansen, vroeg hij haar ten huwelijk. Het was ongepast om te weigeren en Made werd zijn tweede vrouw. Vanaf dat moment heette zij Jero Made Puspawati; Jero is de titel die vrouwen van lagere komaf krijgen als ze met iemand uit een hogere kaste trouwen. Op de vraag of haar leven veranderde toen ze in de puri (= paleis) kwam wonen, en zo ja, hoe, antwoordt Ibu Jero aarzelend: “Ja, het werd inderdaad anders.” Maar hoe dan? “Tsja, gewoon….anders!”

Cross-genderdansen

Ik kan mij niet aan het gevoel onttrekken dat zij er bewust voor kiest hierop niet verder in te gaan om haar collega’s uit de hogere kaste te ontzien, want het leven in een puri brengt bepaalde gedragsregels met zich mee. Aan haar leerlingen vertelt ze wel eens op lachende toon dat “zij zo naïef was geweest ‘ja’ te zeggen”, want na haar huwelijk werd het haar verboden in de schijnwerpers te staan en mocht zij alleen nog maar lesgeven. Iets wat zij tot op de dag van vandaag met passie doet. Haar vakkundigheid brengt dansstudenten uit de hele wereld naar haar paleis.  Haar specialiteit zijn de bebancihan-dansen, de zogenaamde cross-genderdansen, waarin vrouwen mannenrollen dansen. Op deze manier veroverden vrouwen vanaf de jaren ’20 van de vorige eeuw langzaam maar zeker het podium, die tot dan toe het domein van mannen was.

De juiste positie

Een jonge vrijwilligster uit het publiek in het Bibit-Theater laat zich door Ibu Jero in de basishouding (agem) van de Balinese vrouwendans wringen. Want dat is het letterlijk. Ieder lichaamsdeel wordt door de hand van de meester in de juiste positie gekneed. Ibu Jero vertelt dat het lesgeven tegenwoordig minder serieus wordt genomen en ze is blij dat haar docenten haar nog met de harde hand hebben aangepakt. Soms gebruikten zij zelfs een stok, waarover haar rug naar achteren werd gebogen. Maar zelf is Ibu Jero veel milder omdat ze vindt dat leerlingen met serieuze intenties de dans ook op een manier kunnen leren die bij deze tijd past. Zij wil bovendien dansers uit het buitenland niet afschrikken want het zijn vooral deze buitenlanders die geïnteresseerd zijn in de oudere Balinese dansen, haar specialisatie. De jeugd van Bali, zegt Ibu Jero, houdt zich namelijk meer bezig met populaire dans, die je snel kunt leren, of met nonton tipi (televisie kijken).

Geduld

Ondertussen voelt de vrijwilligster zich niet echt gemakkelijk op het podium. Ellebogen boven de schouders, vingers naar het plafond gericht, voeten naar buiten gedraaid, knieën die continue in gebogen positie staan, rug hol, maar wel met je buik ingehouden… en dan natuurlijk niet vergeten adem te halen…. En dat alles met een glimlach om je lippen, alsof het geen enkele moeite kost. Er is veel geduld nodig voor het leren van Balinese dans. Na veel gelach en een bemoedigend applaus van het publiek mag zij weer gaan zitten.

Ni Gusti Ayu Raka

Ni Gusti Ayu Raka (1939), de jongste van de drie, heeft een ander uniek levensverhaal. Wonende tegenover de puri Mandala in het dorp Peliatan (bij Ubud), was zij als kind bevriend met de twee dochters van de Anak Agung, Oka en Anom, beiden ook jonge dansers. En juist met deze raja had John Coast (impresario en schrijver van o.a. Dancing out of Bali) het plan opgevat een groep gamelanmusici en dansers te trainen voor een tournee door de VS en Europa. Raka bleek een natuurtalent en had een goede technische basis.

Flirtende bijen

Bali’s bekendste choreograaf, Ketut Mario uit Tabanan, maakte op verzoek van John Coast speciaal voor Ibu Raka en de minstens tien jaar oudere danser Sampih het duet Oleg tambulilingan, over twee flirtende bijen die in een tropische tuin een verleidingsdans uitvoeren. Het duet was gedurfd toentertijd aangezien de vrouwelijke danser haar armen ver boven het hoofd hief. Voordien reikten de armen niet hoger dan de schouders.

Ed Sullivan Show

Op recent ontdekte zwart-wit filmbeelden van de tournee zien we een kleine Raka met sierlijke passen de toneeltrap van de Ed Sullivan Show aflopen. De dans die zij en haar partner Sampih daar uitvoeren, is vele malen expressiever èn heeft een hoger tempo dan de hedendaagse variant. De hand van choreograaf Ketut Mario is hier nog duidelijk aanwezig, wat valt af te leiden uit films uit de jaren ’30 waarin Mario danst. De stijl is vrijer dan we tegenwoordig zien.

Ketut Mario

In de workshops tijdens het Tong Tong Festival 2010, leert Ibu Raka Nederlandse dansstudenten de originele versie van het duet uit de jaren ’50. De dans hoort inmiddels tot het stockrepertoire van Balinese danseressen al staat de hedendaagse stijl ver af van het oorspronkelijke materiaal van Mario. Zo houdt de vrouwelijke danser haar bovenlichaam in de Zuid-Balinese versie bijna horizontaal. Ibu Raka laat met gemak even de verschillen zien, waarop er weer veel ooh’s en aah’s uit de zaal te horen zijn.

Trots en jaloezie

Op de vraag of haar ouders niet bang waren hun 12-jarige dochter op tournee naar het buitenland te sturen, antwoordt Ibu Raka dat zij heel trots op haar waren en haar steunden. Bovendien ging ze mee met de Anak Agung, zijn dochters en John Coast, dus het zou wel goed komen. Toch had de roem een keerzijde. Haar danspartner Sampih werd een jaar na terugkomst dood aangetroffen op Bali. Men vermoedt dat het om een jaloeziemoord ging, waarschijnlijk vanwege het kleine kapitaal dat de danser aan de tournee had overgehouden. Overigens zijn nog slechts twee personen van die hele groep musici en dansers in leven, aldus Ibu Raka.

Intan Budaya Negeri Foundation

De senioren Ida Bagus Oka Wirjana, Jero Made Puspawati en Ni Gusti Ayu Raka Rasmi zitten met nog enkele andere oudere dansers in een stichting voor het behoud van het dansrepertoire waarin zij zijn opgeleid, de Intan Budaya Negeri Foundation. Zij zijn zich bewust van hun verantwoordelijkheid ten opzichte van de volgende generaties. De dansmeesters geven workshops aan jonge dansstudenten en treden zelf op als de Seniman Tua Bali, Balinese senior-kunstenaars.  Het trio toont zich bezorgd over de toekomst van de Balinese dans, met name over de kwaliteit van de uitvoering. Jongeren hebben niet meer het geduld om langdurig te trainen en zich te verdiepen in de techniek en achtergrond van de dans, vinden ze. Volgens Gus Aji mist vooral taksu, oftewel: bezieling. Toen de Seniman Tua zelf les kregen, was er meer tijd voor oefening. Ook kregen ze vaak les van de choreograaf zelf.

Gelukkig

Tot slot vraag ik aan Ibu Jero of zij het dansen voor een, grotendeels onervaren, Nederlands publiek anders ervaart, dan het dansen tijdens een ceremonie in een tempel op Bali. Het maakt geen enkel verschil, zegt ze. “Als ik maar kan dansen, dan ben ik gelukkig!”

Interview en tekst: Aafke de Jong. Kijk voor meer informatie over Aafke op haar websites www.balinesedans.nl en www.aafkedejong.nl.

Ida Bagus Oka Wirjana, Jero Made Puspawati en Ni Gusti Ayu Raka Rasmi waren van 21 t/m 30 mei 2010 te gast op het Tong Tong Festival in Den Haag. Ze gaven interviews, workshops en voorstellingen.

In Indisch Anders 2010 schrijft Peter van Amstel over Balinese muziek en dans, o.a. over het boek van John Coast en de toernee door het westen die hij organiseerde. Indisch Anders is de gratis boekenkrant bij het Tong Tong Festival. Op 27 april is deze boekenkrant voor lezers met belangstelling voor de (post)koloniale geschiedenis en literatuur verschenen. Hij is online te lezen en als pdf te downloaden.

The post Als ik maar kan dansen dan ben ik gelukkig appeared first on Tong Tong Fair.

Ikat

Florine — Thu, 07 Feb 2013 15:44:43 +0000

Kleurige ikat

Door bundels garen voor het verven op verschillende plaatsen af te binden, blijven deze stukken ongekleurd. Het patroon dat zo ontstaat, blijft zichtbaar bij het weven. Met het weven verschuiven de weefseldraden een beetje, en dit zorgt voor het vage effect van het dessin.

Op de Grand Pasar en in het Indonesië-Paviljoen van de Tong Tong Fair bieden standhouders volop kleurige ikat aan.

The post Ikat appeared first on Tong Tong Fair.

De Grande Dame van de Indische keuken: Bea Berens-Sleebos

Florine — Fri, 18 Jan 2013 14:24:54 +0000

De Grande Dame van de Indische keuken: Bea Berens-Sleebos

Vijfentwintig jaar geleden begon Bea Berens-Sleebos haar kookdemonstraties op de Pasar Malam Besar, in een speciaal voor haar gemaakt Kooktheater. In een kwart eeuw heeft Bea een flinke schare fans gekregen, die elk jaar aanschuiven bij haar kooklessen. De Sobat zocht Bea op in Zoetermeer waar zij vertelt over de ‘Lemper van Oma Sleebos’, haar carrière als kapster met Mary Brückel-Beiten en Wies van Maarseveen als vaste klanten en haar late maar lange liefde voor de Indische keuken.

In 1956 repatrieerde Bea Berens-Sleebos samen met haar moeder en tweelingbroers van dertien jaar naar Nederland. Haar vader was omgekomen nadat het vrachtschip waarop hij als krijgsgevangene zat, de Junyo Maru, werd getorpedeerd. “Mijn broers waren één dag oud, ikzelf was vier jaar”, vertelt Bea die ook nog oudere broers en zussen heeft. “Mijn moeder heeft het nooit willen accepteren. Toen ze hoorde dat mijn vader was vermist, bleef ze hopen dat hij op een dag toch voor de deur zou staan.” Bea’s moeder is een Javaanse. “Ik weet dat veel Javaanse vrouwen die met een Nederlander waren getrouwd, niet wilden repatriëren. Maar mijn moeder zag geen toekomst voor ons in Indonesië. Ik vind het heel dapper dat zij die stap genomen heeft. Daarom wilde ik ook altijd goed voor haar zorgen, doen wat zij prettig vond. Gelukkig heeft ze haar draai kunnen vinden in Den Haag en later Rijswijk.”

Ik wilde naar de stad

De zeventienjarige Bea kwam terecht in pension De Meijerij in Soesterberg. Na drie weken vertelde de Dienst Maatschappelijke Zorg (DMZ) haar dat de familie Berens een woning zou krijgen in een klein dorp. Volgens Bea werden gezinnen met vaders doorgaans in de stad geplaatst en vaderloze gezinnen in dorpen. “Dat had te maken met de werkgelegenheid”, aldus Bea. Maar de jonge Bea wilde niet op het platteland wonen. “Ik wilde naar de stad. In Indonesië had ik al veel over Holland gelezen. Via mijn oudste broer, die bij de BPM (het huidige Shell, FK) werkte, kon ik namelijk de leesmap krijgen, met tijdschriften als Margriet, Panorama en Wereldkroniek. Ik had echt het idee dat ik Nederland al goed kende.”

Een stad, een pension en een baan

Bea zei haar moeder gedag en stapte op de trein, op zoek naar een baan en een huis. Ze zocht in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. De eerste twee steden vielen af, zij vond ze te groot en te uitdagend voor haar jonge broers. Daarbij zocht ze een Indische omgeving. In Den Haag was het dan ook raak. “Ik kon daar gaan werken bij de Luchtmacht, bij het burgerpersoneel, en vond een pension op Scheveningen. Ik had wel eerst gekeken of er Indische winkels waren want ik wilde dat mijn moeder zich thuis zou voelen. Binnen tien dagen had ik een stad, een pension en een baan gevonden! We zijn vervolgens met de trein van Soesterberg naar Den Haag verhuisd.”

Kapster

Bea begon aan een burgercarrière bij de Luchtmacht. Maar na een jaar presenteerde het Rijk haar familie de rekening van de repatriëring. “Ik moest zestig procent van mijn salaris terugbetalen.” Voor Bea was het een uitgemaakte zaak: “Ik wilde dat niet. Mijn moeder ook niet. Ik zei: ‘Mijn vader heeft met zijn leven betaald.’ Ik besloot dat het beter was om niet meer voor het Rijk te werken. Bij toeval leerde ik een Brabantse vrouw kennen die een kapsalon had op de hoek van de Van Boetzelaerlaan en Douzastraat. Ik kon bij haar aan de slag als kapster. Dat heb ik vijfentwintig jaar gedaan. Met mijn bazin had ik afgesproken dat ik geen geld aan het Rijk zou terugbetalen. Ik heb uiteindelijk nooit voor de repatriëring betaald. Sommige Indische mensen vonden dat niet kunnen. Ze zeiden: ‘Dat doen wij Indischen niet’ en ze betaalden elke cent terug. Ik heb gezien dat veel Indische Nederlanders daardoor in armoe hebben geleefd. Ik heb altijd gevonden dat je als Indische Nederlander best voor jezelf mocht opkomen, dat kon ook op een nette manier.”

Nooit koken

Hoewel Bea culinair werd verwend door haar moeder, die zij de beste kok van de wereld noemt, was zij zelf nooit in de keuken te vinden. Ze heeft het verhaal al vaak verteld: hoe zij haar aanslaande man Ed Berens zei best te willen trouwen maar niet van plan was ooit te gaan koken. “Hij stemde ermee in. En we aten elke dag in een toko of restaurant. Dikwijls op kosten van mijn bazin die de maaltijden betaalde als ik twintig minuten langer wilde blijven werken. We kenden alle restaurants op de Frederik Hendriklaan en op Scheveningen. Op zondag aten we altijd bij mijn moeder.”

Royco-soep

Na de geboorte van haar kinderen Jill, Elonka en Babs, werd het eten buiten de deur eenvoudigweg te duur. Of Bea nou wilde of niet: er moest eten op tafel komen, uit de eigen keuken. “Ik ben begonnen met Royco-soep omdat op de verpakking stond hoe je dat moest klaarmaken. Mijn man maakte de rijst, dat had hij in het kamp in Indië geleerd. Ik bakte een ei en van lieverlee ging ik verder. Mensen die mij uit die tijd kennen en me zien koken in het Kooktheater geloven dat ook niet. Ze moeten nog steeds lachen als ze me daar zien staan.” In de kapsalon had Bea twee bekende klanten: Mary Brückel-Beiten en Wies van Maarseveen. De eerste was een van de initiatiefnemers van de Pasar Malam Tong-Tong en bekend in heel Nederland met haar kookdemonstraties, de ander was eveneens bij de Pasar Malam Tong-Tong betrokken, bestuurslid van Stichting Tong Tong en jarenlang voorzitter van de Indische Kulturele Kring. Jaar in jaar uit waste, knipte en kleurde Bea deze Indische dames. Tijdens een knipbeurt van Mary Brückel-Beiten hoorde Bea in 1959 over de plannen voor de Pasar Malam Tong-Tong. “We hebben er reuze reclame voor gemaakt in onze kapsalon. Mijn bazin zei steeds: ‘Eindelijk doen ze iets voor jullie Indischen’. Mensen vonden het spannend, zelf vond ik het geweldig.”

Citybags met lemper: 1959

Bea vertelt dat zij zelfs heeft meegedaan aan die allereerste Pasar Malam Tong-Tong in 1959. Aangezien niet alle kooksters echt goed konden koken en haar moeder heerlijke lempers en flensjes maakte, werd Bea gevraagd of haar moeder deze snoeperijen voor de verkoop op de Pasar Malam wilde maken. “Dat wilde mijn moeder graag. Ik deed de boodschappen en mijn moeder maakte stapels lempers en flensjes. Met twee volle citybags ben ik naar de Dierentuin gereisd. Om daar vanuit Steenvoorden in Rijswijk te komen, moest ik met drie bussen en een tram. Ik verkocht de flensjes voor twintig cent en de lemper voor dertig cent. Op de Pasar Malam Tong-Tong kostten ze dan dertig en veertig cent. Ik ben zo twee maal heen en weer gereisd. Maar ik kon niet vaker vrij nemen dus is het bij die ene keer in 1959 gebleven. De lemper van mijn moeder zijn bekend gebleven als ‘de lemper van Oma Sleebos’.”

Doorkijkjurkjes

Na die kennismaking met de Pasar Malam Tong-Tong in de Dierentuin zou Bea geen Pasar meer overslaan, zelfs niet toen ze van 1963 tot 1967 in Frankrijk woonde. “Ik kwam er speciaal voor terug en hield er mijn schoolgaande kinderen voor thuis! Ik ging echt àlle dagen, drie, vijf, zeven en tenslotte twaalf. Mijn kinderen mochten pas mee als ze zes jaar waren want ik wilde dat ze de Pasar gemotiveerd zouden beleven. Ze keken echt uit naar de dag dat ze mee mochten. Ook mijn moeder nam ik mee; ze vond de Pasar geweldig.”
In 1976 ruilde Bea haar rol als bezoeker in voor een baantje in de verkoopstand van de sigarettenmerken Gladstone en Belinda. Dat jaar werd Nederland geteisterd door een hittegolf; de temperaturen in Houtrust liepen op tot 48 graden Celcius. “Ik kan mij dat nog héél goed herinneren”, zegt Bea veelbetekenend. “Mijn collega’s en ik droegen blauwe en rode mantelpakjes. Het was niet om uit te houden, zó warm. Ik heb toen op de Pasar van die luchtige, witte, Indiase jurkjes gekocht. Maar: iedereen keek naar ons, lachte, maar zei niks! We begrepen er niets van. Tot een man zei: ‘Je vriendin heeft zo’n grote aan – Bea maakt een handgebaar – en je andere vriendin heeft er een met bloemetjes. Ik keek naar mijn collega’s en toen zag ik het pas. Ik had doorkijkjurken gekocht… We stonden er, wat je noemt, goed op!”

Een eigen eetstand

In 1982 en 1983 had Bea samen met haar broer een eetstand waar ze onder meer kwee poetoe maakte. “Het was heel zwaar”, herinnert ze zich. “Ik moest klandizie aantrekken, het eten voorbereiden èn klaarmaken. Standhouders hadden ons verteld dat je de eerste paar jaar geen winst maakte omdat de bezoekers je keuken moesten leren kennen. Het lukte ons om wel winst te maken, maar ik vond het werk te zwaar en ben er na twee jaar mee gestopt.”

Kooktheater

Toch zou Bea in een andere rol dan bezoeker en standhouder op de Pasar Malam Besar terugkeren. In 1984 ontmoette ze Pasardirecteur Ellen Derksen op een feestje ter gelegenheid van de zeventigste verjaardag van Wies van Maarseveen. “Ik kende Ellen van het groeten in het voorbijgaan, maar nu raakten we voor het eerst aan de praat. Ellen vroeg me of ik kookdemonstraties zou willen geven. Mary Brückel-Beiten die het lang had gedaan, was daarmee mee opgehouden en er was niet echt een vervangster. Ik wilde dat best proberen, maar liefst in een open ruimte op een podium met stoelen ervoor. Ellen wilde dat voor mij bouwen. Zo is het Kooktheater ontstaan.” Toen Bea in 1984 vroeg in de ochtend in Houtrust aankwam, kreeg ze echter de schrik van haar leven. “Het Kooktheater was er, maar helemaal leeg! Er waren geen pannen, borden, niks. Ik ben toen snel naar huis gegaan om mijn eigen pannen en servies te halen.”

Succes

Het Kooktheater is een groot succes geworden dankzij Bea die zich daar als een vis het water voelt. Ze vertelt dat ze zich wel heeft moeten bewijzen voor al die kritische Indische tantes in de zaal. “Het was de eerste jaren moeilijk om het publiek over te halen te komen proeven. Vooral oudere Indische dames stonden argwanend tegenover mijn kookkunsten. ‘Zo’n jonge vrouw kan heus niet koken’, zeiden ze. Ik heb me echt moeten bewijzen. Bovendien was het in de jaren ’80 crisis. We hadden nergens geld voor. Ik verzon dat de mensen een gulden moesten betalen om na afloop te mogen proeven. Met die inkomsten ging ik boodschappen doen. Ik ben ook sponsors gaan regelen zoals Conimex.”

‘Tong’

Vaste gast in het Kooktheater was Bea’s moeder. “Ze was heel trots op mij. Ze was er bij elke kookdemonstratie en stond altijd in de rij om te proeven. Ze vond het lekker wat ik maakte. Ze was ook trots dat ik de Ind(ones)ische keuken wilde uitdragen. Nu staat mijn oudste broer van 84 ook in de rij. Hij kan nog steeds niet geloven dat ik, die zoveel weerzin tegen koken had, nu kookdemonstraties geef.” Haar moeder noemde Bea ‘Tong’. Waar komt die bijnaam vandaan? “Ik kan heel goed proeven. Ik weet precies welke ingrediënten in een gerecht zitten. Dan vroeg mijn moeder: ‘Je gaat opor maken, he? Weet je wat er in moet?’ ‘Ja’, antwoordde ik en noemde alle ingrediënten op terwijl ik het nooit zelf had gemaakt maar alleen had gegeten. Daarom noemde mijn moeder mij Tong.” Bea weet niet van wie zij die gave heeft maar wel dat haar moeder een fantastische kokkin was die zowel in de Europese als Indonesische keuken thuis was. “Mijn dochters kunnen ook fantastisch koken”, voegt Bea trots toe.

Recepten opschrijven

In 1985 ging de kokkin naar Indonesië voor een culinaire ontdekkingsreis. “Ik ging speciaal voor het Kooktheater in de kampong gerechten proeven. Punt is dat de meeste Indonesische en Indische mensen niet willen vertellen welke ingrediënten ze gebruiken. Daarom ben ik ter plaatse gaan proeven en de recepten gaan opschrijven.” In al die jaren heeft Bea met veel bezoekers een vaste band opgebouwd. Er komen Indische families uit Groningen en Limburg, zelfs uit Australië en Amerika, elk jaar weer. Ze komen haar altijd groeten. “Ik heb mensen ouder zien worden. Dan kwamen ze uiteindelijk in een rolstoel bij de keukendeur om mij nog te groeten. Het volgend jaar zag ik ze niet weer.” Haar publiek verjongt, ziet Bea. “Ik vind dat heel leuk.” Het betekent niet dat ze minder van de Ind(ones)ische keuken weten. “Doordat mensen veel vaker reizen, weten ze beter hoe iets moet smaken. Je kunt ze niet beduvelen! De smaak is breder geworden.”

Dit interview is eerder verschenen in de Sobat (lente 2009). De Sobat is het tijdschrift voor de donateurs van de Stichting Tong Tong. Interview en tekst: Florine Koning.

The post De Grande Dame van de Indische keuken: Bea Berens-Sleebos appeared first on Tong Tong Fair.

Wayang

Florine — Wed, 06 Feb 2013 12:07:26 +0000

Wajang op de Tong Tong Fair

Wayang is een theatervorm met een religieuze basis, de opgevoerde verhalen zijn gebaseerd op hindoe-heldendichten. Het schimmenspel wordt uitgevoerd door een dalang en begeleid door een orkest (gamelan). Een uitvoering duurt vaak van kort na zonsondergang tot zonsopgang. Om dit vol te kunnen houden, traint de dalang zijn conditie én geestkracht, door mystieke oefeningen te doen. Het populairst is wayang kulit, dat opgevoerd wordt met platte poppen van buffelleer die van achteren worden beschenen. Bij wayang golek worden ronde houten poppen gebruikt. Ook is er een vorm waarbij mensen de wayangfiguren uitbeelden: wayang wong.

Op de Grand Pasar en in het Indonesië-Paviljoen kun je prachtige wayang-poppen kopen. Bijvoorbeeld van de hand van de beroemde poppenspeler Ki Ledjar Soebroto , beter bekend als Ledjar. Hij is een gerenommeerde poppenspeler in Indonesië. Met zijn kleinzoon Ananto geeft hij niet alleen wayang-voorstellingen, hij geeft ook workshops poppenmaken en -spelen. In een eigen stand op de Grand Pasar kun je hun handgemaakte poppen kopen.

Ook op de 55e Tong Tong Fair zullen Ki Ledjar Soebroto en Ananto aanwezig zijn!

Lees hier meer over deze beroemde poppenspelers.

The post Wayang appeared first on Tong Tong Fair.

Recept: tjendol

Florine — Thu, 07 Feb 2013 15:29:10 +0000

Maak zelf tjendol

Heb je op de Tong Tong Fair genoten van verse tjendol, een traditioneel Indisch drankje van kokosmelk, Javaanse suiker en groene meeldruppels? Maar het straks thuis. Dit recept is voor 6 personen. Voorbereidingstijd 30 minuten. Bereidingstijd 30 minuten.

Ingrediënten

0.5 pak hoen kweemeel/katjang hidjaumeel (toko)
1 scheutje pandanpasta
1 snufje zout voor de meeldruppels 500 ml water om het meel te koken 9 plakken goela djawa/ Javaanse- suiker
2 eetl. vanillesuiker
1 bosje pandanblad
1 snufje zout voor de siroop
300 gr fijne tafelsuiker
water om de suiker 5mm onder water te zetten
400 ml kokosroom (of kokosmelk dan met 200 ml verdunnen)
600 ml water

Materialen

Tjendolzeef (te koop op de Grand Pasar en in het Indonesië-Paviljoen), diepe kom met koud water, pan om de groene pap in te koken. Pan voor de stroop, kan voor de kokosroom. Twee vergieten.

Bereiding

Meng het water voor de pap met de pandanpasta, roer het meel en zout er door, breng aan de kook en blijf roeren tot de pap ‘glazig’ wordt. Doe de pap in de tjendolzeef, die je boven de kom koud water hebt geplaatst, vang de sliertjes op in het koude water.
Giet het water af en laat de drup- pels uitlekken in een vergiet.

De siroop

Doe de goela djawa, vanillesuiker, pandanblad, zout, tafelsuiker met zoveel water in een pan zodat het water 5 mm. boven de suiker staat. Breng aan de kook en roer, tot de suiker opgelost is. Zet het vuur laag en laat de stroop inkoken. Dit kan wel een uur duren, roer wel af en toe. Laat de stroop afkoelen en bewaar hem in een afgesloten kom in de koelkast.

De kokosdrank

Meng het blikje kokosroom met 600 ml koud water, roer en bewaar in de koelkast.

Serveertip

Doe een flink laag siroop in een hoog glas. Voeg 3 eetl. groene sliertjes en de gekoelde santen toe. Geef je gasten een lange lepel om goed te roeren (heel belangrijk!) en de groene sliertjes op te eten.

The post Recept: tjendol appeared first on Tong Tong Fair.

Grand Pasar

Florine — Thu, 24 Jan 2013 14:26:25 +0000

Slentershoppen op de Grand Pasar van de Tong Tong Fair

Het aantal kilo’s bagage dat je als luchtreiziger mag vervoeren, is helaas begrensd. Dat kan best jammer zijn want in Azië struikel je over prachtige cadeaus. Gelukkig vind je op de Tong Tong Fair een schat aan hebbedingen, van oleh-oleh voor de thuisblijvers tot antieke pronkstukken. De ene standhouder presenteert er het resultaat van zijn recente inkopen in Zuidoost-Azië, de ander reist vanuit dit continent naar de Tong Tong Fair. Er zijn cadeautjes van een euro tot verborgen schatten van honderden euro’s. Je gaat nooit met lege handen naar huis!

Grand Pasar

De Grand Pasar is de naam voor de beurs van de Tong Tong Fair. Een bezoek aan deze beroemde East-meets-West-beurs is een zintuiglijke reis waar geur, kleur en klank om voorrang strijden. Het aanbod varieert van (antieke) meubels, woonaccessoires, kookgerei, stoffen, kunst, Yogya-zilver, antiek, curiosa, textiel, kleding, boeken, sieraden, edelstenen, vruchten, tropische planten, kruiden en specerijen en vele andere prachtige hebbedingen en weggevers. Meer inspiratie vind je in de rubriek fair.

Wist u dat de meeste standhouders elk jaar nieuwe inkopen doen in Zuidoost-Azië? En wist je dat tientallen standhouders speciaal voor de Tong Tong Fair uit Indonesië overkomen? Meer informatie over het Indonesië-Paviljoen vind je op deze pagina.

Slim boekje: Boekoe Pienter

Ieder jaar verschijnt de Boekoe Pienter, een handige shopping gids die je door het Indonesië-Paviljoen loodst, op weg naar de leukste en lekkerste cadeaus voor jezelf, en oleh-oleh voor de thuisblijvers. Je leest welke standhouders meedoen en waar u wat kunt kopen. De Boekoe Pienter is alleen verkrijgbaar op de Tong Tong Fair.

Op de foto kijkt een bezoeker rond in de winkel ‘Van Ver’, die in 2012 de Ems Grizèl Trofee won, de prijs voor de mooiste stand.

The post Grand Pasar appeared first on Tong Tong Fair.

Tropisch fruit

Florine — Tue, 05 Feb 2013 16:48:55 +0000

Tropisch fruit: doerian, jackfruit…

Verse doerian, manga, ramboetan, suikerriet, nangka en pisang: de geur van dit tropisch fruit vult de Grand Pasar. Elke dag komen vruchten uit verre windstreken vers aan op de Grand Pasar.

Ramboetan

De lange stekels zijn minder vervaarlijk dan ze eruitzien. Ramboetan is vernoemd naar zijn harig uiterlijk (ramboet = haar). Dit familielid van de lychee is zoet en sappig en rijk aan kalk en vitamine C.

Jackfruit

Een gevaarlijke vrucht, jackfruit. De nangka of jackfruit met zijn puntige harde schil is de grootste vrucht die aan een boom groeit. Hij kan wel 90 centimeter lang worden en 50 kilo wegen! Onrijp kun je hem koken als groente, rijp is het een heerlijke vrucht. Zelfs de zaden zijn eetbaar als je ze poft.

Sapatillo Sawo

Toegegeven, sapatillo sawo (meestal gewoon sawo genoemd) heeft zijn uiterlijk niet mee met zijn aardappelachtige trekken. Maar wat is dit kleine bruine vruchtje lekker!

Bangkwang

Deze donkerbruine knol met hard wit vruchtvlees moet net als vrijwel alle andere tropische vruchten altijd eerst worden geschild. De knol is rauw te eten maar je kan er ook chips van bakken. Bangkwang is ook heerlijk in de roedjak.

Tropisch fruit drinken…

Op de Grand Pasar en in de Eetwijk is es tjendol (frisse klappermelk met bruine suiker en groene gelatinebolletjes) verkrijgbaar. Probeer ook eens kelapa moeda (zoet drankje met stukjes kokosnoot) en es sjanghai (schaafijs met vruchten en dike zoete melk). Heb je een oppepper nodig? Verse ramboetan, ananas en mangga zijn frisse fruitsoorten.

The post Tropisch fruit appeared first on Tong Tong Fair.

Koekjes

Florine — Thu, 07 Feb 2013 13:44:28 +0000

Indische koekjes

Op de Tong Tong Fair is eten nooit ver weg. Aan de brede straten staan kleine waroengs met koekjes en snacks, vaak zijn deze fel gekleurd en altijd zijn ze vers.

Spekkoek, kwee poetoe, bolu kukus…

Moeilijke woorden maar lekkerbekken hebben er geen moeite mee! Indische koekjes zijn heel anders dan Hollandse koekjes, de basis is vaak rijst of kokos.

Het lekkerste evenement van Nederland

Het leuke van de Tong Tong Fair is dat je overal mág eten, zelfs in de theaters. Geen wonder dat we ‘het lekkerste evenement van Nederland’ worden genoemd.

The post Koekjes appeared first on Tong Tong Fair.

Top 10 lekkerste gerechten

Florine — Thu, 07 Feb 2013 12:56:00 +0000

Top 10 van de lekkerste gerechten

In 2011 stelden we tien vragen over de Indische keuken aan bezoekers van de Tong Tong Fair. We wilden onder meer weten welk gerecht zij het lekkerst vinden. Dit is de top 10:

1. saté
2. gado-gado
3. rendang
4. sajoer lodeh
5. nasi goreng
6. soto ajam
7. sambal goreng boontjes
8. semoor
9. tahoegerechten
10. frikadel/pastel toetoep

Deze gerechten zijn uiteraard in de Eetwijk verkrijgbaar. Ook op de Grand Pasar zijn waroengs waar je Indische koekjes en snacks kunt kopen. Het leuke van de Tong Tong Fair is dat je overal mág eten, zelfs in de theaters. Geen wonder dat we ‘het lekkerste evenement van Nederland’ worden genoemd.

The post Top 10 lekkerste gerechten appeared first on Tong Tong Fair.

Exotic Java, de zomerhit van 2012

Florine — Tue, 05 Feb 2013 16:15:20 +0000

Exotic Java, de zomerhit van 2012

In 2012 trakteerde de lente ons al op tropische dagen. Dit verrukkelijke drankje Exotic Java was verkrijgbaar op de Grand Pasar. Voor veel bezoekers was het de favoriete dorstlesser. Ananas, mangga en drakenvrucht met een beetje pandan: het zijn dé ingrediënten van deze zomerhit.

Nog meer tropische drankjes

The post Exotic Java, de zomerhit van 2012 appeared first on Tong Tong Fair.

Boekoe Pienter

Florine — Thu, 31 Jan 2013 13:05:19 +0000

Boekoe Pienter

In 1960 verschijnt de eerste Boekoe Pienter, de beurscatalogus van de Pasar Malam Tong Tong, een idee van Ellen Derksen. Haar echtgenoot Rogier Boon tekent de covers van de Boekoe Pienter – letterlijk: ‘slim boekje’. In Nederlands-Indië noteerden huisvrouwen boodschappen en huishoudelijke instructies in hun boekoe pienter. Op de foto hiernaast staat de Boekoe Pienter van 1966 afgebeeld.

Nog steeds maken we elk jaar dit handige boekje. Meestal in de vorm van een klein boekje, soms als magazine. Met de Boekoe Pienter in de hand zul je niet verdwalen. Op zoek naar een goeling? Hard toe aan een pidjit? Willen weten waar je rempah oedang eet? Met de Boekoe Pienter als handige gids krijg je uitleg over de producten waardoor je nog meer van alle verrassingen van de Tong Tong Fair geniet. De kleurige pocket is verkrijgbaar bij de Infobalie in de Entree en bij de stand van Stichting Tong Tong in het Cultuurpaviljoen.

The post Boekoe Pienter appeared first on Tong Tong Fair.

Op de Tong Tong Fair is eten nooit ver weg

Florine — Thu, 24 Jan 2013 13:31:22 +0000

Op de Tong Tong Fair is eten nooit ver weg

Op de Tong Tong Fair is Aziatisch eten nooit ver weg. Aan alle brede straten van de Tong Tong Fair staan kleine waroengs met koekjes en snacks. Vaak zijn deze fel gekleurd en apart van vorm en altijd zijn ze vers. In de Eetwijk staan meer dan 20 eethuizen, grote en kleine.

De Eetwijk is verdeeld in een Eetwijk-Oost, -West, -Zuid-en -Noord, zodat u aan familie en kennissen precies kunt doorgeven waar u zich bevindt.

Geen menukaart is hetzelfde

Diverse streekkeukens zijn vertegenwoordigd, zoals die van Soenda, Java, Padang en Palembang. Ook de Indische keuken is prominent aanwezig. Een gouwe ouwe als nasi goreng is in zijn vele gedaanten overal te vinden. Maar er worden ook gerechten geserveerd die niet of nauwelijks in Nederlandse restaurants verkrijgbaar zijn. Zo proberen de vele eetstand te concurreren op deze eetmarkt vol kritische consumenten.

Kookgerei en versmarkt

Naast kijken en proeven, snoepen en snacken bij de waroengs en dineren in de Eetwijk, kun je ook volop eten kopen op de versmarkt. Er zijn diverse stands waar fruit, specerijen en tropische groenten worden verkocht. De Tong Tong Fair is ook hèt adres voor kookgerei, zoals de oelekan, wadjan of rijststomer.

En wil je kooktips? Bezoek dan de tentoonstelling over de Indische keuken in het Cultuurpaviljoen, de culinaire spreekuren aldaar of de kookstudio’s in de Bengkel.

The post Op de Tong Tong Fair is eten nooit ver weg appeared first on Tong Tong Fair.

Kookgerei

Florine — Thu, 07 Feb 2013 12:49:13 +0000

De Tong Tong Fair, hét adres voor kookgerei

Tumpeng

Een tumpeng is een kegelvormige rijsttoren die wordt versierd met een oneven aantal bijgerechten die elk een eigen betekenis hebben. Het geheel wordt versierd met kunstig uitgesneden figuren uit komkommer, wortel, of rode en groene pepers. De kegel zelf symboliseert de Verhevenheid van God. Een tumpeng wordt gemaakt ter gelegenheid van een belangrijke gebeurtenis in een mensenleven zoals de geboorte, het huwelijk en het overlijden. Op de Grand Pasar zijn tumpengvormen in verschillende maten verkrijgbaar.

Lempermaker

In alle waroengs op de Pasar Malam Besar is deze populaire snack verkrijgbaar: lemper. In Indonesië gaat deze dunne rol kleefrijst, met een vulling van vlees en kruiden, in bananenblad gehuld. In Nederland is bananenblad moeilijk verkrijgbaar want maar kort houdbaar. Dus wordt de lemper in plastic gerold. Hoe dan ook, met dit instrument kun je voortaan thuis lemper maken.

Tjobek & oelekan

Zonder tjobek (vijzel) en oelekan (stamper) geen Indisch eten! Het oeleken wordt elke Indisch kind met de paplepel ingegoten.

Rantang

Dat geurende rijst met groenten en bijvoorbeeld pittige rendang veel lekkerder is dan een boterham met kaas, weten ze in Azië al eeuwen. Weg dus met het broodtrommeltje, maar koop een handige rantang om de (oosterse) lunch in te verpakken.

Rijstlepel

Deze handige opschepper mag niet in uw keukenlade ontbreken. Hij is plat en breed om de plakkerige rijst te hanteren. Vaak gemaakt van metaal of klapperhout. Luxer zijn het donkere palissander en het arenhout, afkomstig van de suikerpalm, met zijn fijne nerfjes.

Kleurig plastic

Een pasar in Zuidoost-Azië is een kleurige aangelegenheid. Dat komt onder andere door plastic bakjes en kookgerei, torenhoog gestapeld en altijd fel van kleur.

Versmarkt

En wilt u kooktips? Bezoek dan de tentoonstelling over de Indische keuken in het Cultuurpaviljoen, de culinaire spreekuren aldaar of de kookstudio’s in de Bengkel.

The post Kookgerei appeared first on Tong Tong Fair.

Doerian: lekkere stinkerd

Florine — Wed, 06 Feb 2013 12:19:09 +0000

Doerian, een lekkere stinkerd

Wat de een een stinkend gedrocht noemt, is voor de ander een tongstrelende delicatesse.

Wie wel eens in Azië is geweest, kent het verbodsbord: een stekelige vrucht met een rood kruis er door heen. In veel hotels, vooral die waar westerse toeristen komen, is de doerian een verboden vrucht. Hij lijkt een beetje op een stekelige rugbybal. En, toegegeven, misschien stinkt hij ook wel een beetje. Maar zijn smaak is verrukkelijk. “Goddelijk”, is misschien teveel gezegd, maar doerian smaakt in ieder geval niet van deze wereld! Op de Tong Tong Fair is de doerian een graag geziene gast: hij wordt speciaal voor ons evenement geïmporteerd. U ruikt hem al bij binnenkomst: puntig, groen, een beetje zeurderig, plagerig.
Voor beginners is er het doerian-ijs, onweerstaanbaar lekker, gemaakt met kokosmelk en daarom extra romig en tropisch.

De beroemde Britse natuuronderzoeker Alfred Russel Wallace (1823-1913) beschreef niet alleen zoogdieren en vogels. Ook tropisch fruit proefde hij met grote precisie. De sensatie die het eten van een doerian hem gaf, voor velen een stinkerd, was hem de lange reis naar de Oost helemaal waard geweest.

Ode aan de doerian

“The Durian grows on a large and lofty forest-tree, something resembling an Elm in character, but with a more smooth and scaly bark. The fruit is round or slightly oval, about the size of a small melon, of a green colour, and covered with strong spines, the bases of which touch each other, and are consequently somewhat hexagonal, while the points are very strong and sharp. It is so completely armed that if the stalk is broken off it is a difficult matter to lift one from the ground. The outer rind is so thick and tough that from whatever height it may fall it is never broken. From the base to the apex five very faint lines may be traced, over which the spines somewhat curve and approximate; these are the sutures of the carpels, and show where the fruit may be opened with a heavy knife and a strong hand. The five cells are silky-white within, and are filled with a mass of firm, cream-coloured pulp, containing about three seeds each. This pulp is the eatable part, and its consistence and flavour are indescribable. A rich custard highly flavoured with almonds gives the best general idea of it, but there are occasional wafts of flavour that call to mind cream-cheese, onion-sauce, sherry-wine, and other incongruous dishes. Then there is a rich glutinous smoothness in the pulp which nothing else possesses, but which adds to its delicacy. It is neither acid nor sweet nor juicy; yet it wants neither of these qualities, for it is in itself perfect. It produces no nausea or other bad effect, and the more you eat of it the less you feel inclined to stop. In fact, to eat Durians is a new sensation worth a voyage to the East to experience. . . . as producing a food of the most exquisite flavour it is unsurpassed. If I had to fix on two only as representing . . . perfection . . . I should certainly choose the Durian and the Orange as the king and queen of fruits.”

Uit: On the Bamboo and Durian of Borneo uit Hooker’s Journal of Botany 8, p228-229. (1856)

The post Doerian: lekkere stinkerd appeared first on Tong Tong Fair.

Batik

Florine — Thu, 07 Feb 2013 11:22:17 +0000

Bijzondere batik

Overal op de Grand Pasar en in het Indonesië-Paviljoen is batik verkrijgbaar in verschillende regionale patronen. In de Bengkel, ons workshoptheater, leer je zelf hoe je de fijne waspen (tjanting) en de stempel (tjap) hanteert.

Batikken is een tijdrovend proces. Met grote precisie worden de patronen op de stof getekend met een ‘tjanting’ (waspen) of gestempeld met een ‘tjap’. Daarna worden de doeken in kokend water met kleurstof gedompeld en te drogen gehangen. Op de foto hierboven zie je een waspen.

Familieverhalen in batik

Wil je meer weten over de geschiedenis van batik? Lees dan hier een interview met mevrouw Rens Heringa, internationaal vermaard batik-expert. Zij stelde ook de tentoonstelling ‘Familieverhalen in batik’ samen die in 2012 op de Tong Tong Fair was te zien. Deze tentoonstelling maakte veel los: daarom zal hij ook in 2013 te zien zijn.

Lees hier meer over de andere tentoonstellingen

The post Batik appeared first on Tong Tong Fair.

Tentoonstelling over de Indische keuken

Florine — Thu, 07 Feb 2013 10:19:14 +0000

De Indische keuken, een eeuwenoude mengkeuken van Oost en West

De Indische keuken is een van de oudste fusionkeukens van de wereld. Stichting Tong Tong maakte de keuken onderwerp van een tentoonstelling in het Cultuurpaviljoen van de Tong Tong Fair. De tentoonstelling is een soort ‘vaste opstelling’ die drie jaar achtereen blijft staan, met steeds een nieuwe aanvulling. In 2011 was het eerste deel te zien, in 2012 was informatie over het ontstaan de rijsttafel toegevoegd, met videofilmpjes over technieken uit de Indische keuken.

De tentoonstelling beschrijft de Indische keuken en Indische eetcultuur, en vertelt ook de ontstaansgeschiedenis, die zo nauw verbonden is met de Indische geschiedenis en de gemengde groep Nederlanders uit Indië.

Indische identiteit

Juist omdat de Indische keuken zo’n centrale rol inneemt in de Indische identiteit van ook de tweede en derde generatie, is het jammer dat de kennis van de geschiedenis en de eigenheid van de Indische keuken steeds vaker hiaten vertoont. Hoog tijd voor een expositie over deze intrigerende mengkeuken!

De tentoonstelling beschrijft de Indische keuken en Indische eetcultuur maar vertelt ook de ontstaansgeschiedenis, die zo nauw verbonden is met de Indische geschiedenis en de gemengde groep Nederlanders uit Indië. De Indische geschiedenis is de (deels onbekende) Nederlandse koloniale geschiedenis, met pre-Nederlandse wortels tot in het Portugese en Chinese tijdperk van de handel en ontdekkingsreizen. Uiteraard loopt die geschiedenis door tot na de onafhankelijkheid van Indonesië, met de repatriëring en de tijd van het settelen in Nederland.

Proeven in de Eetwijk

Het mooie is dat de Eetwijk van de Tong Tong Fair en de expositie in het Cultuurpaviljoen elkaar optimaal aanvullen. Bezoekers van de Eetwijk kunnen na de bestudering van de expositie wellicht een andere keuze maken uit de menukaarten van de restaurants. En bezoekers van de expositie kunnen op een steenworp afstand in de Eetwijk zelf de vers gemaakte exemplaren proeven van wat anders alleen een foto of recept was gebleven.

De Indische keuken leeft!

Stichting Tong Tong maakt al sinds de vroege jaren negentig tentoonstellingen over aspecten van de Indische cultuur en cultuurgeschiedenis, zoals de kleding, het Indische woonhuis in Indië en Nederland, en de njai – oermoeder van de Indo’s. Een ‘dagelijks’ onderwerp wordt gebruikt als raam op de geschiedenis en op dat wat het Indische zo typeert, zoals de raciale, culturele en sociale gemengdheid van de Indische groep en cultuur. Maar ook de identificatie met en de invloed vanuit het westen en de vertrouwdheid met allerlei oosterse verschijnselen. In de onderzoeksfase hebben we vaak een beroep gedaan op de bezoekers van de Tong Tong Fair (Pasar Malam Besar): stuur uw brieven en foto’s en vertel ons over uw ervaringen! Meer dan honderd mensen stuurden post.

Eet u wel eens Indisch? “Ja, zeker drie keer per week, soms vaker. Als er iemand in de familie gestorven is, dan moet ik wel Indisch eten, het is dan zoiets als een troost.” (Vrouw, 69 jaar)

Welke gebruiken, rituelen, taboes, rondom het bereiden en nuttigen van eten beschouw je als typisch Indisch? “Nasi kuning voor feestelijke gelegenheden, bami voor een lang leven, als een lepel valt krijg je vrouwelijk bezoek, vork mannelijk, mes ruzie.” (Man, 42 jaar)

Steun Stichting Tong Tong

Stichting Tong Tong si de oudste culturele Indische organisatie van Nederland. Wil je meer weten over haar doelstellingen en misschien wel donateur worden? Kijk dan op de eigen website van Stichting Tong Tong.

Lees hier meer over de andere tentoonstellingen

The post Tentoonstelling over de Indische keuken appeared first on Tong Tong Fair.

Kwispedoor

Florine — Tue, 05 Feb 2013 16:55:57 +0000

Antiek op de Tong Tong Fair

Op de Grand Pasar en in het Indonesië-Paviljoen vind je volop antiek. Neem dit prachtige sirih-stel, te koop bij Indoshop in het Indonesië-Paviljoen van de Tong Tong Fair.

Het gebruik van sirih was en is wijd verbreid in heel Indonesië. Het is een roesmiddel dat op een ingewikkelde manier klaar moet worden gemaakt voor gebruik. Daarom tref je op een kompleet sirihstel zoveel potjes aan: één voor de betel-bladeren, één voor de kalk (zit er vaak nog in), één voor de betelnoot, enz. Het gebruik van sirih was een frequent gebeuren, dat een centrale plaats had in in het sociale gebeuren. Vaak werden zelfs betalingen gedaan in betelnotel.

Indoshop is een standhouder in het Indonesië-Paviljoen van de Tong Tong Fair. Op hun website vind je veel bijzondere voorwerpen én beschrijvingen. Ook op de 55e Tong Tong Fair is Indoshop aanwezig.

Originele cadeaus vind je op de Tong Tong Fair

Het aantal kilo’s bagage dat u als luchtreiziger mag vervoeren, is helaas begrensd. Dat kan best jammer zijn want in Azië struikel je over prachtige cadeaus. Gelukkig vind je op de Grand Pasar en in het Indonesië-Paviljoen van de Tong Tong Fair een schat aan hebbedingen, van oleh-oleh voor de thuisblijvers tot antieke pronkstukken. Meer dan 200 standhouders doen mee. De een presenteert er het resultaat van zijn recente inkopen in Zuidoost-Azië, de ander reist vanuit dit continent naar de Tong Tong Fair. Er zijn cadeautjes van een euro tot verborgen schatten van honderden euro’s. Je gaat nooit met lege handen naar huis!

Meer inspiratie vind je in de rubriek Fair.

The post Kwispedoor appeared first on Tong Tong Fair.

Indonesië-Paviljoen

Florine — Thu, 24 Jan 2013 14:28:17 +0000

Indonesië-Paviljoen

Het Indonesië-Paviljoen is gehuisvest in verscheidene, aaneen geschakelde paviljoens naast de Grand Pasar. Door de smalle straatjes, uitpuilende winkeltjes, typische geuren en djaits (kleermakers) waan je je op een avondmarkt in Zuidoost-Azië. Kijk hier voor inspiratie.

Al sinds de jaren ’70 komen er standhouders over uit Indonesië voor deelname aan de Indische manifestatie in Den Haag. Toen de Tong Tong Fair (voorheen Pasar Malam Besar/Pasar Malam Tong-Tong) in 1988 van de Houtrusthallen naar het Malieveld verhuisde, ontstond dit aparte paviljoen.

De overkomst van de standhouders wordt sinds 1983 geregeld door reisbureau Vista Express uit Jakarta.

Slim boekje: Boekoe Pienter

Ieder jaar verschijnt de Boekoe Pienter, een handige shopping gids die je door het Indonesië-Paviljoen loodst, op weg naar de leukste en lekkerste cadeaus voor jezelf, en oleh-oleh voor de thuisblijvers. U leest welke standhouders meedoen en waar u wat kunt kopen. De Boekoe Pienter is alleen verkrijgbaar op de Tong Tong Fair.

The post Indonesië-Paviljoen appeared first on Tong Tong Fair.

Spiritueel

Florine — Thu, 24 Jan 2013 15:10:25 +0000

Spirituele cadeaus op de Grand Pasar

Klankschalen, boeddha-beelden, aroma-therapie of aura-reading: de Grand-Pasar en het Indonesië-Paviljoen zijn het adres voor spirituele cadeaus én adviezen.

Boeddha

Prins Siddharta Gautama gaf zijn rijkdom op en vond zijn heil in meditatie. Na zijn verlichting stichtte hij het Boeddhisme. Een Boeddha-beeld brengt harmonie en geluk in huis, behandel hem altijd met respect. De lachende, dikbuikige boeddha is een Chinees beeld dat staat voor geluk, succes en voorspoed. De ineengedoken ‘huilende’ boeddha heeft een hartvormige rug, wat kracht symboliseert en armen als een foetus, hetgeen reinheid uitdrukt. De lange oorlellen duiden op zijn Koninklijke afkomst. De meeste Boeddha’s nemen een mediterende houding aan, de verschillende standen van de handen hebben een eigen betekenis (de Mudra’s).

Tjitjak

De kleine tjitjak is een nuttig huisdier: hij eet insecten. Men zegt dat tjitjaks wensen doen uitkomen als je ze in hun bijzijn uitspreekt. In de Indonesische mythologie worden tjitjaks beschouwd als boodschappers uit het hiernamaals. Het stemgeluid van hun grotere broer tokeh is onmiskenbaar. Hoor je hem zeven keer roepen, dan brengt dat geluk.

Ganesha

De Hindoestaanse godheid Ganesha is beschermheilige van reizigers, hij helpt je nieuwe wegen in te slaan. Hij werd onthoofd door zijn vader, en kreeg het hoofd van het eerste levende wezen dat men tegen kwam om het zijne te vervangen.

Edelstenen

Edelstenen geven energie af en hebben daardoor een heilzame werking. Elke steen is hierin anders. Bij kwalen dient de steen op de blote huid gedragen te worden. Een steen moet voor het dragen gezuiverd en opgeladen worden. Dit kan door hem een etmaal in water te leggen maar er zijn meer methoden.

The post Spiritueel appeared first on Tong Tong Fair.

Ems Grizèl Trofee

Florine — Thu, 24 Jan 2013 14:34:05 +0000

Ems Grizèl Trofee

Ieder jaar beoordeelt een onafhankelijke, deskundige jury het uiterlijk van de stands op de Tong Tong Fair. De trofee is genoemd naar Ems Grizèl, die dertig jaar lang als vrijwilliger de administratie van het evenement verzorgde. In 1998 is zij overleden; en met deze prijs houden wij de herinnering aan haar levend. Het was een initiatief van twee standhouders, de heren Jaspers en Shamsi.

De jury bestond in 2012 uit de ontwerpers Sabrina Luthjens en Christina Schürmann van Making Waves. Zij zijn verantwoordelijk voor de posters van de Tong Tong Fair, de Pasarkrant, de Boekoe Pienter, en ook de exposities over de Indische keuken in het Cultuurpaviljoen en Oma’s Sarong in het Indonesië-Paviljoen.

De jury beoordeelde alle stands op de Tong Tong Fair, en hanteerde daarbij de volgende criteria:

Of de stand een eigen sfeer of gezicht heeft weten te creëren
Welke middelen van presentatie zijn gebruikt voor de inrichting, zoals verlichting, kleurgebruik etc.
Er wordt niet gekeken naar de grootte van de stand.
En ook buiten beoordeling vallen: de theaters, tentoonstellingen en de stands van de organisatie

Op derde plaats, Restaurant Padang (stand 3221, Eetwijk Oost): een leuke aankleding met bamboe bankjes, een bladerdak en gezellige verlichting. Deze elementen zijn goed op elkaar afgestemd en geven een sfeervolle indruk, alsof je buiten op de veranda zit te eten.

Op de tweede plaats, Ewoud Verschoor Food & Fun Experience (stand 1612 Grand Pasar): een echt houten huisje van waaruit frisse en verse fruitdranken worden geserveerd. De vormgeving van de stand ondersteunt de inhoud en maakt de presentatie van het verse fruit extra aantrekkelijk.

Op de eerste plaats, Van Ver (1231, Grand Pasar): je hebt het gevoel dat je in een echte winkel binnenstapt. Door de manier waarop de producten worden gepresenteerd, ontdek je als bezoeker telkens weer nieuwe cadeaus. De verlichting, het meubilair, de montage aan de wanden, het gebruik van kasten: Van Ver gebruikt de ruimte optimaal met als resultaat een cadeauwinkel die je blijft verrassen.

The post Ems Grizèl Trofee appeared first on Tong Tong Fair.

Bea Berens & Mary Gomes

Florine — Sun, 22 Jan 2012 17:45:26 +0000

Dubbelinterview: Bea Berens en Mary Gomes

Indisch en Eurasian: goede mix!

Bea Berens-Sleebos geeft al meer dan twintig jaar kookdemonstraties in het Kooktheater van de Pasar Malam Besar. Zij is de Indische kok van ons land. In datzelfde Kooktheater stond dit jaar ook de Singaporese Mary Gomes, auteur van The Eurasian Cookbook. In De Soos bespraken Bea en Mary de verschillen en overeenkomsten van deze eeuwenoude mengkeukens.

Nederland boft maar met zijn vele Indische restaurants, vindt Mary Gomes. “In Singapore eet je alleen thuis Euraziatisch. Er zijn geen Euraziatische restaurants. Zelfs de keuken van het Eurasian Community House is niet Euraziatisch maar Chinees!” De enorm gevarieerde Chinese keuken domineert op dit moment überhaupt het culinaire klimaat van Singapore, zegt ze.
De goedlachse Singaporese was “delighted” toen Stichting Tong Tong haar vroeg te komen koken in het Kooktheater maar ze was bovenal “surprised” over het bestaan van een Euraziatische keuken in Europa. Hoewel Gomes geen professionele kok is, zijn de keren dat zij op verzoek kookdemonstraties gaf, niet meer te tellen. Ze keek de kunst af van haar moeder. Net als Celine Marbeck, de cordon bleu chef uit Malakka, die van 2001 tot en met 2004 kookdemonstraties gaf, heeft Mary Gomes zich toegelegd op het behoud van de Euraziatische mengkeuken van Zuidoost-Azië, die in dezelfde tijd als de Indische keuken ontstond.
Dat The Eurasian Cookbook er is, is eigenlijk toevallig, vertelt Mary. Zij werkte aanvankelijk aan een kookboek over de verschillende kookculturen van Singapore – een wereldstad die zich bij uitstek presenteert als de eetstad van de wereld. Maar Gomes’ uitgever wilde liever dat zij zich op haar eigen culinaire achtergrond zou richten. En met succes want The Eurasian Cookbook is een bestseller en een fraaie aanvulling op de rijk gesorteerde culinaire afdelingen van de Singaporese boekwinkels.

Moeders en dochters

Mary Gomes keek de kookkunst af van haar moeder, van Portugese afkomst. Als kind was zij altijd aan haar zijde te vinden wanneer zij in de keuken stond. “I learned to taste at very young age. Ik heb leren koken van mijn moeder en zij weer van mijn oma die een kokkie was. Zij was een weduwe die door het maken en verkopen van koekjes haar kinderen kon grootbrengen. Vroeger kookten we veel bij Eurasian weddings: ik was de keukenhulp en mijn moeder de chefkok. Later vertrouwde ze mij meer toe. Het is belangrijk ‘to visualize the taste’.”
Hoe anders was dat bij Bea Berens. “Mijn moeder kon heel goed koken maar ik wilde er niets van weten. Toen ik trouwde kon ik nog steeds niet koken maar ik kende wel alle restaurants van Den Haag!” Toch bezat Bea een zeer belangrijk talent: “Ik kon heel goed proeven. Ik kon precies aangeven welke ingrediënten en specerijen in een gerecht zaten.” Stilaan ging Bea toch wat proberen in de keuken. “Ik begon met pakjes Royko-soep”, onthult de topkok die haar goede geur- en smaakzintuigen ook in zet ten faveure van de smaakontwikkeling van nieuwe boemboes.

Trasse en blacan

Natuurlijk heeft Bea het kookboek van Mary Gomes gelezen en natuurlijk heeft zij uitgebreid in de keuken van Mary gekeken, achter de coulissen van het Kooktheater. En zo heeft ook Mary haar neus in de potten en pannen van Bea gestoken. “Jullie keuken is niet zo heet”, oordeelt Bea. “Opvallend is het gebruik van curry, dat verraadt de Portugees/Indiaase invloed. Mijn basis is ui, knoflook, trassi en lombok.” Mary: “Jullie gebruiken veel kemangi. Mijn basis is ui, knoflook, gember en curry.”
Maar verder is veel hetzelfde, menen de twee koks. Het gebruik van de tjobek en de oelekan, de voorliefde voor trassi (Mary: “blacan”) en het fruiten van de boemboe (Mary: “rempah”) in de wadjan. Beide keukens zet je ook niet een-twee-drie op tafel; een lange voorbereiding gaat er aan vooraf.
Maar dan stuiten de dames toch weer op een verschil: de marinade. In Singapore wordt, bijvoorbeeld, eerst het vlees gebraden en daarna de marinade toegevoegd. In de Indische keuken gaat het vlees eerst in de marinade en dan in de wadjan. Maar, besluiten de twee, “ieder kookt op zijn eigen manier”. “De devil curry van Celine Marbeck is ook weer heel anders dan die van Mary”, constateert Bea. “Ik gebruik meer ingrediënten”, legt Mary uit. Beide dames vinden dat je altijd moet experimenteren met de ingrediënten die verkrijgbaar zijn. “Vervang er af en toe eens een”, adviseren zij eensgezind.

Europese invloeden

Mary Gomes vertelt dat de Europese keuken ‘haar’ Euraziatische keuken flink heeft beïnvloed. Als voorbeeld noemt ze potroost beef: vlees dat eerst wordt gekookt en dan wordt geroosterd. Ook de verrukkelijke sheppards pie heeft duidelijk Britse invloeden. Op basis van haar ervaringen in het Kooktheater komt Mary tot de conclusie dat de Indonesische keuken de Indische keuken meer heeft beïnvloed dan de Europese. “Dat is ook zo”, zegt Bea. Kenmerkend voor de Indische keuken is dat zij leentje buur speelt bij de verschillende Indonesische streekkeukens, en die aanvult met Europese ingrediënten en kooktechnieken. “Maar dat maakt de Indische keuken zeker geen slap aftreksel van de Indonesische keuken”, vindt Bea.
Ze legt het collega Mary aan de hand van het recept van lemper uit. “De Indische lemper is gebaseerd op de Javaanse keuken. Maar er zijn talrijke varianten mogelijk, bijvoorbeeld met (hete) vis, naar Menadonees recept, of met droog gekookte opor van kip, naar Oost-Javaans recept. In de lemper die zich door Lombok laat inspireren, worden garnalen gebruikt terwijl in de West-Javaanse of Jakartaanse lemper boemboe koening of koenjit wordt toegevoegd om de rijst geel te kleuren.”
Voor Mary Gomes is maar een soort lemper denkbaar: met garnalen, sjalotten, kemiri, trassi, sereh en cocos. “In bananenblad verpakt en niet in folie, zoals jullie doen”, zegt Mary terwijl ze afkeurend kijkt. Bea: “Ach, het gebruik van folie is puur een kwestie van kostenbesparing. Bovendien is bananenblad in Nederland niet overal gemakkelijk verkrijgbaar.”

Aladin

Toch is ook de Europese invloed op de Indische keuken groot, vindt Bea. In de Indische keuken zijn natuurlijk de Indische macaroni en de Indische huzarensalade bekende klassiekers. Ze wil meteen een misverstand uit de wereld helpen, namelijk dat de Indische keuken een Nederlands-Indonesische mengkeuken zou zijn, zoals in veel boeken staat. “De Indische keuken is veel meer een Europees-Indonesische mengkeuken. Veel van de westerse kooktechnieken zijn Portugees, Frans of Brits.” Wat wel een typisch ‘Nederlands’ gerecht is, is de babi ketjap die in het naoorlogse Nederland in de pensions ontstond, toen repatrianten op Aladins kookten. “De Indische keuken is een wereldkeuken”, vindt Bea. “Ook in Spanje en Amerika bestaat ze nu.”

Continuiteit

Mary Gomes heeft genoten van de Pasar Malam Besar. “De mensen zijn warm en behulpzaam, hoewel ze geen familie van elkaar zijn!” Ze vindt het jammer dat er in Singapore geen jaarlijkse Euraziatische evenement is. “De Eurasians houden van feesten en eten, maar hebben altijd zoveel smoesjes als het gaat om het organiseren van een evenement om de eetcultuur te stimuleren. Hierdoor is onze keuken een echte family cuisine gebleven.” Haar boek heeft de Eurasian Cuisine uit de intieme familiesfeer gehaald, tot genoegen van veel lezers en Pasarbezoekers. Mary: “Ik heb veel positieve reacties ontvangen. Mensen bedanken mij voor the reinvention of the multiracial recipes en voor the revitalisation and continuity of the Eurasian culture.”

Interview en tekst: Leslie Boon, Florine Koning

The post Bea Berens & Mary Gomes appeared first on Tong Tong Fair.

Met Stille Trom

Florine — Fri, 01 Feb 2013 10:34:13 +0000

Met Stille Trom – tentoonstelling over F. Springer

“Dank u wel voor deze kleine maar krachtige tentoonstelling. De combinatie van het eerbetoon aan Schneider/F. Springer met de informatie over het afscheid van Nieuw Guinea, maakt dit stukje TTF zeer boeiend en persoonlijk.”

Aldus schreef een bezoeker in het gastenboek van de tentoonstelling over de schrijver F. Springer in Nieuw-Guinea. De tentoonstelling trok veel bekijks.

In het Cultuurpaviljoen van de 54e Tong Tong Fair was de tentoonstelling Met stille trom; F. Springer en het einde van Nieuw-Guinea te zien, samengesteld door Liesbeth Dolk. Eerder dit jaar verscheen haar biografie ‘Vindplaatsen; De Indische jaren van F. Springer’. Liesbeth Dolk leerde de schrijver in 1996 kennen toen zij koloniale literatuur doceerde aan de Sorbonne in Parijs en Springer daar gastschrijver was.

Uit het schrijversarchief

Bij het ordenen van het schrijversarchief kwam het boek ‘Met stille trom’ tevoorschijn. Springer schreef dit boek in 1962 tijdens een verlofperiode, maar durfde het niet aan om het publiceren. In 2012, vijftig jaar nadat Nieuw-Guinea door de Nederlanders werd verlaten, gebeurde dit alsnog. In de inleiding schreef Springer: “Ik had juist toen [in 1963] de kans moeten grijpen het publiek te laten weten hoe wij op onze onooglijke bestuurspostjes verbeten onze plicht tegenover de aan ons toevertrouwde Papoea’s bleven doen, ook al had de buitenwereld en ook het moederland ons allang opgegeven.”

Geïsoleerde vallei

De tentoonstelling nam de bezoekers mee naar de Baliemvallei, waar de jonge diplomaat Carel Jan Schneider (Springer is zijn pseudoniem) met zijn gezin bij de Dani leefde van 1960 tot en met 1962. We maakten kennis met het dagelijkse leven van de bestuursambtenaar in dit geïsoleerde gebied in het centrale bergland van Nieuw-Guinea. In het begin van de tentoonstelling was een tijd lijn geplaatst, die deze episode van de koloniale geschiedenis in een duidelijke context plaatste. Hierdoor was Met stille trom ook voor mensen zonder historische voorkennis heel toegankelijk. De prachtig vormgegeven tentoonstelling was een groot succes: voortdurend waren er kijkers.

Op de eerste dag van de 54e Tong Tong Fair opende Jan Tom Schneider, de zoon van F. Springer, de tentoonstelling. Op zondagmiddag 20 mei interviewde Pamela Pattynama Liesbeth Dolk en Jan Tom Schneider in het Bibit-Theater.

“Wat een goed initiatief van Tong Tong.”

“Bijzonder geslaagde expositie, die een goed beeld geeft van deze bijzondere episode in onze ‘koloniale geschiedenis’. Complimenten voor de tentoonstelling!”

The post Met Stille Trom appeared first on Tong Tong Fair.

Batik: niet zomaat een stofje

Florine — Fri, 01 Feb 2013 10:16:55 +0000

Batik, niet zomaar een stofje

Rens Heringa groeide op in Twente tussen families van textielfabrikanten en kwam zo al op jonge leeftijd in contact met batik-imitaties bestemd voor de export naar Indië. Vanaf de jaren ’50 woonde zij decennia lang in Indonesië waar ze zich verdiepte in de Javaanse batik-technieken, in de symboliek van patronen en kleuren en verschillende wijzen van dragen. Voor de 54e Tong Tong Fair maakte zij een tentoonstelling: ‘Oma’s Sarong – Familieverhalen in Batik’. Ook op de 55e Tong Tong Fair zal deze tentoonstelling te zien zijn. Het is de bedoeling dat er een boek verschijnt met de bizondere familieverhalen die batik vertellen. ‘De Sobat’, het relatiemagazine voor donateurs van Stichting Tong Tong, interviewde deze internationaal gerespecteerde kenner van batik.

Twente – Java

Hoe ver Twente en Java ook van elkaar vandaan liggen, tussen 1840 en 1940 waren de twee gebieden in nauw contact. Rond 1840 groeide het eens zo arme Twente uit tot de grootste Nederlandse fabrikant van machinaal geweven katoen bestemd voor de export naar Java. Rens Heringa: “Tijdens de korte periode van het Britse Tussenbestuur over Java (1811–1816) had gouverneur Thomas Stamford Raffles een eerste aanzet hiertoe gegeven. De recent opgezette Britse textielindustrie zou een lucratief afzetgebied kunnen vinden op Java voor in Engeland geproduceerde katoenen stoffen. Tegelijkertijd, meende hij, moesten de Javaanse landbouwers zich effectiever bezig gaan houden met de verbouw van exportgewassen op de grotendeels braakliggende gronden.”

Imitatie-doeken

Deze ideeën leidden er toe dat de eeuwenoude, Javaanse textielproductie binnen de familie verdween om over te gaan in een gecommercialiseerde semi-industriële werkwijze. Nadat Java weer onder Nederlands bestuur was gekomen, zetten de Hollanders geleidelijk aan eigen katoenweverijen op, en een wijdverbreid, zwaar gesubsidieerd exportnet. Het verplichte cultuurstelsel, dat de Nederlanders in 1830 invoerden, zorgde er tegelijkertijd voor dat de Javaanse bevolking geen tijd meer had om zelf katoen te verbouwen en te spinnen en weven. Alleen in afgelegen, onvruchtbare gebieden bleven de grondstoffen van eigen land en de bijna onverslijtbare kleding in ere, voornamelijk omdat dit geen extra uitgaven vereiste. De imitatie-batiks drongen in deze gebieden nauwelijks door.

Javaanse katoentjes

In Twente spon en weefde men tot 1940 volop voor de export naar Indië. “De stoffen stonden bekend als Javaanse katoentjes”, vertelt Rens. “Het goedkope miljoenenproduct was bestemd voor de grote massa van koloniale onderdanen. Wel waren de doeken aan beide kanten bedrukt in imitatie van de echte batik-doeken zoals die op Java werden gemaakt. Dat ze ‘Javaans’ werden genoemd, had dus vooral te maken met de bestemming van deze handelswaar.” Raffles had al opgemerkt dat de Britse imitatie-batik de Javaanse en Maleise motieven nauwkeurig moest nabootsen en ook de Twentenaren waren zich ervan bewust dat de imitatie ‘goed’ moest zijn. Kleuren en patronen moesten dus kloppen, evenals de geur. Rens: “Maar hoeveel moeite men ook deed, een Javaan zag meteen dat het een batik cetak, een geïmporteerd katoentje betrof. Je kon duidelijk zien dat het om machinaal werk ging; de patronen hadden stijve lijnen en de symmetrie was te groot. De kleuren waren bovendien niet regelmatig genoeg, en de typische wasgeur ontbrak.”

Veldwerk in Indonesië

In 1952 ontmoette Rens in Amsterdam, waar ze Frans studeerde, een Indonesische student medicijnen die haar echtgenoot zou worden. Ze trouwden en gingen naar Indonesië. In haar nieuwe woonplaats Surabaya zag Rens tot haar verrassing de originele voorbeelden van de imitatie-batik die zij zo goed kende uit haar jonge jaren in Twente. Het intrigeerde haar zo, dat ze meer wilde weten van batik. Maar daarvoor wilde ze beginnen om eerst de techniek te leren. Ze nam les bij Javaanse vriendinnen die haar de Midden-Javaanse wastekentechnieken leerden en de tradities van het verven van de stof. Een paar jaar later, in de jaren ’70, ging ze naar Yogyakarta en ontdekte de moderne zogenaamde ‘batik painting’.

Een Hollandse gaat batik-les geven

Het bleek zo’n goede leerschool dat ze kort daarna uitgenodigd werd om zelf les te geven aan de batik-klas van de Surabayaanse afdeling van het ministerie van onderwijs. “Een Hollandse die batik-les ging geven, een idiote toestand”, lacht Rens. “Ik wist er kennelijk wel voldoende van, ook al bleef ik me bewust als Hollandse nooit een echt Javaanse ‘hand’ te zullen krijgen. Vanaf het begin van de jaren ’60 was ik als een van de weinig overgebleven Europeanen helemaal opgegaan in de Indonesische gemeenschap. Achteraf gezien is dat ideaal geweest want juist daardoor heb ik de cultuur van binnen uit leren kennen. Ik vergat op het laatst zelfs bijna dat ik Hollandse was en heb nog steeds veel en goede Indonesische vriendinnen. Zij hielpen me bij de huwelijken van mijn kinderen om de juiste batiks te bestellen en aan de kledingvoorschriften toch een eigen – wat Indische of bule – invulling te geven. Zelf droeg ik steeds vaker kain kebaya en vond mijn kains direct bij de batikkerij waar ze werden gemaakt. De oude vriendschappen en toenemende familierelaties maakten dat ik steeds meer leerde en over scheidslijnen heen kon kijken. Eigenlijk hoorde ik overal en nergens bij waardoor ik dingen opmerkte die mensen daar niet meer zagen.” Dit “veldwerk”, zoals Rens het achteraf noemt, werd geleidelijk een professionele bezigheid.

Kerek

In 1976 kreeg het onderzoek een nieuwe wending. In het Oost-Javaanse district Kerek (bij Tuban) bleken de vrouwen nog te spinnen en te weven volgens de eeuwenoude tradities. In deze toen moeilijk toegankelijke streek trof Rens aan wat Raffles in 1815 had beschreven: hoe in elk huisje een spinnenwiel en een weefgetouw was. Wat haar toen vooral trof, was de nooit beschreven variëteit aan weef- en batiktechnieken. Vanaf 1976 bracht Rens Heringa geregeld korte bezoeken aan Kerek.

De wetenschap

Na terugkeer naar Nederland kreeg haar werk geleidelijk een wetenschappelijke basis door een studie Javaanse taal en culturele antropologie. Van 1989 tot 1991 woonde Rens in een van de dorpen in Kerek waar ze officieel werd opgenomen in de familie van het dorpshoofd. Haar veldwerk was gericht op de relatie tussen de vorm en de functie van de doeken en ook op de symbolische betekenis van het hele proces van spinnen, weven en verven. Zo bleek dat niet alleen de kleuren maar ook de weeftechniek toont welke status de drager heeft binnen de gemeenschap en ook uit welk dorp hij komt.
Dank zij de dorpelingen kreeg ze in die twee jaar de essentie mee van haar begrip voor Javaanse batik. Ook kreeg ze er officieel haar dorpsfamilie bij. “Een jongere of minder ervaren vrouw had waarschijnlijk niet zoveel mogen weten. Vooral door mijn status van grootmoeder waren de mensen bereid om eeuwenoude kennis met mij te delen. Was ik jonger geweest, of minder ervaren, dan had ik waarschijnlijk minder mogen weten.” Een belangrijke conclusie: “In Kerek met zijn orale tradities, hebben batik en weefsels duidelijk nog de functie van een soort taal – een functie die in vele andere streken helemaal verwaterd is.”

Familieverhalen in batik

Nog steeds is Rens actief binnen de internationale kring van textielonderzoekers, schrijft artikelen en boeken en werkt mee aan tentoonstellingen. Op dit moment is ze betrokken bij verschillende projecten. Zo draagt ze een hoofdstuk over de batik bij aan de catalogus van de collectie Liefkes voor het Museum Volkenkunde in Leiden. Ook werkt ze samen met het Textiel- museum in Jakarta aan een Indonesisch boek over Tuban. Dan is er nu ten slotte de kleine maar bijzondere batik-tentoonstelling voor de 54e Tong Tong Fair. Hij is bijzonder omdat het bij batiks in musea of particuliere collecties maar zelden voorkomt dat er zoveel persoonlijke informatie beschikbaar is gebleven. Rens hoopt dan ook dat het initiatief later nog een blijvende vorm kan kriigen.

Generaties lang familiebezit

De batik-doeken in de tentoonstelling ‘Oma’s Sarong – Familieverhalen in Batik’ zijn al generaties in het bezit zijn van Indische families in Nederland. Nu ligt de ene doek misschien opgerold in een kast, terwijl een andere dient als tafelkleedje. Maar zonder uitzondering werden ze alle zorgvuldig bewaard. Hoe kwam de doek in de familie en wat was de oorspronkelijke functie? En wat zeggen de kleuren en de patronen? Het bijzondere verhaal van elke batik wordt verteld aan de hand van kleine familiegeschiedenissen.

De tentoonstelling is te zien op de 55e Tong Tong Fair.

The post Batik: niet zomaat een stofje appeared first on Tong Tong Fair.

Tong Tong Trail door de Archipelbuurt

Florine — Tue, 01 May 2012 13:15:22 +0000

Succesvolle eerste Tong Tong Trail door de Archipelbuurt

Op zaterdag 26 mei 2012 liet de fraaie Haagse Archipelbuurt zich van een andere kant zien. De eerste Tong Tong Trail voerde bijna zestig deelnemers door de buurt. In verscheidene bijzondere panden werd met een voorstelling of verhaal iets verteld over het gebied waar de betreffende straat naar genoemd werd.

Celebesstraat, Soendastraat

Neerlandica Vilan van de Loo, gespecialiseerd in Indische letteren, trapte de allereerste Tong Tong Trail af met een lezing over schrijfster Marie van Zeggelen en het ontstaan van de Archipelbuurt. Daarna toog het gezelschap van buurthuis ‘t Klokhuis in de Celebesstraat naar de Soendastraat, waar de poppenspelers van Behind the Actors uit Bandung in een kunstenaarsatelier een wayang-golek-voorstelling speelden.

Malakka

In de Vredeskapel in de Malakkastraat vertelde kookboekenschrijfster Celine Marbeck over haar geboortestad
Malakka, en over de bevolkingsgroep van gemengde afkomst de Cristang waartoe ook zij behoort. Zij serveerde er een eenvoudige lunch uit de Cristang keuken.

Riouwstraat, Balistraat

De Tong Tong Trail bracht de deelnemers ‘s middags in de Riouwstraat, waar Esmeralda Zee-Hilal een exclusieve modeshow presenteerde van traditionele kleding uit Riouw en omstreken. De Tong Tong Trail eindigde in de Balistraat met een Balinese dansrepetitie, met onder andere Arjanti Sosrohadikoesomo van Tari Bali Belanda.

Stichting Tong Tong kon de Tong Tong Trail maken dankzij de Bewoners- organisatie Archipel-Willemspark (in het bijzonder Trudy Hollander), de Gemeente Den Haag en natuurlijk de bewoners die hun huis openstelden. Wellicht krijgt de Tong Tong Trail een vervolg!

The post Tong Tong Trail door de Archipelbuurt appeared first on Tong Tong Fair.

De Pasar Gambir in Batavia

Florine — Thu, 31 Jan 2013 11:53:31 +0000

De Pasar Gambir in Batavia

De Pasar Gambir was een idee van de stichter van Singapore, de Brit Thomas Stamford Raffles, zo meldde Tjalie Robinson in een welkomstrede ter gelegenheid van de 9e Pasar Malam Tong Tong. Het is niet bekend op welke bron hij zich baseert. In 1812, tijdens de Britse bezetting van Java, nam Raffles het initiatief tot de Pasar Gambir, ‘to mark the anniversaries of the birthday of his Gracious Majesty King George III’, zo citeert Tjalie een onbekende tekst, ‘and bring together in friendly festivities the white and native inhabitants of Batavia.’ Het verjaarsfeestje viel blijkbaar goed in de smaak want na teruggave van Java aan Nederland, bleven de Hollanders dit ‘grootste Jaarbeurs Kermis Lunapark van Nederlandsch-Indië’ organiseren.

Voorbeeld voor de Pasar Malam Tong-Tong

Begin vorige eeuw leidde de Pasar Gambir evenwel een bloedeloos bestaan, tot resident Hunger er in 1921 een prestigeobject van maakte. Onder leiding van selfmade architect J.H. Antonisse groeide de Pasar Gambir in het interbellum uit tot een evenement van internationale allure, dat zelfs de Nederlandse inzending voor de Wereldtentoonstelling in Parijs (1931) inspireerde. Antonisse was in 1914 als 26-jarige naar Batavia vertrokken, waar hij opzichter/tekenaar van de Burgerlijke Openbare Werken werd. In 1920 werd hij ‘Hoofd van den Technische Dienst der Gemeente Batavia’. Vanaf 1923 ontwierp hij jaarlijks de Pasar Gambir, waarbij hij de bouwstijlen van oost en west vrijelijk mengde.

‘Eurazische bouwkunst’

De Pasar Gambir in Batavia duurde twee weken en werd ieder jaar geheel nieuw opgebouwd in telkens een andere vorm. Aanvankelijk oogden de ontwerpen van Antonisse meer Aziatisch dan Europees, in de latere jaren was dat juist andersom. In Elseviers Geïllustreerd Maandblad werd gesproken van ‘Eurazische bouwkunst’.

Een fantasiestad

De Pasar Gambir was geen reguliere oosterse markt (pasar) maar een westerse creatie, een mengeling van een kermis, jaarmarkt en ambachtelijke markt met veel spektakel door het toegevoegde amusement van musici, fakirs en slangenbezweerders.

Het was een ‘fantasiestad’, schreef Elseviers Geïllustreerd Maandblad in 1934, een ‘fata morgana voor het oog [...], een practisch bruikbare fata morgana, zoo een waar men gedurende die veertien dagen recordkippen en geiten kon uitstallen, op stokjes huppelende rijstvogels, knoopen en kettingen van zilverfiligraan, gekleurd leerwerk in den smaak van Djocja en Solo, schildpadden meubeltjes waar de Arabieren dol op zijn, voorwerpen uit hoorn vervaardigd, kunstbloemen uit parelmoer of vischschubben, gebatikte en gedrukte katoentjes, dat alles omringd door restaurants voor de Europeanen, eetwarongs voor de inlanders en “vreemde oosterlingen”, en zooveel mogelijk “attracties” van een Luna park.’

Oliebollen en snert

De Pasar Gambir bood ook typisch Hollandse waren zoals oliebollen en snert en in 1931 zelfs een heus bloemencorso. Volgens Elsevier speelde Antonisse leentjebuur ‘bij China, Siam, de Batakkers en Minangkabau’. Hij gebruikte lichte en goedkope materialen, ‘zooals alleen de tropen ze kennen, het bamboe in de eerste plaats, en dan de langvingerige palmbladen, die op den Indischen archipel overal de armoedigste dakbedekking vormen.’ Het uiterst buigbare bamboe werd gebruikt voor stijlen, dragers en bogen en, gestapeld, voor de vervaardiging van muurvlakken. Verder werden eenvoudige houten planken gebruikt.

Feeëriek verlicht

De Pasar Gambir met zijn prachtig aangelichte reuzenrad is vaak gefotografeerd. Maar wat de zwartwit foto’s niet tonen, is de veelkleurigheid van het veertiendaagse feest. Het bamboe en hout werd beschilderd met de kleuren wit, groen, geel blauw, rood en oranje. ‘Ook is menige bamboestijl gebronsd, want de gladde bast van de bamboe houdt heel goed het brons vast’, schreef Elsevier. De atap was er in twee kleuren; een die matgrijs werd onder de tropenzon, een ander die zijn donkerbruine kleur behield. Het geheel was ‘modern westers feeëriek verlicht met electrische lampjes’, schreef Tjalie Robinson in Tong-Tong.

Tjalie Robinson beschouwde de Pasar Gambir als voorbeeld voor de Pasar Malam Tong-Tong. Ook de speciale ‘Pasar Malamcovers’ van tijdschrift Tong-Tong die Rogier Boon ontwierp, verwezen naar de Pasar Gambir. Bijzonder was de aanwezigheid van de ‘Grote Pasar Gambir Bouwer’, zoals Tjalie Robinson hem noemde, Antonisse bij de opening van de Pasar Malam Tong-Tong in 1967. Ook een neef van resident Hunger was steevast aanwezig bij de officiële opening van de Pasar Malam Tong-Tong in de jaren ’60.

In 1961 schreef Tjalie Robinson:

‘Ik geloof dat de initiatiefnemers voor de “Haagse Pasar Malam” zich ook ten doel stellen de artistieke en culturele traditie van deze Pasar Gambir vast te houden. Het gaat voorhands nog wat moeilijk en in elk geval op veel bescheidener schaal maar met de leus “poekoel teroes” móet succes in de toekomst verzekerd zijn. Waarom was die Pasar Gambir zo belangrijk? Omdat zij op zo schilderachtige en zo ondernemende wijze de “Eurotropische” gedachte gestalte gaf. Op de Pasar Gambir zagen wij de nieuwste staaltjes van Europese techniek en vooruitgang, maar ook de oer-oude Indonesische, waarvoor nieuwe markten gevonden moesten worden: de nieuwste generatoren en de origineelste cocosprocédé’s, de nieuwste trucks en methoden voor verwerking van bamboe en bagor voor binnenhuisarchitectuur. En dit alles bij een feeststemming, waarbij de “erwtensoepmetkluif” van Versteeg & Rikkers zijn tempat heus wel had naast de satee van Arsad. En waar Jantje van Buuren zijn knalavond had voor vijfhonderd piek, maar Tante Noes niet minder plezier had voor een ringgit. Het was adorabel: de ontmoeting van Oost en West in één grote “selamatan”.’

Tjibatoe, Medan, Tandjoengkarang

De Pasar Gambir bleef niet de enige in zijn soort in Nederlands-Indië. Ook in andere steden werden meerdaagse pasars georganiseerd, doorgaans jaarlijks en meestal ter gelegenheid van feestelijke gebeurtenissen in het Nederlandse koningshuis. In 1912 bijvoorbeeld werd in Tjibatoe, ten noorden van Garoet (West-Java) een pasar georganiseerd ter ere van de derde verjaardag van prinses Juliana. In 1923 was er een pasar malam in Medan vanwege het 25-jarige regeringsjubileum van koningin Wilhelmina. Ook later werden pasar malams georganiseerd, bijvoorbeeld in Tandjoengkarang, ter gelegenheid van het huwelijk van prinses Juliana en prins Bernhard.

Kampong Insulinde

Ook in Nederland werden evenementen georganiseerd naar voorbeeld van de internationaal vermaarde Pasar Gambir. Voor Kampong Insulinde aan het Stadhoudersplein in Den Haag, een onderdeel van de Nationale Tentoonstelling voor Vrouwenarbeid in 1898, werd een oppervlakte van 5.900 m2 ingericht als een tuin met daarin 22 verschillende soorten bouwwerken, waaronder replica’s van woningen uit Indië.
Ook op de Indische Tentoonstelling in het Haagse Westbroekpark in 1932 verrezen complete Minangkabause gebouwen. Het was een kopie van de inzending van Nederland voor de Wereldtentoonstelling in Parijs in 1931. Een jaar eerder was ook een pasar malam in Nijmegen georganiseerd.
Zowel Kampong Insulinde als de Indische Tentoonstelling boden de bezoeker tal van attracties. Er waren muziek- en dansvoorstellingen, ambachts- en vechtdemonstraties en er was uiteraard Indisch eten. Op allerlei manieren maakten de bezoekers kennis met het leven in Nederlands-Indië. Kampong Insulinde liet zelfs een kali (rivier) lopen langs het slingerpaadje in de tuin en organiseerde op een van de avonden een pasar malam.

Pasar Malam op het Malieveld, 1936

In 1936 werd op het Malieveld een pasar malam georganiseerd, als onderdeel van de Residentieweek die van 6 tot en met 15 juni 1936 duurde. ‘Een der grootste attracties van de Residentieweek, vooral met het oog op de vele oudIndischgasten in onze stad, zal de Pasar Malam zijn, waar men zich kan amuseren in een echte Indische sfeer.’ Aldus berichtte Het Vaderland. Achter een ‘Balineesche tempelpoort ziet men, in de uitgestrektheid van het veld, eenige zeer groote tenten en een aantal kermisetablissementen, welken tezamen in de komende dagen een vermaak centrum van Den Haag zullen vormen.’

Aantrekkingskracht op de Haagsche burgerij

Bij de opening van het meerdaagse Indische feest sprak F. van Peski, voorzitter van het subcomité dat de Pasar Malam in opdracht van de Residentieweek organiseerde, de wens uit dat na deze ‘eerste proeve’ nog eens een Pasar Malam zou worden georganiseerd maar dan in samenwerking met Indië zelf. De organisatie stelde zich als doel ‘Indië nader tot Nederland [te] brengen’ en daarom werkten ook tal van verenigingen mee, zoals de besturen van Oost en West, de Vereeniging van Indische Verlofgangers, de Vereeniging van Ambtenaren bij het Binnenlandsch Bestuur, het Indo Europeesch Verbond, de Vaderlandsche Club enzovoort. Verwacht werd dat het evenement ‘zijn aantrekkingskracht op de Haagsche burgerij en de bezoekers van buiten de stad niet zal missen.’

Naast stands van de Stoomvaartmaatschappij Nederland, de Rotterdamse Lloyd en De Koninklijke Paketvaart-Mij. waren er stands met vermakelijkheden als elektrische autootjes en stands met Hollandse haring en Indisch eten. En net als op de Pasar Gambir waren er kermisattracties.

‘Eivol’

Volgens Het Vaderland was de Pasar Malam op het Malieveld een succes; meteen de eerste dag was het al “eivol”: ‘De avondmarkt schijnt een succes; de eigenlijke Pasar had honderden bezoekers; de vermakelijkheden waren voortdurend uitverkocht en in het Indisch restaurant kon men geen zitplaats vinden [...].’

In 1988 verhuisde de Pasar Malam Besar, zoals de Pasar Malam Tong-Tong sinds 1976 werd genoemd, naar het Malieveld in Den Haag. De gelijkenis met de Pasar Gambir is hierdoor groter dan men in de beginjaren van het evenement had kunnen bedenken.

Dit artikel is verschenen in het boek De Pasar Malam van Tong Tong, een Indische onderneming. Het is in 2009 verschenen. Lees hier meer over dit boek dat 276 pagina’s telt en honderden unieke foto’s bevat.

The post De Pasar Gambir in Batavia appeared first on Tong Tong Fair.

Hoe Oost naar West kwam

Florine — Thu, 31 Jan 2013 11:42:11 +0000

Hoe Oost naar West kwam

De Grand Pasar en het Indonesië-Paviljoen zijn een feest voor de zintuigen. Zodra de standhouders hun stands gaan inrichten, vullen deze paviljoens zich met exotische aroma’s van ver. In de jaren ’60 en ’70 was het aanbod van de stands meer westers dan oosters. Dat is nu heel anders.

Pasar Gambir

De Pasar Malam Tong-Tong (sinds 1959) was misschien wel de eerste jaarmarkt in Nederland die deze drie zaken mengde: shoppen, eten en amusement. De organisatoren lieten zich inspireren door de Pasar Gambir in Batavia, een mengeling van een kermis, een huishoud- én landbouw- beurs gelardeerd met waroengs (eethuisjes), kunstnijverheid, muziek en dans. De Pasar Gambir werd jaarlijks opgebouwd en elk jaar in een andere architectuur. Het was een jaarfeest waar Oost en West elkaar ontmoetten, met handelaren uit de hele Archipel en ver daarbuiten. Er waren Javaanse, Sumatraanse, Europese, Chinese, Hindoestaanse en Armeense kooplieden. De Pasar Gambir was een afspiegeling van de multiculturele samenleving die Nederlands-Indië was en waarin ook die unieke Indische rijsttafel kon ontstaan.

Multicultureel

Als je vandaag zou terugreizen naar de Pasar Malam Tong-Tong in 1962 of 1970 zou je opvallen dat er geen standhouders uit Indonesië stonden. Multicultureel was het zeker, met standhouders met roots in Nederlands-Indië, Holland, Suriname en zelfs Pakistan. Je kon er verrukkelijk Indisch eten of je tegoed doen aan een suikerspin of Italiaans ijs. Er waren standjes met producten uit Azië, maar er waren net zoveel stands met producten uit het westen, zoals brommers en kachels – voor de kille Nederlandse winter. Op de foto hierboven, de Pasar Malam Tong Tong in 1959 (de allereerste!) zie je koelkasten staan.

Indonesië-PavIiljoen

Pas toen in de jaren ’70 de relatie tussen Nederland en de jonge republiek Indonesië verbeterde en ook het vliegverkeer goedkoper werd, konden artiesten en standhouders uit Indonesië overkomen.  Nadat de Pasar Malam Besar (zo was de Pasar Malam Tong-Tong halverwege de jaren ’70 gaan heten) in 1988 naar het Malieveld verhuisde, ontstond daar het Indonesië-Paviljoen met tientallen standhouders die speciaal hiervoor naar Nederland reizen. Je kunt het Indonesië-Paviljoen nu niet meer wegdenken met zijn uitpuilende standjes: het is alsof je op een markt op Java of Bali rondloopt. Kleding, specerijen, snoepgoed, speelgoed, djaits (kleermakers), edelstenen, Djokja-zilver, shoppers gemaakt van oude rijstzakken, massageslippers, beddengoed in batik-print… de keuze is oneindig.

Grand Pasar

De Grand Pasar lijkt nog het meest op de vooroorlogse Pasar Gambir in Batavia, met zijn handelaren uit Indochina, India, China, Armenië, enzovoort. Wie nu op de Grand Pasar rondloopt – onder het hoge nacht- blauwe doek – ziet fijn borduurwerk uit Vietnam, aangeboden door stand- houders die speciaal hiervoor uit Hanoi overkomen. Een paar straten verder verkoopt mevrouw Heera rijpe mango’s en doerians. Zij importeert ze speciaal voor de de Tong Tong Fair uit Thailand, want in dat werelddeel zijn deze tropische vruchten nu rijp. Om de hoek staan stands met meubels uit Mongolië, daarnaast heeft een standhouder kleurig bewerkte doeken uit Zuid-India uitgehangen. Weer een andere standhouder heeft tassen met batik-print uit Indonesië, zijn buurman vrolijke Shanghai-jurkjes. Zo blijf je je verbazen op de Grand Pasar, over de stand met speelgoed uit Zuidoost-Azië (bamboe blokfluiten vanaf een euro) of over de stands met heftige massage- crèmes die elke strakke spier doen ontspannen. Voor wie niet zelf wil masseren, zijn er de ligstoelen met machinale rugmassage – zoals je die in Zuidoost-Azië in elke shopping mall ziet staan. Hebbeding of antiek pronkstuk? Je vindt het. En natuurlijk kun je snoepen: spekkoek, tjendol of gedroogde tropische vruchten?
Kies maar.

The post Hoe Oost naar West kwam appeared first on Tong Tong Fair.

Warung Tamalinda

Florine — Thu, 07 Feb 2013 13:36:41 +0000

Standhouder in beeld: Luc Leihitu

Luc Leihitu reisde in 1958 als verstekeling zijn meisje Elza achterna naar Nederland. In 2012 jaar stond hij 40 jaar op de Tong Tong Fair met Warung Tamalinda. Met de Pasar Malam Tong-Tong, zoals de Tong Tong Fair toen heette, maakten Luc en Elza medio jaren zestig kennis, toen ze samen met vrienden Warung Cherubino runden. In 1972, op de 14e Pasar Malam, introduceerden Luc en Elza hun eigen stand ‘Warung Tamalinda’, de naam een samentrekking van de namen van hun dochters Tamara en Belinda. De stand serveerde niet alleen ijs shanghai en tjendol, bezoekers konden ook gado-gado, babi panggang en saté bestellen.

In 2003, bij de 45e Pasar Malam Besar, werd Luc als standhouder voorgesteld aan Koningin Beatrix. Hij beschouwt het als een van de hoogtepunten van zijn Pasar-jaren. Op de 55e Tong Tong Fair doet Warung Tamalinda voor de 41e keer mee, met een verrukkelijk assortiment van Indische koekjes, alles volgens eigen – goed bewaard – recept. Dan verzamelt zich ook weer het team dat al tientallen jaren meehelpt in Warung Tamalinda. Het wordt een groot feest. Luc en Elza: “We weten dat het zwaar werk is, maar zó leuk!”

The post Warung Tamalinda appeared first on Tong Tong Fair.

Hoe het allemaal begon

Florine — Thu, 31 Jan 2013 11:26:32 +0000

Hoe het allemaal begon

In 1959 was er een groepje Indische Nederlanders dat de Indische cultuur (muziek, literatuur) zó waardevol vond, dat het die cultuur een podium wilde geven zodat iedereen in Nederland ervan zou kunnen genieten. Deze mensen rond het tijdschrift Tong-Tong, geleid door schrijver-activist Tjalie Robinson (Jan Boon) besloten de Indische Kunstkring tong-tong op te richten (6 mei 1959). Direct erna kwam de vraag: “Hoe kunnen we die culturele activiteiten financieren?” Het was de praktische Mary Brückel-Beiten die zei: “Laten we een pasar malam organiseren, zoals in Indië.”

Redactieleden van Tong-Tong, onder wie de piepjonge Ellen Derksen en haar latere man Rogier Boon, gingen aan de slag. De eerste Pasar Malam Tong Tong opende op 3 juli 1959 de deuren in de oude Dierentuin van Den Haag. Het werd een daverend succes. Het evenement is sindsdien elk jaar georganiseerd.

Onder leiding van Siem Boon groeiden de culturele programma’s sterk. Op het Malieveld werden aan de Grand Pasar, het Indonesië-Paviljoen en de Eetwijk diverse thematheaters toegevoegd, zoals het Bintang-Theater, Bibit-Theater en de Bengkel. Ook is er een Cultuurpaviljoen waar elk jaar nieuwe tentoonstellingen te zien zijn.

Helemaal links op de foto staan Tjalie Robinson en Mary Brückel-Beiten.

The post Hoe het allemaal begon appeared first on Tong Tong Fair.

Over de Indische keuken

Florine — Thu, 24 Jan 2013 13:38:41 +0000

Over de Indische keuken

De Indische keuken is een Euraziatische mengkeuken die eeuwen geleden in Nederlands-Indië ontstond. De Portugezen lieten als eerste Europeanen hun culinaire sporen na en verder kent de keuken onder meer Franse, Britse, Indiase en Chinese invloeden. Met de komst van de Nederlandse huisvrouw en haar kookboeken, moesten veel ingrediënten uit Europese recepten vervangen worden door een lokale variant. In ’de Oost’ groeide immers geen boerenkool. Indisch koken is daardoor een kwestie van proeven en een beetje aanpassen, hèt recept bestaat niet. Na de repatriëring moesten veel recepten opnieuw worden aangepast en werd kangkoeng weer vervangen door andijvie. Onder invloed van de komst van Indische mensen naar Nederland, veranderde de Nederlandse eetcultuur voorgoed.

De restaurants en waroengs op de Tong Tong Fair bereiden gerechten uit diverse Indonesische streekkeukens maar ook typisch Indische lekkernijen.

Met kruiden en een korrel zout; Smaak & geschiedenis van de Indische keuken

Voor de lekkerbek die geen kookboek (meer) nodig heeft! ‘Met kruiden en een korrel zout; Smaak & geschiedenis van de Indische keuken’ duikt in de ontstaansgeschiedenis en bijzondere kenmerken van de verleidelijke Indische keuken.

Deze uitgave van Stichting Tong Tong verscheen in 1994. Het bevat ‘lekkere’ interviews met meesterkoks, tokohouders en smulpapen; ‘heerlijke’ fragmenten uit Tong-Tong; liefdesverklaringen en anekdotes. Voor de knorrende magen zijn achterin het boek circa twintig van de meest Indische recepten opgenomen. Een gevarieerd ‘plakboek’ om uren in te lezen en te bladeren. ‘Uitverkoren’ door ‘Vrij Nederland’ (6 augustus 1994) en aangeprezen door vakblad ‘Horeca’.

Uit de Inleiding:

“Indische en Indonesische kookboeken zijn er bij de vleet. [...] Maar als je op zoek bent naar de geschiedenis van de Indische keuken kun je zoeken tot je een ons weegt. Althans, dat is de ervaring van ons: de samenstelsters van dit boek. [...]
“Toch mag aangenomen worden dat de Indische keuken tot de rijkste eetculturen ter wereld behoort. Niet alleen door de grote variatie aan gerechten met uiteenlopende smaken, maar ook door de geraffineerde samenstelling van kruiden en ingrediënten die elk gerecht, hoe eenvoudig ook, uniek maakt. De recepten zoals ze nu nog worden gebruikt, werden ons geleerd door onze moeders, grootmoeders en overgrootmoeders. Maar de oorsprong ligt waarschijnlijk eeuwen terug en kent de invloed van vele nationaliteiten: de Portugese, Spaanse, Franse en niet te vergeten de Indonesische en de Nederlandse. Ook de Chinese en Indiase gerechten zijn niet meer weg te denken uit de Indische keuken. Kortom: de Indische keuken is, net als de Indo-Europeanen, van gemengde afkomst.”

Meer informatie vind je op de website van de uitgever, Stichting Tong Tong.

The post Over de Indische keuken appeared first on Tong Tong Fair.

Artistieke inspiratie voor het Tong Tong Festival 2013

Florine — Mon, 21 Jan 2013 11:16:58 +0000

Artistieke inspiratie voor het Tong Tong Festival 2013

Van 17 september t/m 19 oktober reisde Arnaud Kokosky Deforchaux, artistiek leider van het Tong Tong Festival, door Maleisië en Indonesië. Hij bezocht festivals in Malakka, Jakarta, Solo, Yogya, Kaliurang en Ubud, als inspiratie voor het Tong Tong Festival 2013. Arnaud schreef voor De Sobat een kort verslag van zijn reis, die door Garuda Airlines mede mogelijk werd gemaakt.

Melaka Art & Performance Festival

Het Melaka Art & Performance Festival vindt hoofdzakelijk plaats in het historisch centrum van Malakka. Er traden vooral contemporaine dansers op, afkomstig uit onder meer Canada, Nederland, China, Indonesië en Australië. De ruïnes van St. Paul’s Church, de oude gebouwen en de straten en steegjes van de stad, vormden hun decor. De stad steunt het festival volop. Ik ontmoette de organisatoren van het Melaka Art & Performance Festival en bijna alle artiesten die er optraden. Ook maakte ik kennis met medewerkers van het ministerie van Cultuur van Maleisië en de Nederlandse Ambassade.  Het hoogtepunt van het festival was de gezamenlijke voorstelling die alle deelnemende artiesten op de slotavond gaven, onder leiding van Tony Yap. Alleen zeer professionele topartiesten kunnen in zo’n korte tijd een voorstelling als deze produceren. Het was spectaculair.

Festival Salihara in Jakarta

Het tweede festival dat ik bezocht, was het Festival Salihara in Jakarta. Het vindt plaats in het Salihara Theater, het eerste zogenaamde ‘vlakkevloertheater’ in Indonesië, waarbij het publiek op dezelfde hoogte zit als het toneel. Op Festival Salihara komt heel artistiek Jakarta samen, schrijvers en filmers, theatermakers en artiesten. Ik zag er twee voorstellingen: Wayang Climen uit Solo en Carel Kraayenhof met zijn tango-orkest. Carel maakte op uitnodiging van het Erasmushuis een toernee door Indonesië. Ook ontmoette ik er schrijfster Ayu Utami, die afgelopen mei nog te gast was op het Tong Tong Festival, en Ubiet van Kroncong Tenggara.

Solo International Performing Arts

In Solo bezocht ik het SIPA (Solo International Performing Arts), een groot festival vlakbij het paleis van de Mangkunegaran. Het is een feest van contemporain theater, dans en wereldmuziek.

Jogja International Performing Art Festival

In Yogyakarta bezocht ik het Jogja International Performing Art Festival. In de oude Nederlandse Sociëteit (Sositet Taman Budaya Yogyakarta) zag ik contemporaine dans uit Japan en Java. Ik ontmoette er mimespeler Cemek Supardi én een goede bekende van ons: poppenspeler Ki Ledjar Soebroto, die drie keer op het Tong Tong Festival te gast was.

Asia Tri Festival

Indonesië, Japan en Korea werken samen in het Asia Tri Festival in Kaliurang nabij Yogya. In het prachtig gelegen Batik Museum, aan de voet van de Merapi, zag ik diverse dansvoorstellingen in een exotisch decor van ruisende bladeren en vogels.

Ubud Writers & Readers Festival

Mijn reis eindigde op Bali, waar ik het Ubud Writers & Readers Festival bezocht. Ubud is dé kunststad van Bali. Het festival draait uiteraard rond literatuur maar ook het randprogramma was interessant, met onder meer Balinese wayang kulit (door Pak Wija) en dans uit Sumatra (door Teater Satu Lampung). Het festival vierde dit jaar het vijfentwintigjarig bestaan van de Lontar Foundation, die het werk van bekende en onbekende Indonesische schrijvers in het Engels vertaalt. Ubud Writers & Readers Festival gaf een slotfeest in het Museum Antonio Blanco. Het was voor mij het bewijs dat je in slechts enkele dagen veel mensen kunt leren kennen en plezier met elkaar kunt beleven via werk.

De komende maanden zullen we op deze website meer vertellen over het programma 2013. U leest dan op welke manier de inspiratie die deze reis bracht, in het programma terugkomt.

Surf voor meer foto’s van deze reis naar het foto-album op Facebook.

The post Artistieke inspiratie voor het Tong Tong Festival 2013 appeared first on Tong Tong Fair.

Haagse Pluim voor de Tong Tong Fair

Florine — Fri, 18 Jan 2013 14:31:05 +0000

Haagse Pluim voor de Tong Tong Fair

Tijdens de Nieuwjaarsreceptie van de Gemeente Den Haag op 2 januari 2013 reikte Burgemeester Van Aartsen de Haagse Pluim uit aan de Tong Tong Fair, een onderscheiding die de stad reserveert voor personen of instanties die “een opmerkelijk positieve bijdrage hebben geleverd aan de beeldvorming van Den Haag”. Van Aartsen bij de uitreiking: “Het is een festijn dat echt bij Den Haag hoort. En waar we in Den Haag fier op zijn. Niet alleen vanwege de band tussen Den Haag en de Indische cultuur. Het is ook een echt internationaal evenement, met veel standhouders, artiesten en bezoekers van overzee. De Tong Tong Fair draagt op die manier bij aan de internationale allure van Den Haag.”

Het Tong Tong Team is uiteraard blij met de Pluim!

Op de foto van de Gemeente Den Haag, v.l.n.r.: Leslie Boon, Linda Sellier, Ellen Derksen, Burgemeester Jozias van Aartsen, Siem Boon, Robin Boon en Arnaud Kokosky Deforchaux. Amina Moeniralam was helaas in het buitenland, anders had ze hier ook gestaan.

The post Haagse Pluim voor de Tong Tong Fair appeared first on Tong Tong Fair.

Een herinnering aan F. Springer (1932-2011)

Florine — Sun, 10 Feb 2013 12:56:33 +0000

Een herinnering aan F. Springer (1932-2011)

In 2007 vierde schrijver F. Springer zijn 75e verjaardag op de 49e Pasar Malam Besar (nu Tong Tong Fair geheten), zijn enige openbare optreden dat jaar. In het het Bibit-Theater sprak hij met (op zijn verzoek) Ellen Derksen van Stichting Tong Tong en zijn biografe Liesbeth Dolk. De Sobat maakte een verslag en interviewde mensen die hun boeken door de populaire schrijver lieten signeren. De rij wachtenden was misschien wel de langste die we ooit voor een schrijver hadden. Eerder deze week overleed F. Springer op 79-jarige leeftijd. Zijn ervaringen als kind in Indië en later als diplomaat vormden het uitgangspunt van zijn bekroonde boeken. Op de site van Stichting Tong Tong leest u meer over Springer, klik hier om direct naar dat artikel te gaan. Of lees onderstaand verhaal, dat in 2007 in De Sobat, het relatiemagazine van Stichting Tong Tong verscheen.

Anekdotes en verhalen van F. Springer

F. Springer heeft de respectabele leeftijd van 75 jaar behaald, maar aan geestkracht ontbreekt het hem zeker niet. “Ik ben niet van plan al te stoppen met schrijven, maar ik hoop niet dat ik ga ouwehoeren. Als ik mezelf ga herhalen moet je het zeggen,” grapt hij tegen zijn biografe Liesbeth Dolk. De kans op herhaling is echter klein met het veelzijdige leven van F. Springer, pseudoniem van Carel Jan Schneider.

Hij werd in 1932 in Batavia geboren. Tijdens de Japanse bezetting komen hij en zijn familie terecht in een kamp en in 1946 repatrieerde het gezin naar Nederland. Schneider is dan veertien en vindt het geweldig om weer naar school te gaan: “Ik sloofde mij verschrikkelijk uit.” Schneider gaat vervolgens Rechten studeren in Leiden en vertrekt in 1958 als bestuursambtenaar naar Nieuw-Guinea. Dat is het begin van zijn diplomatieke carrière die hem brengt naar New York, Bangkok, Brussel, Dacca, Teheran, Angola, Straatsburg en tot slot Oost-Berlijn.

Onder de schrijversnaam F. Springer debuteert Schneider in 1958 met het verhaal Er zit een eskimo op het dak. In 1982 ontvangt hij voor de roman Bougainville de Ferdinand Bordewijkprijs. In 1989 gaat F. Springer voortijdig met pensioen en stort zich op het schrijven. In 1995 ontvangt hij voor zijn gehele oeuvre de Constantijn Huygensprijs.

Bami eten 
Ellen Derksen van de Stichting Tong Tong weet nog precies wanneer ze voor het  eerst in aanraking kwam met het werk van F. Springer. “Ik werkte mee aan een expositie van Rob Nieuwenhuys en Springer lag in een van de vitrines als de laatste schrijvende bestuursambtenaar. Dat was in 1966 en als je dan Springer las behoorde je tot de incrowd.”

De bekendheid van het werk van Springer groeide gestaag en toen hij in 1990 gevraagd werd het boeken- weekgeschenk te schrijven was zijn naam definitief gevestigd. Springer: “Dat was erg leuk, want voor het boekenweekgeschenk reisde ik heel Nederland door. Dat kende ik tot dan toe nauwelijks, maar ik ben in de kleinste kampongs geweest. Interessant was het ook. Stond er ineens iemand op die zei dat het helemaal niet waar was wat ik had geschreven. Toch waardeer ik het als mensen contact met mij zoeken. Iedereen krijgt antwoord. Iemand had uitgerekend hoeveel keer er bami gegeten wordt in mijn boeken. Ik ben toch blij dat ik dat nu weet. Of iemand schrijft: ‘Geachte heer, ik moet een scriptie over uw werk schrijven, wilt u dat voor mij doen?’ Zit niet eens een postzegel bij hoor!”

Een levend object

Als Springer aan het woord is duikelen de anekdotes en verhalen over elkaar heen. Geen makkelijke taak dus voor Liesbeth Dolk om een biografie te schrijven die het hele leven van F. Springer omvat. Daarom heeft zij een bijzondere methode om Springers herinneringen van vroeger op te halen. Samen bezoeken zij de plekken waar de boeken zich afspelen. “Ik hoef Liesbeth niet alles voor te liegen, maar neem haar mee naar de plaatsen waar ik over schreef. Het is heel interessant om in Bangladesh rond te kijken en te vertellen hoe het daar was. Ik heb er de onafhankelijkheid mee gemaakt,” zegt Springer. Liesbeth: “Alleen Irian Jaya en Angola hebben we nog niet gehad, maar in bijvoorbeeld Oost-Berlijn en New York zijn we geweest. Het is als biograaf natuurlijk fantastisch om ter plaatse van je object te horen hoe het was.”

Springer gaat nog meer rechtop zitten: “Dit heb ik nog nooit gevraagd, maar  is het niet hinderlijk dat je object nog leeft?” Hoewel Liesbeth beaamt dat het misschien prettig lijkt als je object niet terug kan praten, ziet ze vooral de voordelen: “Ik durf te wedden dat Kees Snoek er iets voor zou geven om nog een vraag te kunnen stellen aan Du Perron.”

Verdomd lastig

Andersom is het voor Springer ook “verdomd lastig” dat er over hem bij leven een biografie geschreven wordt. “Ik heb er lang over gedacht en we hebben duidelijke afspraken gemaakt. Ik bemoei me nergens mee en lees alleen de stukken die Liesbeth mij voorlegt.”Dat dit kan leiden tot bijzondere momenten bleek toen Liesbeth op zoek ging naar de Britse matrozen die Springer en zijn broers op de boot van Java naar Ceylon brachten, een reis van drie dagen, vlak nadat zij uit het interneringskamp waren gekomen. Zoals beschreven in het boek Kandy. “Er bleek een jaarlijkse reünie van deze Britse matrozen te zijn. Wij zijn daarheen gegaan en in hun herinnering was dat ook een fantastische reis geweest. Ze hebben de vrouwen en kinderen toen erg verwend, schommels gebouwd en birthday parties gegeven. Zaten we daar met z’n allen te snotteren bij die herinnering.”

Eerste-post-syndroom

Hoewel het voor Liesbeth Dolk belangrijk is om precies te voelen hoe het was, ze nam zelfs de boot naar New York zoals Springer in Sterrenmeer beschrijft, is niet alles meer mogelijk. “Patrouilles lopen in Irian Jaya doen we niet meer”. En dat is jammer, want ook aan deze plek heeft Springer dierbare herinneringen: “Het is het bekende eerste-post-syndroom; als je denkt dat je nog iets voorstelt. Ineens de baas zijn over zevenduizend Papoea’s. Dat heb ik geweldig gevonden.”

Springer heeft nog steeds contact met enkele Papoea’s, hij noemt het een band voor het leven: “Het is heel raar, de laatste keer dat ik ze zag hadden ze een penis- koker, nu gebruiken ze internet. Het voelt als een e-mail uit het stenen tijdperk, die gelukkig nog wel geschreven is in de stijl van toen: ‘hierbij rapporteer ik het volgende over de toestand’ schrijven ze dan,” zegt Springer lachend. “Toen ik Liesbeth wat papieren liet zien van deze mensen, zagen we dat er een telefoonnummer bijstond. Dat hebben we gebeld en die beste man schrok zich rot. Zat ik goddomme met een Dani te bellen!”

In het nieuw uitgegeven boek van Springer ter ere van zijn 75e verjaardag staan oude en nieuwe verhalen. Wat langer moet nog gewacht worden op de biografie van Springer. Liesbeth Dolk durft niet te zeggen wanneer deze af zal zijn, want “er zijn nog zoveel mensen die ik kan spreken.” Springer is nieuwsgierig en schudt zijn hoofd: “Je gaat toch niet nog tien jaar met zo’n man zeulen!”

(Dit artikel verscheen in 2007 in De Sobat, het relatiemagazine van Stichting Tong Tong. Auteur: Sanne Ravensbergen. Fotograaf: Arenda Oomen.)

In de rij voor Springer

Veel lezers van Springer hebben zelf ook herinneringen aan Nederlands-Indië. Anne Sleeboom (59) staat na afloop van het interview in de rij voor de signeertafel. “Ik lees alles wat los en vast zit en vooral over Indië. De ironie van Springer spreekt mij erg aan en hij heeft een smeuïge schrijfstijl. In Tabee New York zijn de gekke Indische vrouwen zo herkenbaar.”
Tilly Lammerts (65) is zoals zij het zelf zegt “de schade aan het inhalen.” Zij heeft de boeken over Indië net ontdekt: “Mijn moeder en vader zijn zwijgend het graf ingegaan en ik was negen toen ik naar Nederland kwam. Door het lezen van boeken over Indië begrijp ik nu pas dat er anderen zijn die hetzelfde hebben meegemaakt. Ik heb nog nooit iets van Springer gelezen, maar daar begin ik nu mee.”
Sommige aanwezigen kennen de verhalen van Springer van dichtbij. Voor Leo Reijke (72) zijn de boeken van Springer heel bijzonder. “Ik ken Springer persoonlijk uit Nieuw Guinea. Ik was inspecteur bij de politie, hij was controleur en dus mijn baas. Ik heb het hele oeuvre van Springer gelezen en vond tot mijn grote vreugde vaak verhalen terug die hij toentertijd al vertelde. Misschien staan in dit boek ook wel weer verhalen die ik ken.”
Ook Ton Iken (72) kent Springer maar dan als Carel of Cajé. “Wij woonden vlakbij elkaar en tennisten samen. We zijn allebei bij Buitenlandse Zaken terecht gekomen en ondanks dat wij op andere posten hebben gezeten, hebben we altijd contact gehouden. Het beste boek van Springer vind ik Allemaal gelogen, omdat dat het eerste boek is waarin hij zichzelf wat meer blootgeeft.”

The post Een herinnering aan F. Springer (1932-2011) appeared first on Tong Tong Fair.

Yvonne Keuls: “Aandacht en aanraking is iets heel Indisch”

Florine — Fri, 18 Jan 2013 14:25:54 +0000

Yvonne Keuls: “Aandacht en aanraking is iets heel Indisch”

U bent begonnen als dramaturg, schreef daarna sociale romans, o.a. Jan Rap en z’n Maat. In 1989 waagde u zich aan uw eerste Indische boek, Indische tantes – over de lotgevallen van uw Indische grootfamilie. Waarom toen?
“Omdat ik er niet eerder mee geconfronteerd was. Ik was altijd heel druk bezig, kwam niet aan mezelf toe. Pas later, toen mij – door omstandigheden – gevraagd werd: wie is dat kind in jou dat zich met al die sociale omstandigheden bemoeit? Toen ben ik gaan denken: wie is dat kind? Ik kwam terecht op dat Indische kind dat ik was, van die Indische moeder.

“In 1979 kwam ik voor het eerst in Indië. Ik zette voet aan wal en was thuis. Ik dacht: hoe is het mogelijk dat ik al die jaren zonder dit geleefd heb? Toen ben ik pas mijn Indische moeder gaan ontdekken, ben ik gaan begrij pen waarom ze was zoals ze was. En toen ben ik ook al mijn Indische tantes gaan ‘opgra ven’. Toen ben ik over ze gaan schrijven.”

Wat ontdekte u?
“Een wereld ging voor mij open. Ik had de tantes wel gezien, ik had met ze geleefd! In een hele close familie had ik met ze geleefd. Ik had hun taal in me opgeslagen, wat ik helemaal niet wist.”
Als ik de dialogen lees in uw boeken, u absor- beert taal van anderen… “Zonder dat ik het wist. Ik ben een auditief schrijver. Je hebt schrijvers die het eerst moe ten zien, maar ik moet het eerst horen. Dan sla ik het in mij op, niet dat ik het dan vergeten ben. Ik kan net als een papegaai die klanken nabootsen. Die term auditief schrij ver heb ik van Johan Fabricius. Johan heeft ooit tegen mij gezegd: ‘Jij kan de klank van de taal van mensen in je opslaan en reprodu ceren.’”

Dat kon Tjalie Robinson ook heel goed…
“Edy Seriese heeft in het Schrijversprentenboek geschreven, dat de manier waarop ik de ver halen van mijn moeder overbreng, de stijl is van Maria Dermoût. De manier waarop ik de kleine Indo gestalte geef, is de manier van Tja lie Robinson. Edy Seriese zegt: ‘Je zit er tussen in, je bent de literaire dochter van die twee.’”

U bent net als Robinson ook activistisch.
“Ik kom overend als het onrecht bestreden moet worden. Dat komt, ik ben een oorlogs kind. Toen de oorlog afgelopen was, had ik TBC. Maar doordat de Canadezen penicilline hadden, ben ik er doorheen gekomen. Ik ben me er heel erg bewust van geweest dat ik met het leven dat ik gekregen had, dus ook iets moest. De bevestiging van dat ‘moeten doen’ is gekomen op mijn veertiende jaar, toen ik in aanraking kwam met de literatuur van Charles Dickens. Ik heb door hem geleerd dat je niet alleen je eigen emoties verwerkt, maar dat je de emoties van anderen, meestal slachtoffers, kunt verwoorden en aan kunt bieden. Dickens is een verteller. Ik vind: de verteller in Nederland wordt onderschat, staat op de tweede plaats. Zo hoog als de verteller in Engeland staat…”

Uw Indische moeder heeft een grote invloed op u gehad. Met haar verhalen bent u de oorlog doorgekomen.
“Zij is een vertelster. Alles kwam over ons hoofd, tot vlak bij vielen de bommen bij ons neer. Dan telde ik: 21, 22… vroeg toch: ‘En, en, hoe liep het af?‘ Dat wilde ik wéten. Dan zei ze: [Indisch accent] ‘Nou, dat zal ik je vertel- len…’ Ik ben gevoed door die dialogen.”

Waarom kiest u voor die dialogen? Waarom voor die vorm? 
“Een mens uit zich door wat hij zegt, zijn stem. Niet alleen wat hij zegt, maar ook door de klank. Dat vind ik het ontzettend leuke van Indische mensen: die hebben zo’n Indi sche tongval: ‘Nou seg…’ Dat geknepene in die neus, in die huig. Dan krijg je een andere taal. Die taal is verbonden aan die stem… en dat eeuwige herhalen, dat herhalen… ‘Hij was een verteller, en weet je, hij was ook, hij was toch ook een verteller’. Dan komt het weer terug. Het eeuwige herhalen, alsof het een bezwering is.”

Drie geschenken uit het oosten
Uw moeder sprak over drie geschenken uit het Oosten: de tijd is een altijd aanwezige niet opjagende factor. De weldaad van de aanra- king. Het geheim van de woorden. Wat bedoelde zij?
“De westerse aandacht is heel duidelijk van: ‘Ik praat wel met jou maar ik zit met mijn hersens ergens anders want ik moet om zo laat, dat en dat.’ Maar oosterse aandacht is een aandacht gericht op de mensen tegen wie je praat. En wat je tegen die mensen zegt, heeft te maken met jou en mij, het is een samengaan. “De weldaad van de aanraking: als mijn moe der ging vertellen, pakten we elkaars hand allemaal. Dan zaten we in een kring om haar heen, de kring was gesloten. Als mensen pra ten, dan raken ze je aan. En ze kijken je aan, kijken is ook aanraken. Aandacht en aanraking is iets heel Indisch. Dat heb ik als geschenk gekregen.
“Het geheim van de woorden: wat mensen zeggen, dat is niet alles. Er zitten dingen ách ter. “Maar ik wil er nog één aan toe voegen; niet elk geheim hoeft ontrafeld te worden. Er zit een geheim achter de woorden maar het kan ook zijn dat je zegt: laat maar, dat wil die per soon houden. Begrijp je? Maar je moet wel weten dat het geheim er ís. Dat is heel erg oosters, heel erg Indisch. Het heeft te maken met de sfeer die daar is. Ik ga elk jaar naar Indonesië en daar ben ik thuis. Maar waarom voel ik me er thuis? Omdat déze dingen klop pen!”

U bent een verteller en komt uit Indië, net als Victor Ido, MAria Dermoût, Tjalie Robinson. Indische schrijvers zijn vertellende schrijvers?
“Ja. Vertellen heeft heel erg te maken met iemand die luistert. Als je een verhaaltje ver telt voor het slapen gaan, dan wil dat kind het horen, dat verhaal. De mensen in Indië hebben de tijd voor de ander, dus je kúnt ook vertellen, de ander luistert wel. Djam karet, tijd genoeg. Je kunt trekken aan de tijd.”

Dit interview met Yvonne Keuls is verschenen in Indisch Anders, editie 2012. Download de krant hier.

The post Yvonne Keuls: “Aandacht en aanraking is iets heel Indisch” appeared first on Tong Tong Fair.

Andy Tielman: “Het publiek gaf me de energie”

Florine — Fri, 18 Jan 2013 14:21:40 +0000

Andy Tielman: “Het publiek gaf me de energie”

Den Haag, 10 november 2012 — Vandaag precies een jaar geleden overleed de onvergetelijke Andy Tielman. Een prachtige artiest, een heel bijzonder mens.
Ter gelegenheid van zijn sterfdag herplaatsen we dit webartikel van 11 november 2011.

Den Haag, 11 nov. 2011 — Vandaag werd bekend dat Andy Tielman is overleden. In augustus verscheen in De Sobat een interview met Andy, gemaakt door de Indonesische kunstenaar en muzikant Anto Arief voor Rolling Stone Indonesia. “Als het mogelijk is, wil ik terug naar Indonesië en daar wonen. In Nederland draag ik Indonesië in mij, maar in Indonesië voel ik me echt thuis. Ik zou onder sawo-, mango- en bananenbomen willen slapen. Dat is mijn droom.”

Andy Tielman: “Het publiek gaf me de energie”

Kunstenaar Anto Arief uit Indonesië stond op de 53e Tong Tong Fair onverwacht oog in oog met zijn idool Andy Tielman. Toen hij Rolling Stone Indonesia vertelde over zijn ontmoeting, vroeg het muziekmagazine hem Andy te interviewen. “De woorden rock ‘n’ roll klinken ánders als ze uit de mond van Andy komen.”

Een paar jaar geleden hoorde ik voor het eerst van de Tielman Brothers, toen vrienden, muziekliefhebbers in Indonesië, mij wezen op een filmpje op YouTube. Het was een enorme hype: een zwart-wit filmpje van een band die swingende rock ’n roll speelde en vol zelfvertrouwen optrad, zoals Elvis Presley. Ik zag een te gekke voorstelling en vond de Tielman Brothers aantrekkelijker en beter dan Elvis Presley. Wat me ook opviel: dat iedereen een ‘Melayu’-gezicht had [er Maleis uitziet, red.]. ‘De goden van Indonesische rockabilly!’, dacht ik toen het filmpje zag.

De Tielman Brothers zijn legendarisch. Men zegt bijvoorbeeld dat The Beatles door de Tielman Brothers werden beïnvloed en dat Andy Tielman eerder dan Jimi Hendrix met zijn tanden gitaar speelde… Sommige van die verhalen zullen waar zijn, andere misschien niet. Hoe dan ook, ik had niets meer over Andy Tielman gehoord nadat hij jaren geleden had opgetreden in Jakarta. Tot ik hem in mei 2011 onverwacht ontmoette in Nederland.

4 juni 2011, 16.00 uur
Die middag ben ik bij Andy Tielman op bezoek gegaan. Ik had hem kort gesproken na zijn concert op de Tong Tong Fair, maar toen Rolling Stone Indonesia me vroeg een langer stuk over Andy Tielman te schrijven, besloot ik hem thuis op te zoeken. Ik was onder de indruk van de vriendelijkheid en gastvrijheid van zijn familie. Carmen, zijn vrouw en tevens manager, onthaalde mij warm. Ik ontmoette ook Andy’s dochter Loraine (15). Zij heeft een Indisch gezicht, met Indonesische trekken.

Af en toe hielp zij mij mijn vragen aan Andy in het Nederlands te vertalen, want ik interviewde de rocker in een mengeling van Engels en Indonesisch. Het is een warme familie. In huis hangen heel veel foto’s van Andy door de jaren heen. Een familieportret van Andy met zijn broers als kinderen, een schilderij van Andy in de jaren tachtig, met lang haar. De Andy die ik nu ontmoet, is 75 jaar oud. Wit haar, vriendelijke ogen die zijn gesprekspartner steeds goed aankijken, zijn karakteristieke glimlach. Ik voel zijn charisma als hij over zijn leven vertelt. De woorden rock ’n’ roll klinken ánders als ze uit de mond van Andy komen. Hij is ook een man met humor; hij moet vaak lachen als hij over vroeger praat.

Hoe herinnert u zich Indonesië, voor u eind jaren vijftig naar Nederland verhuisde?
“Ik speelde muziek met mijn familie, leerde gitaar spelen en zingen, liedjes van Sam Saimun, een krontjongzanger, en van Bing Slamet. Zij waren mijn favorieten toen ik een jaar of veertien was. Getaran jiwa en Rindu van Saimun; Ariyati, Rindu Malam, Rangkaian Melati, Puspa Hati dan Bukan Hati Tak kasih sayang (zingend) van Bing Slamet, ook I’m Indonesia en Aku arek Suroboyo van Bob Tutupoly.
Ik werd grootgebracht met Krontjong moresco, dat Sam Saimun zo mooi zong, (zingend) Jikalau tuan mendengarkan ini, haraplah supaya senang di hati… Mijn eerste optreden was in Surabaya, samen met mijn vader en moeder op een pasar malam in 1942. We hadden een grote bas bij ons, die we in een betjak vervoerden.” Andy lacht. “Ik weet het nog goed, ik was negen jaar en speelde gitaar, mijn vader banjo. Wij speelden swing. Ik speelde simpele melodieën.
Ik hield van vissen, elke dag. De meeste tijd besteedde ik aan dans- en zangoefeningen samen met mijn vader en moeder, met een Oost-Timorees kostuum aan. Toen ik voor Soekarno optrad, danste ik, ik speelde niet met de band. Later leerde ik westerse liedjes spelen, van Chuck Berry, Elvis en Little Richard.”

Ik heb een filmpje gezien van een explosief optreden van de Tielman Brothers in de jaren zestig. Hoe was u toen u jong was?
“Wij haalden geen kattenkwaad uit, want wij moesten professional zijn in de showbiz. Het meest stoute was, dat wij nogal eens vochten, vooral in Duitsland uit zelfverdediging. Er was dan onrust onder het publiek, meestal door alcohol, en soms kregen wij op het podium ook klappen.” Andy lacht. “Ze dachten dat wij, magere Aziaten, niet konden vechten… We zijn zelfs een keer met zijn vieren veroordeeld omdat we tegen zes Duitsers hadden gevochten. Maar laat ik duidelijk zijn: we gebruikten geen drugs, we dronken alleen coca-cola. Dat was toen rock ’n roll. Rock ’n’ roll was onze manier om energie kwijt te raken. We wilden mensen entertainen en deden ons best om applaus te krijgen. Zonder die uitdaging konden wij niet vooruit met onze muziek. Wij probeerden de grenzen te verschuiven.”

Wat vindt u ervan dat u the Godfather of rock wordt genoemd?
“Ik weet niet waar dat vandaan komt, misschien door het liedje Rock Little baby of mine, wat de eerste rock-single was in Nederland. Daardoor gingen veel jongeren in Nederland rock ’n’ roll spelen, liedjes van de Tielman Brothers en in de stijl van Andy Tielman. Er zijn veel Duitse en Nederlandse gitaristen die ons hebben zien spelen en mijn stijl gingen naspelen.”

Het verhaal gaat dat u was uitgenodigd om op te treden in het beroemde tv- programma The Ed Sullivan Show?
(Lachend) “Ach ja, in 1959 werden wij inderdaad gevraagd om daar te komen spelen. Het was heel jammer, kort ervoor waren na een optreden onze instrumenten verbrand. Toen we eenmaal nieuwe hadden, was het al te laat om nog naar Amerika te gaan. We hadden al vaker het aanbod gekregen om in Amerika op te treden, maar we waren verbonden aan een contract, moesten in Duitsland zijn voor opnames. Wij hebben voor Duitsland gekozen en zijn daar rocksterren geworden.

In 1975 kregen wij ook weer een kans om in de VS op te treden, aangeboden door Lou Rawls. Maar vlak voordat we vertrokken, overleed hij en ging het optreden niet door. Eigenlijk heb ik veel kansen gehad om in de VS te spelen, maar dat was voor mij alleen en niet voor de Tielman Brothers. De Tielman Brothers waren in de jaren zestig groot in Duitsland en België. Aangezien wij al veel succes hadden in die landen, wilden wij ook niet echt naar Amerika gaan spelen. We hadden het druk genoeg.”

Was het moeilijk om een rockster te zijn in die tijd? 
“Heel moeilijk, vooral omdat wij nog jong waren. Ik ga niet vertellen over fans, vergeet het maar. We hadden veel vijanden en competities. Vooral omdat wij uit Azië kwamen. Er was veel competitie, er kwamen veel Indorock bands. Wij hebben de Indorock populair gemaakt, maar er waren veel na-apers. Een ander punt was: we wisten niet dat wij zó bekend waren. Daar hebben we het nu nog over: hoe kan het dat wij ons er niet bewust van waren, dat we zo bekend waren geworden? Aanvankelijk vonden wij het gewoon erg leuk om te spelen, om op te treden. Dat is alles.”

Er zijn verhalen dat u de aandacht van Fender hebt getrokken? 
“Wij werden uitgenodigd door Fender [een beroemde gitaarfabrikant, red.] om naar de VS te komen, omdat wij hun gitaren en versterkers gebruikten. Ik vond het vooral leuk om een Jazzmaster zeven meter de lucht in te gooien en dan toch niet vals te spelen. Wij hebben Fender bekend gemaakt in Duitsland en werden daarom uitgenodigd om Fender te komen promoten in Amerika. Maar, we zijn niet gegaan.”

Wat is het verhaal achter de tiensnaren Jazzmaster Fender-gitaar ‘signature Andy?’
“In het begin gebruikte ik die gitaar vanwege zijn lichte gewicht waardoor ik hem makkelijk in de lucht kon gooien. Dat is onmogelijk met een zware Les Paul’s Gibson. Ik heb acht, negen en zelfs tien snaren gebruikt. Ik heb mijn Jazzmaster gemodificeerd, maakte extra gaten met heet ijzer in de gitaarkop. Ik voegde ook banjo-snaren toe. Een aantal snaren was dus dubbel gemaakt, waardoor ik een groter en breder geluid kon maken. Ik heb dat zelf bedacht. Veel mensen waren nieuwsgierig hoe ik dat geluid kon maken, waardoor mijn gemodificeerde gitaar vaak gestolen werd. Maar het kon ons niet schelen, we gingen gewoon door op een nieuwe gitaar. We hielden er sowieso niet van om met een ‘oude’ gitaar te spelen, elke maand kochten we een nieuwe. Zo gingen we ook om met auto’s: als de auto het niet meer deed, lieten we hem op straat achter en kochten een nieuwe. Jong waren wij… (lachend).

Zodra we het geld van een optreden ontvingen, gaven we het uit aan auto’s: Cadillac, Limo, Mercedes SE 600, Rolls Royce maar ook aan mooie muziekinstrumenten. (Lachend) Zoals jongeren doen. Het was de tijd van de Koude Oorlog en de IJzeren Muur werd gebouwd, die Berlijn in tweeën splitste. We waren bang dat Rusland Amerika zou aanvallen. Daarom maakten we maar al ons geld op, dat was beter dan dat we het kwijt zouden raken… (Lachend) Maar, die aanval is er nooit gekomen en toen was ons geld op. We waren toen 24-27 jaar oud. Heel erg rock ’n roll hé?” Andy lacht weer.
“Mensen waren nieuwsgierig hoe ik die sound, dat geluid, kon maken. Maar ik wilde niet dat mensen achter mijn geheim zouden komen en wikkelde een doekje om mijn headstock. Ik wilde zelfs dat niemand mijn gitaar zou aanraken! Op een dag werd er ingebroken in de opslagruimte en werd mijn gitaar toch gestolen. Aan het eind wist bijna iedereen wat het geheim was; veel gitaristen in Duitsland gingen nadoen. Ik heb zo’n gitaar sindsdien niet meer gebruikt. Ik had ook een eigen sound-system bedacht. Ik gebruikte twee amplifiers: een voor op het podium en een aan de andere kant van de zaal. Omdat die zaal zo groot was, kon het publiek de details van mijn sologitaar niet horen. Dus ik dacht, waarom gebruiken we niet twee amplifiers? Ik heb het systeem gemaakt. We gebruikten de microfoon om het geluid van de ampliflier op het podium op te vangen en trokken een lange kabel naar achteren in de zaal, zodat het publiek het daar ook zou kunnen horen. Ook dat systeem onwikkelde ik met een doek, zodat niemand zou zien hoe ik het had gemaakt. Mensen mochten wel luisteren, maar niet mijn geheim kennen.” (lachend).

Heeft het rock ’n roll spelen ook bijwerkingen? 
“Een van mijn oren is niet meer goed want ik speelde vroeger heel hard. Verder heb ik in 1964 met Reggie een auto-ongeluk gehad. Mijn linkerhand zat klem en werd bijna geamputeerd omdat ik zo bloedde. Gelukkig zag een politieagent in mijn paspoort staan dat ik muzikant was. Ik lag enkele dagen in coma en mijn hand was op acht plaatsen gebroken. Als je goed kijkt, zie je dat ik de akkoorden op een andere manier pak.”

Wat betekent geluk nu voor u?
“Als het mogelijk is, wil ik terug naar Indonesië en daar wonen. In Nederland draag ik Indonesië in mij, maar in Indonesië voel ik me echt thuis. Ik zou onder sawo-, mango- en bananenbomen willen slapen. Dat is mijn droom. Maar ik moet eerst beter worden om met mijn vrouw en dochter in Indonesië te kunnen gaan wonen.
Nog niet zolang geleden speelde ik in Indonesië op het festival Java Rockin’land. Ik was maar vier dagen in Indonesië, maar ik was zo blij om samen met Awan en andere vrienden te zijn. Ik hoop er te wonen tot mijn dood. Hopelijk kan ik samen met talentvolle Indonesische muzikanten zoals Awan, Emil en Overdrive guy (David Tarigan) spelen. En ook met jou, je moet straks met mij spelen als ik in Indonesië ben!”

Hoe heeft u zich op het concert in het Bintang-Theater voorbereid en en hoe voelde het om weer op te treden na een jaar geen gitaar te hebben gespeeld? 
“Ik had vooraf een uur gerepeteerd maar de band die mij begeleidde, kent mij en mijn liedjes heel goed. Ik had mijn publiek laten weten dat ik een jaar niet had gespeeld, door mijn slechte gezondheid, zodat ze begrip zouden hebben als mijn voorstelling niet perfect zou zijn. Ik ben heel tevreden dat ik kon spelen, vooral dat er geen problemen waren op het podium, omdat ik ziek ben. Eigenlijk wilde ik maar een half uur spelen, maar het werd een uur en vijftien minuten. Eerst wilde ik zittend spelen, uiteindelijk stond ik een groot deel van het concert. Het publiek gaf me de energie, vooral toen zij ‘Oleh Sio’ meezongen…”

Anto Arief
(Anto Arief was in mei 2011 in Nederland voor deelname aan Art Amsterdam en de Tong Tong Fair. De kunstenaar, blogger, gitarist/vocalist van 70’s Orgasm Club schreef dit artikel voor Rolling Stone Indonesia. Vertaling en bewerking: Leslie Boon en Florine Koning. Kleurenfoto’s: Leslie Boon. Portretfoto in de header bovenaan: Jurgen Huiskes. Z/w-foto: Siem Boon. Filmpje van het begin van Andy’s laatste concert: Karianne Hylkema.)

The post Andy Tielman: “Het publiek gaf me de energie” appeared first on Tong Tong Fair.

Archiefpost 2010

Florine — Fri, 18 Jan 2013 13:21:17 +0000

Hier komt een post die voor het archief 2010 is.

The post Archiefpost 2010 appeared first on Tong Tong Fair.

Archiefpost 2011

Florine — Fri, 18 Jan 2013 13:20:43 +0000

Hier komt een post die voor het archief 2011 is.

The post Archiefpost 2011 appeared first on Tong Tong Fair.

Archiefpost 2012

Florine — Fri, 18 Jan 2013 13:20:05 +0000

Hier komt een post die voor het archief 2012 is.

The post Archiefpost 2012 appeared first on Tong Tong Fair.

Het bijzondere verhaal van Wayang Willem

Florine — Sun, 22 Jan 2012 15:13:14 +0000

Het bijzondere verhaal van Wayang Willem

Wie altijd wilde weten hoe het verhaal van Willem van Oranje nou precies in elkaar stak, kon zich in het Bibit-Theater laten ‘bijscholen’ op een wel heel bijzondere manier. Twee poppenspelers uit Yogyakarta speelden een wajangvoorstelling over het leven van Willem van Oranje. De watergeuzen, Spaanse soldaten, Louise de Coligny en… Jan Klaassen en Katrijn.

Het is Hemelvaartsdag en het is volle bak in het Bibit-Theater. Tot en met de laatste stoel toe is de zaal gevuld voor Wayang Willem. De wajangvoorstelling is dan ook een bijzondere voorstelling, want het vertelt het verhaal van Willem van Oranje. Een typisch Hollands verhaal, uitgevoerd door de Indonesische poppenspelers Pak Ledjar Soebroto en zijn kleinzoon Ananto Wicaksono (roepnaam Nanang). Het levert een spectaculair beeld op. Tijdens de vechtscènes vliegen de wajangpoppen door de lucht. Prachtige borden verbeelden aan de voorzijde ‘Hollandse’ blauwe golven in plaats van het vuur dat op Javaanse gunungans wordt afgebeeld. Aan de achterzijde is het Prinsenhof met de Oude Kerk te zien in plaats van een Javaans paleis. De watergeuzen, Spaanse soldaten en Willem van Oranje zijn overtuigend en herkenbaar gemaakt.

Dr. Hedi Hinzler, gespecialiseerd in moderne Balinese kunst, was de ‘aanstichtster’ van het project: “Ik heb altijd ideeën, als ik iets zie of hoor of lees.” Twee jaar geleden werd in samenwerking met Museum Nusantara het idee voor Wayang Willem bedacht. Pak Ledjar vervaardigde vervolgens de poppen en Nanang maakte de computeranimatie. “Ik heb met Pak Ledjar, Nanang en een goede vriend, de kunsthistoricus en restaurateur Pier Terwen, een tournee door Delft gemaakt.” Gebouwen, schilderijen en de beelden van het grafmonument werden bekeken en gefotografeerd. “Het grappige was dat Ledjar het verhaal van Willem van Oranje goed kende”, vertelt Hinzler. “In Yogya liet hij mij een schoolboek van vroeger zien, waarin het verhaal, in het Indonesisch, staat, met de bekende afbeeldingen van de trap, de kogelgaten, de stervende Willem en Balthasar Gerards.”

Grondige voorbereiding

Er kan niet zomaar begonnen worden met het maken van een wajangvoorstelling. Het is geen spel, maar iets waarin de makers veel gevoel en emotie leggen. “Pak Ledjar wilde op de foto terwijl hij het beeld van de prins in Delft aanraakte”, zegt Hinzler. “Later vertelde hij mij dat hij op dat moment, in gedachten, de prins toestemming had gevraagd zijn levensverhaal in de vorm van poppen en een voorstelling te bewerken en dat hij de prins om kracht en inspiratie had gevraagd. Ledjar wilde het project niet zomaar beginnen. Ik merkte dat voor Nanang dit ‘contact’ met de prins ook heel belangrijk was geweest, want hij speelde met veel emotie de slotscène, waarop de Nieuwe Kerk van Delft in beeld komt.”

Vervolgens was het van belang dat de poppen er herkenbaar uitzagen. Daar was grondig onderzoek voor nodig, wat nog niet zo gemakkelijk bleek te zijn. “Het probleem was, dat de meeste schilderijen alleen gezicht en een stuk van de romp van een figuur afbeelden. De onderkleding en de schoenen zijn niet zichtbaar. Een ander probleem was dat de schilderijen nooit iemand en profil weergeven, zodat je niet weet hoe iemands neus eruit zag. Dat zijn dingen die de wajangpoppenmaker wel moet weten.”

Met behulp van de kunsthistoricus Pier Terwen en ook dankzij de Google translate-functie konden Pak Ledjar en Nanang voldoende informatie verzamelen om het uiterlijk van de hoofdrolspelers te kunnen reconstrueren. Ze werden gaandeweg kenners op het gebied van 16e eeuwse Nederlandse kleding: “Het interessante is, dat Pak Ledjar nauwkeurig onderzoek heeft gedaan naar uiterlijk, kleding en schoenen, riemen en sieraden van eind zestiende eeuwse mensen. Toen hij de videoversie zag van een tv-serie over Willem van Oranje, zei hij meteen: ‘Die spelers dragen helemaal geen zestiende eeuwse kleding. Die kostuums zijn fout!’”

Staande ovatie

Nadat de wajangpoppen waren vervaardigd van de beste kwaliteit karbauwen leer, werd lang gewerkt aan de teksten. Het uiteindelijke resultaat mag er zijn. Het publiek, onder wie veel kinderen, keken geboeid toe en na afloop volgde een staande ovatie. Bezoeker Willem van Gent (63) maakte tijdens de voorstelling onophoudelijk foto’s. Na afloop zegt hij: “Ik vond het een bijzondere voorstelling. Een wajangvoorstelling over de Nederlandse geschiedenis vind ik heel erg leuk.” Ook Kevin Bosch (25) vermaakte zich tijdens de voorstelling: “Ik kom vaak naar de Tong Tong Fair en ga altijd even bij de theaters kijken. Mijn ouders wilden deze voorstelling graag zien. Ik zei van tevoren: ‘Tja iets met poppen, het zal wel.’ Maar het viel absoluut mee.”

Ik hou van haring!

Zoals gebruikelijk bij een wajangvoorstelling, werd in de voorstelling een komisch intermezzo geschreven. “Een intermezzo dient om de spanning de breken en de eindoplossing van het probleem dat in het verhaal behandeld wordt nog even uit te stellen”, legt Hinzler uit. Het intermezzo voor Wayang Willem was helemaal in de Hollandse stijl. Tot verbazing van het publiek maakten de oude Hollandse bekenden Jan Klaassen en Katrijn hun entree. Het was een groot succes. In de Indonesisch gesproken voorstelling (met Nederlandse vertaling op een scherm) leidde de Nederlandse zin ‘Ik hou van haring’ tot een lachsalvo. Toen een Spanjaard werd neergestoken klonk herkenbaar ‘saté!’ en danste Jan Klaassen woest en uitdagend op een stevige beat. “Ik kan silat”, riep Jan Klaassen, tot hilariteit van de zaal.

Hinzler kan zich niet meer herinneren wie het intermezzo met Jan Klaassen heeft bedacht Nanang of Pak Ledjar, maar het was ook tijdens voorstellingen in Indonesië al een succes: “Tijdens de voorstelling in Yogya was het publiek al enthousiast toen Jan Klaassen opkwam, dansend op dangdut-muziek. Ze gingen later echt uit hun bol. Hierdoor aangemoedigd werkte Nanang bij de voorstellingen in Nederland het intermezzo verder uit. Een koekenpan werd toegevoegd, waarmee Katrijn een Spaanse soldaat bewusteloos sloeg. Bij elke voorstelling is het intermezzo een beetje anders, afhankelijk van de situatie en de stemming van Nanang.”

Cas (8) komt met stralende ogen naar buiten. Hij vond het prachtig. “Vooral het tussenstukje met Jan Klaassen vond ik echt grappig.” Oma Mary van Esch (67) is ook onder de indruk. Zij en haar man komen ieder jaar een paar dagen naar de Tong Tong Fair. “Een van die dagen is voor het kleinkind. Deze voorstelling had ik uit het Tong Tong-krantje gehaald en ik vond het hartstikke mooi. Ik heb veel foto’s gemaakt, ook van de teksten, zodat ik er een boekje van kan maken voor mijn kleinzoon. Dan heeft hij het hele verhaal over Willem van Oranje.”

The making of…

Hedi Hinzler maakt ondertussen ook plannen voor het vastleggen van dit bijzondere project. “We zijn van plan een boek te maken over The making of Wayang Willem, waarin alle onderdelen ter sprake komen die hebben geleid tot de wajangvoorstelling, de poppen, de muziek en de animatiefilm. Op die manier hopen we dat de voorstelling blijft voortleven.

Geniet nog eens van Wayang Willem, de bijzondere voorstelling van de poppenspelers Pak Ledjar Soebroto en Ananto Wicaksono uit Yogyakarta. Een film van 5 minuten met beelden van de voorstelling en de workshops die het tweetal gaven. Camera en montage: Karianne Hylkema.

The post Het bijzondere verhaal van Wayang Willem appeared first on Tong Tong Fair.

De beste wensen voor 2013

Florine — Sun, 10 Feb 2013 15:39:08 +0000

The post De beste wensen voor 2013 appeared first on Tong Tong Fair.

Professor Teeuwprijs voor musicologe en gamelanspeelster Elsje Plantema

Florine — Sun, 10 Feb 2013 13:05:13 +0000

Professor Teeuwprijs voor musicologe en gamelanspeelster Elsje Plantema

Musicologe en gamelanspeelster Elsje Plantema ontvangt vandaag, 21 december, de Professor Teeuw Prijs 2011 voor haar inspanningen voor de gamelanmuziek in Nederland. In het winternummer van De Sobat, het relatiemagazine van Stichting Tong Tong, vertelde Elsje Plantema over haar liefde voor de gamelanmuziek. Over de eerste keer dat zij gamelanmuziek hoorde, vertelt ze: “De klanken gaven me letterlijk hartkloppingen en bezorgden me kippenvel.”

“Ik was met vakantie in Frankrijk toen ik hoorde dat ik de Professor Teeuw Prijs zou ontvangen. Dat wil zeggen: mij werd gevraagd ‘óf ik de prijs zou willen accepteren’. Natuurlijk! Ik vind het verschrikkelijk leuk!” De Professor Teeuw Prijs wordt sedert 1991 toegekend aan een instelling of persoon in Nederland die zich op het gebied van de muziek en/of wetenschappelijke studie van de muziek bijzonder verdienstelijk heeft gemaakt voor het bevorderen van de culturele relatie en uitwisseling tussen Indonesië en Nederland. Tong-Tong-voorzitter Ellen Derksen kreeg de prijs in 1998. Elsje Plantema studeerde aan conservatoria in Nederland en Indonesië. Ook studeerde zij ethnomusicologie aan de Universiteit van Amsterdam.

Elsje Plantema heeft een les verzorgd voor de Indische School, een educatief programma van Stichting Tong Tong. Ze vertelde over de basisprincipes van de Javaanse gamelan in haar college ‘Gotong Royong, samen aan de slag’. Op de website van de Indische School kun je de les downloaden, klik hier voor de les.

Kippenvel

In 1969 maakte ze kennis met de gamelan tijdens een college Muziekwetenschap. “Bij de eerste tonen werd ik gegrepen. Ik had nog nooit gamelan gehoord. De klanken gaven me letterlijk hartkloppingen en bezorgden me kippenvel. Ik wist meteen: deze muziek wil ik spelen.” Het was het begin van een lange carrière ‘in de gamelan’. Plantema leidt sinds 1978 verschillende gamelanorkesten en -ensembles, waarmee zij talloze concerten, wajangvoorstellingen en dansproducties verzorgde. Ook is zij als docent gamelan verbonden aan het Conservatorium van Amsterdam en was betrokken bij de oprichting van het Gamelanhuis in Amsterdam. Sinds haar kennismaking met gamelan in 1969 is er heel wat veranderd in Nederland, weet ze. “Er zijn tegenwoordig heel wat meer gamelangroepen actief dan destijds, die naast Javaanse muziek nu
ook Balinese gamelan en nieuw gecomponeerde muziek spelen. Mede door de contacten met Indonesië is het niveau van de groepen flink gestegen. Gamelan is een vak geworden aan enkele conservatoria en muziekscholen, en componisten, zoals Sinta Wullur, zijn meer en meer geïnteresseerd geraakt in de gamelan. Ik geef op dit moment les aan drie jonge componisten die met muziek voor gamelan bezig zijn.”

Compleet verrast

Elsje Plantema heeft vaak op de Pasar Malam Besar/Tong Tong Fair opgetreden. De eerste keer was medio jaren zeventig, de laatste keer afgelopen editie, toen haar ensemble Widosari composities van de Amerikaanse componist Harrison speelde. Bijzonder was de toevoeging van de saxofoon. Vanwege haar Indische roots is de Tong Tong Fair een goede omgeving voor gamelan. Plantema noemt het publiek “prettig en dankbaar”. Zélf heeft Plantema ook Indische roots, al wist ze dat niet toen ze in 1969 verslingerd raakte aan de gamelan. “Mijn moeder vertelde mij pas in 1971 dat mijn overgrootvader – de opa van mijn vader – in 1874 naar Nederlands-Indië was gegaan om er als onderwijzer te werken in Solo. Daar trouwde hij met een Javaanse vrouw met ook Brits en Nederlands bloed. Ik was compleet verrast door dit verhaal.” De vader van Plantema werd in Nederland geboren en stierf toen zij zestien jaar was. “We hebben er nooit over gesproken en ik heb het later niet meer kunnen vragen. Het heeft me wel veel duidelijk gemaakt want toen ik voor het eerst in Indonesië kwam, voelde ik me daar meteen thuis. Waarschijnlijk herkende ik de sfeer van mijn vader.”

Samenspel

In het buitenland is de gamelan nog steeds vrij onbekend, maar door het Indische verleden van Nederland is de gamelan hier redelijk bekend. “Het gaat goed met de gamelan in Neder-land”, stelt Plantema vast. Maar ze vreest het effect van de bezuinigingen op de culturele sector. “Ik heb allerlei projecten opgezet met dalangs en dansers en met nieuwe en traditionele muziek. Ook al repeteren we gratis, je hebt nou eenmaal geld nodig om iets te creëren.” De aangekondigde bezuiniging op het Tropentheater en Museum Nusantara gaat haar aan het hart. Elsje Plantema hoeft niet lang na te denken over de vraag wat haar zo aantrekt in gamelanmuziek. “Natuurlijk de klank van dat fantastische instrumentarium en het karakter van de Javaanse muziek. In een gamelanorkest draait alles om het geheel, het groepsproces, het samenspel. De kendangspeler heeft weliswaar een leidende rol, maar die is eerder bindend dan autoritair. Al spelende moet je je concentreren op het geheel, je eigen rol daar voortdurend op afstemmen, en elkaar de ruimte geven. Dat probeer ik tijdens mijn lessen uit te dragen.”

Op 21 december zal Elsje Plantema de Professor Teeuwprijs in ontvangst nemen.

(Dit artikel verscheen in het winternummer van De Sobat, het relatiemagazine van Stichting Tong Tong. Interview: Florine Koning.)

The post Professor Teeuwprijs voor musicologe en gamelanspeelster Elsje Plantema appeared first on Tong Tong Fair.

Tong Tong Festival present op Uitfestival in Den Haag

Florine — Wed, 29 Aug 2012 15:35:07 +0000

Tong Tong Festival present op Uitfestival in Den Haag

Zondag 2 september a.s. vindt in het hart van Den Haag bij wijze van culturele seizoensopening het Uitfestival plaats. Het Tong Tong Festival neemt uiteraard ook weer deel, met een stand op de Infomarkt op het Lange Voorhout. Ditmaal hebben we kraam 54 gekregen, richting Kneuterdijk en Kloosterkerk.

Het Uitfestival is de sfeervolste uitmarkt van Nederland: het begon als Voorhout Festival en bestaat langer dan de Amsterdamse Uitmarkt die als nationale opening van het seizoen geldt. Kijk voor meer informatie, incl. het programma met gratis optredens, op de site van het Uitfestival.

Het hele weekend biedt Den Haag trouwens bijzonder vertier, kijk maar op de site van het Haags Uitburo. Wil je in de stad overnachten? Denk dan in de eerste plaats aan de drie hotels die het Tong Tong Festival 2012 sponsorden: Parkhotel Den Haag en Novotel City Centre Den Haag liggen op een steenworp afstand van het Uitfestival, en Hotel Duinzicht Scheveningen is de beste keus voor wie cultuur wil combineren met een strandwandeling.

The post Tong Tong Festival present op Uitfestival in Den Haag appeared first on Tong Tong Fair.

Celine Marbeck uit Malakka: “Nooit eerder ontmoette ik zo vele Euraziaten”

Florine — Sun, 22 Jan 2012 17:41:45 +0000

Celine Marbeck uit Malakka: “Nooit eerder ontmoette ik zo vele Euraziaten”
Celine Marbeck is topkok. In 1997 schreef de Maleisische een standaardwerk over de Cristang keuken van de Euraziaten van Malakka. “Ik wilde niet dat deze bijzondere keuken van Portugese oorsprong verloren zou gaan.” Haar boek, Cuzinhia Cristang, werd een bestseller en sindsdien reist Celine over de wereld om in culinaire kringen acte de présence te geven. Celine Marbeck geeft kookdemonstraties op 19, 24, 27 en 30 mei.

Toen Celine Marbeck in 2001 voor het eerst op de Tong Tong Fair in Den Haag kwam, was zij zeer verbaasd. “Ik kon niet geloven dat er aan de andere kant van de wereld belangstelling was voor de Cristang keuken. Ik wist evenmin dat er in Nederland honderdduizenden Euraziatische (Indische) mensen wonen, laat staan dat juist in Nederland het grootste Euraziatische festival ter wereld plaatsvindt. De Indische keuken kende ik ook niet. Ik was dan ook verrast toen bleek dat deze veel verwantschap heeft met ‘mijn’ Cristang keuken.”

Portugees
Ieder zeevarend volk dat vier eeuwen geleden aanlegde in de haven van Malakka, liet er zijn culinaire sporen na. Celine Marbeck vertelt dat de door haar beschreven Cristang keuken een Portugese oorsprong heeft. “Het is een keuken die jammer genoeg verdwijnt”, vertelt Celine die ter wereld kwam in het oude Portugese fort A Famosa. “You can’t get more Malaccan than that!”, zegt de schrijfster lachend. “De Cristang gemeenschap in Malakka is nog maar klein. Ook de taal Cristang, die geen schrift kent, wordt nog maar weinig gesproken. In de loop der jaren is de overheersende Maleise keuken de bijzondere smaak van de mengkeuken gaan domineren.”

Smaakverlies
Celine vond dat ‘smaakverlies’ jammer en besloot de vele recepten die haar voorouders hadden overgeleverd, vast te leggen in een boek. In 1997 verscheen Cuzinhia Cristang. “Precies honderd jaar na het huwelijk van mijn grootmoeder in Malakka. Mijn boek is erg goed ontvangen in Maleisië, zowel door mensen met een Cristang achtergrond als door mensen uit andere bevolkingsgroepen.” Ook over de grenzen bleef haar boek niet onopgemerkt. Sedert de publicatie geeft Celine kookdemonstraties in hotelkeukens en restaurants in Azië, Europa en Australië.

Overlevering
Haar boek is niet alleen een product van Celine’s culinaire belangstelling. Zeker zo belangrijk vindt zij de overlevering van de Cristang cultuur, háár cultuur. “In ons familiewapen staat het motto ‘bewaak je erfgoed tot aan je dood.’ Na het overlijden van mijn ouders, openden mijn zusters en ik mede daarom een familiemuseum in het historische centrum van Malakka. Er stonden ook originele Hollandse meubels. Maar toen mijn zussen naar Australië verhuisden, heb ik het helaas moeten sluiten.”

Eenvoudig en niet-spicy
De Cristang keuken valt op door zijn eenvoud. “Net als de mensen die aan de oorsprong van deze keuken stonden, want ook zij waren eenvoudig”, legt Celine uit. De Portugese zeevaarders die zich settelden in Malakka, mengden eigen bereidingswijzen met de lokale specerijen die zij verhandelden. Een goed voorbeeld is het marineren. “Het is een Portugese erfenis”, aldus Celine. Wat typeert de Cristang keuken verder? “Typisch Cristang eten is nooit erg spicy. We gebruiken veel uien en lomboks, maar weinig knoflook. Limoensap, tamarinde-sap en kokosnootmelk worden ook véél gebruikt.

Secret powder…
Toen Celine Marbeck voor het eerst naar de Tong Tong Fair ging, had zij zich in Maleisië diverse ingrediënten ingekocht. Groot was dan ook haar verrassing toen bleek dat veruit de meeste ingrediënten ‘gewoon’ in Nederland verkrijgbaar waren, bij de diverse toko’s. Celine: “Ik had niet gedacht dat ik bananen-buds of sereh zou kunnen krijgen. Maar het was allemaal leverbaar!” Bij geen kookdemonstratie ontbrak de magic powder, zoals Celine een blokje Maggi noemt, en haar eigen secret powder stond ook altijd op het aanrecht van het Kooktheater. Wat is het? “De exacte samenstelling is geheim maar de goede proever zal het zoete kruidenmengsel zeker herkennen”, laat Celine los.

Indisch versus Cristang
Net als in de Indische keuken wordt ook in de Cristang keuken veel zout en suiker gebruikt voor de vleesmarinade. De grootste verschillen schuilen in een royaler gebruik van santen. Celine heeft een tip: “Kokosnootmelk is erg cholesterolrijk. Je kunt het gerust vervangen door magere melk. Voeg alleen voor de smaak een klein scheutje santen toe.”
Bezoekers stelden Celine ook vragen. “Soms vroegen ze naar het Hollandse equivalent van een bepaald ingrediënt. Of ze wilden weten of een gerecht ook op een andere manier kon worden gemaakt. Ik antwoord altijd dat de mensen de ingrediënten moeten kiezen die ze al in de eigen keuken hebben. Want de Cristang keuken is eenvoudig. De Cristang gemeenschap gebruikte de vis die zij die dag ving en de groente die zij die dag kon plukken. Dát is Cristang Cuisine!”

Boek: Cuzinhia Cristang – een mengkeuken uit Malakka
In 2004 verscheen bij Stichting Tong Tong Cuzinhia Cristang – een mengkeuken uit Malakka, door Celine Marbeck. Bij het uitzoeken van de recepten, liet Marbeck zich inspireren door de reacties die zij kreeg tijdens haar kookdemonstraties in Den Haag.
Johannes van Dam schreef in Het Parool: “Het lijkt of iemand die ten prooi is gevallen aan het moderne fusion-verschijnsel hier aan het werk is geweest, maar het is allerminst een nieuw verzinsel.” En na een korte historische schets voegt hij eraan toe dat de Cristang keuken “als voordeel [heeft] boven de moderne zogenaamde fusion-keukens dat er al eeuwen ervaring overheen is gegaan. Het wiel hoefde er niet nog eens voor te worden uitgevonden.” En hij sluit af met: “Dit fraai uitgevoerde boek is waarschijnlijk het eerste Europese kookboek dat wat van die bijzonder interessante en smakelijke receptuur openbaart.”
Cuzinhia Cristang, een mengkeuken uit Malakka van Celine Marbeck (ISBN 90-801433-8-3) is verkrijgbaar in alle boekhandels in Nederland en bij Stichting Tong Tong in Den Haag.

The post Celine Marbeck uit Malakka: “Nooit eerder ontmoette ik zo vele Euraziaten” appeared first on Tong Tong Fair.

Bob Brozman: ‘Popmuziek aangekleed met een wereldsausje is niet interessant’

Florine — Mon, 29 Apr 2013 01:29:25 +0000

Vandaag ontvingen wij het droevige bericht dat Bob Brozman 23 april 2013 is overleden. Wij danken Bob hartelijk voor zijn mooie concerten op het Tong Tong Festival; het is erg jammer dat we hem niet meer zullen terugzien op onze podia.

Bob Brozman: ‘Popmuziek aangekleed met een wereldsausje is niet interessant’

In 2005 interviewde journaliste Tanneke de Groot Bob Brozman in het Bibit-Theater.

Bob Brozman typeert zichzelf als gitaarantropoloog. Hij studeerde etnomusicologie in Washington en verdiepte zich in de oorsprong van de Delta Blues. Brozmans eerste samenwerking was met de Hawaiiaanse Tan Moe Family, een collectief dat gedurende een muzikaal leven van zestig jaar live-optredens met plaatopnamen afwisselde. In 1989 leerde Brozman de muzikanten kennen, hetgeen resulteerde in nieuwe opnames van uit 1929 daterende muziek.

Brozman beet zich stevig vast in het genre en zou later ook samenwerken met de Hawaiiaanse slack-key-gitarist Cyril Pahinui, zoon van Gabby Pahinui. Op de cd ‘Four hands hot and sweet’ staat onder meer Hawaiiaanse gitaarmuziek uit de jaren twintig van de vorige eeuw. Brozman maakte ook een cd met Ledward Kaapana waarop de hawaiian slack key (ki ho’alu) en de hawaiian steelguitar (kika kila) de degens kruisen.

Brozman is steeds op zoek naar rootsmuziek. De Amerikaan reisde ook naar India, La Réunion en West-Afrika. In 2005 werkte hij samen met lokale musici van Papua Nieuw-Guinea.

Bob Brozman wordt wel de ‘poor man’s Ry Cooder’ genoemd vanwege zijn keuze om muziek te maken bij de musici thuis. In die benaming, die hij niet zelf koos, klinkt een licht verwijt door aan het adres van zijn collega die in feite hetzelfde doet als Brozman: verdwijnende rootsmuziek populariseren. Maar voor Brozman geen fancy hotels en dure studio. Voor Tanneke de Groot, die Brozman in het Bibit-Theater interviewde, is de etnomusicoloog een voorbeeld van een musicus die er in slaagt muziekstijlen te vermengen, zonder dat het gelikte wereldmuziek wordt.

Op uw laatste cd Blues Reflex staat het nummer New Guinea Blues dat klinkt als een mix van The Beatles en Amerikaanse blues. Toch is het een vrucht van uw samenwerking met lokale musici uit Papua Nieuw-Guinea. Hoe is het ontstaan?
“Aangezien ik gitaarantropoloog ben, reis ik regelmatig naar voormalige koloniën om te onderzoeken welke ontwikkelingen de gitaar heeft ondergaan. Ik ben altijd benieuwd wat mensen doen met instrumenten die nieuw voor hen zijn. In Brazilië bijvoorbeeld wordt al meer dan 400 jaar gitaar gespeeld maar op het eiland Myoko (Papua Nieuw-Guinea, red.) is de gitaar pas twintig jaar geleden geïntroduceerd. De New Guinea Blues is ontstaan tijdens mijn reis naar Papua Nieuw-Guinea in 2003.
Ik speelde onder andere met de Gilnatta String Band van Myoko. Het ritme lijkt erg op dat van de oude Delta-blues-stijl maar de toon is sweeter. De melodie en stijl van zingen in dit nummer komt van de blues, the plugging style multiple guitars komt van Myoko.”

Het mengen van verschillende muziekstijlen lijkt soms erg ver gezocht en vooral uit commerciële motieven voort te komen. Een schoolvoorbeeld van ‘slechte’ wereldmuziek vind ik de samenwerking tussen de Britse zangeres Neneh Cherry en de Afrikaanse muzikant Youssou N’ Dour. Zijn er grenzen en waar liggen de uwe?
“Wat ik niet graag zie is dat westerse muzikanten gebruikmaken van niet-westerse muziek om hun muziek een kleurtje te geven. Het gebeurt vaak ook nog op een exploiterende manier. Bij mijn samenwerkingsprojecten staat mijn naam altijd als tweede vermeld. Ik kan alleen werken op basis van gelijkwaardigheid. Ik verblijf op dezelfde locatie, eet hetzelfde eten, verdien hetzelfde als mijn collega’s.
Popmuziek aangekleed met een wereldsausje is niet interessant. Zodra je kunt horen welke fabriek de synthesizer heeft gebouwd, weet je: hier is iemand bezig die geld wil verdienen!”

Maar levert het vermengen van twee muziekstijlen altijd goede nieuwe muziek op?
“Er moet iets gemeenschappelijks zijn, iets harmonisch of sociaal-historisch. Je kunt Cubaanse muziek bijvoorbeeld goed mixen met de muziek van Madagaskar. Ik zie ook overeenkomsten tussen Franse gipsymuziek en Cubaanse muziek. Ze houden allebei van akkoordwisselingen en de Cubaanse ritmes en de gipsymelodieën vullen elkaar goed aan. Maar als je een Zweedse viool en een Australische didgeridoo wilt mixen zal dat niet veel nieuws opleveren. Er is niets gezamenlijks tussen die twee.
Ik zoek naar overeenkomsten, niet alleen naar verschillen. Mij is opgevallen dat de voormalige kolonisatoren focussen op de beat en dat de voormalig gekoloniseerden focussen op de zogenaamde ‘in between the beat’.”

Wat is uw meest bijzondere muzikale ervaring?
“Een erg moeilijke vraag. Ik speel al 46 jaar en soms denk ik: ‘Wat waren de beste tien minuten?’ Een bijzondere ervaring was mijn samenwerking met René Lacaille, afkomstig van La Réunion. Op dit eiland, vroeger een kolonie van Frankrijk, wonen Aziaten, Afrikanen en Europeanen. René Lacaille leerde mij nieuwe dingen over ritme. Aziaten en Afrikanen hebben meer gevoel voor ritme dan Europeanen die meer geïnteresseerd zijn in intellectuele harmonieën en in marsen: je marcheert met z’n allen en komt niet toe aan je eigen groove. Maar op La Réunion hebben Afrikaanse en Aziatische ritmes elkaar ontmoet, en de Fransen hebben het muzikale klimaat op hun beurt weer beïnvloed door de accordeon te introduceren. Voor mij is dat magie.”

Dit artikel verscheen in 2005 in ‘De Sobat’, het relatiemagazine van Stichting Tong Tong. Interview: Tanneke de Groot

The post Bob Brozman: ‘Popmuziek aangekleed met een wereldsausje is niet interessant’ appeared first on Tong Tong Fair.

Tong Tong Fair

Sambal maken

Heet, heter, heetst: leer zelf sambal maken

Leer zelf sambal maken

Blussen…

Marion Bloem

Marion Bloem: Jubileum ‘Geen gewoon Indisch meisje’

Dertig jaar verder

Julya Lo’ko

Julya Lo’ko zingt Nederlandstalig

Masterclass Waldjinah

Chinezen uit Indonesië: hun erfgoed en hun geschiedenis

Chinezen uit Indonesië: hun erfgoed en hun geschiedenis

Préludes javanais van Sastro Prawiro/Otto Knaap

De Préludes javanais van Sastro Prawiro/Otto Knaap; een Javaans liefdesverhaal in Indische klanken

Klassieke muziek uit Nederlands-Indië

Dans uit Sulawesi

Dans uit Sulawesi

Wieteke van Dort

Welkom terug, Wieteke

Djam Boekoe – boekenuur

Djam Boekoe – boekenuur Tong Tong Festival

Gekruide weemoed. De Indische lievelingsgerechten van Louis Couperus

Indische brieven; Een bestuursambtenaar in de Buitengewesten

Soerabaja van Pauline Slot

Papoea Connection

Ontsporing van Geweld

Heruitgave ‘Ontsporing van Geweld’

Excessennota

Boekpresentatie Herman Keppy

Boekpresentatie ‘Pendek’ van Herman Keppy

Stille krachten

Over Goena-goena en stille krachten…

2013…

Edelstenenconsult – neem uw edelstenen of kris mee voor een consult

Eerste Generatieshow

De Eerste Generatieshow met Tante Au en Boeli Burger

Tante Au

Tan Twan Eng

Maleisische topschrijver Tan Twan Eng

De Pasarkrant 2013 is verschenen

De Pasarkrant 2013 is verschenen, de programmakrant van Tong Tong Fair & Festival

Programmawijzigingen

Het verhaal uit de koffer

Het verhaal uit de koffer

Batavia 1946

Indisch zwijgen?

Ronelda Kamfer

Iedereen anders, iedereen eenders – Ronelda Kamfer

Orkes Keroncong Bintang Surakarta

Ontmoet het huisorkest van de 55e Tong Tong Fair: Orkes Keroncong Bintang Surakarta

Ontmoet het orkest

Pentjak Silat

Vechtballet: pentjak silat

Documentaires van en over de tweede generatie

Documentaires van en over de tweede generatie

Kritiek

Ahmad Tohari

Hooggeëerde gast op het Tong Tong Festival 2013: Ahmad Tohari!

Bulantrisna Djelantik

Koninklijk bezoek uit Bali: Ayu Bulantrisna Djelantik

Rayuan Samud’ra

Weerzien met Rayuan Samud’ra

Oorsprong

Laid back

Kediri

Yvonne Keuls

De Indische tantes van Yvonne Keuls

Standbeeld

Indorock meets Nederbeat

Indorock meets Nederbeat: Crazy Rockers met special guests Rinus Gerritsen en George Kooymans van de Golden Earring

Waldjinah, de koningin van de krontjong

Welkom Waldjinah, de koningin van de krontjong

Bijzondere stem

Huisorkest: Orkes Keroncong Bintang Surakarta

A.S.A.P. Dragon Fly

Vijf meter de lucht in met A.s.a.p. Dragon Fly

Shifting the compass

Shifting the compass – over het wankele evenwicht tussen Oost en West in ‘De tienduizend dingen’ van Maria Dermoût

Paradijs op de grens van twee werelden

Ontmoet het huisorkest van de 55e Tong Tong Fair:
Orkes Keroncong Bintang Surakarta

Tong Tong Talkshows in de Openbare Bibliotheek:
Jellie Brouwer interviewt Yvonne Keuls en Helga Ruebsamen