57e Tong Tong Fair

Een bezoek aan Azië en de Pacific, maar dan zonder de jetlag

In 2014 bezocht de Australische reisjournalist Peter Parkorr de Tong Tong Fair en concludeerde: “If you can’t go to Asia, let Asia come to you”. En inderdaad, een bezoek aan de Tong Tong Fair is als een bezoek aan Azië en de Pacific, maar dan zonder de jetlag. Nergens in Europa is een vergelijkbare manifestatie, waar Oost en West elkaar op deze schaal ontmoeten en omarmen. De 57e editie begint woensdag 27 mei en eindigt 12 dagen later op zondagavond 7 juni. Binnenkort staat op deze website het volledige programma 2015.

De Tong Tong Fair (sinds 1959) is natuurlijk ‘wereldberoemd’ als food festival; de grote smaakmaker Eetwijk bestaat uit drie geschakelde paviljoens vol waroengs en restaurants. Ook shopaholics komen volop aan hun trekken: in het Indonesië-Paviljoen staan tientallen standhouders die speciaal voor het evenement uit Indonesië overkomen. De ondernemers op de grote Grand Pasar komen o.a. uit Maleisië, Singapore, Vietnam, Thailand, India, Nepal en zelfs Zuid-Korea. Cadeaus voor jezelf, of oleh-oleh voor de thuisblijvers? Je gaat nooit met lege handen naar huis.

Preview op het programma van 2015

De internationale programmering van de Tong Tong Fair weerspiegelt de focus van Tong Tong op de gemengde roots van de Indische cultuur: meerdere Europese en Aziatische landen en gebieden hadden hun invloed op de Indische keuken, muziek, kleding, interieurs en gewoontes. Die rijke geschiedenis inspireert de programmeurs van het festival om ieder jaar een compleet nieuw programma samen te stellen, met naast ‘gouwe ouwen’ nieuwe ontdekkingen, verrassende combinaties en gewaagde experimenten.

De theaters van het Tong Tong Festival bieden in 2015 weer een caleidoscopische cross-over van Oost en West in muziek, dans en literatuur.

Uit Oost-Kalimantan (Indonesië) komt de worldjazz-band YK Samarinda (op de foto boven). De formatie combineert traditionele songs van Kalimantan met jazzy ritmes. De groep geeft ook een workshop.

Een van de topacts is The Cambodian Space Project, de Australisch-Cambodjaanse popgroep rond Julien Paulson (Tasmanië) en Srey Thy (Phnom Penh). De groep speelt Cambodjaanse pophits uit de jaren ’60, toen de muziekcultuur zwaar beïnvloed werd door de in Cambodja gestationeerde Amerikaanse troepen. Het genre, Khmer psychedelische rock, is nu weer mateloos populair. The Cambodian Space Project treedt dit jaar ook op Glastonbury en WOMAD op. De band speelt op de eerste dag van de Tong Tong Fair.

De Anambas Eilanden (tussen Sumatra en Borneo) presenteren zich met traditionele dans en muziek. In het Indonesië-Paviljoen is een toeristische afvaardiging aanwezig, evenals een delegatie die informatie geeft over handelsmogelijkheden met deze eilanden. Ook de provincies Lampung (Sumatra) en de Minahasa (Noord-Celebes, Indonesië) presenteren zich met traditionele muziek en dans.

Uit zowel Midden- als West Java komen dalangs (poppenspelers) over. Er is dit jaar wayang kulit (schaduwpoppenspel) van dalang Ki Warseno Slank uit Surakarta (Solo) en wayang golek (poppenspel) van Nandang Supriatna uit Lembang (West-Java). Beide poppenspelers geven ook workshops in de Bengkel. Hun virtuose poppenspel is een must see voor elke liefhebber van poppentheater. Dat die er in Nederland veel zijn, bewijst de populariteit van het televisieprogramma Popster!.

Bijzonder is de komst van krontjongorkest Orkes Keroncong Cente Manis uit Jakarta. Krontjong is een van de vroegste vormen van wereldmuziek.

Uit Yogyakarta komt een van de leading designers in fashion over, couturier Afif Syakur. Op de catwalk van het Tong-Tong-Podium zijn modeshows te zien, o.a. met bruidskleding. Batik is een van de passies van deze couturier die ook workshops batikken geeft in de Bengkel.

De Hawaiiaanse percussionist Kaili komt wederom uit Amerika over voor een nieuwe show met Maeva, de dansgroep die dit jaar 25 jaar bestaat.

Bijzonder is de komst van de legendarische zanger Boudewijn de Groot. In het Tong-Tong-Theater wordt hij geïnterviewd, o.a. over zijn Indische verleden. Uiteraard neemt hij zijn gitaar mee.

Topvocalisten en -musici uit Nederland zijn o.a. vocaliste Julya Lo’ko, Ernst Jansz, Wouter Muller (Indische singer-songwriter), de Crazy Rockers (Nederlands oudste actieve Indorockband), e.v.a.

Het Maastrichtse pentjak-gezelschap Panca Sila o.l.v. Henry Otgaar brengt een spectaculaire pentjak silat show met live percussie op het Tong-Tong-Podium.

De dansgroep Don’t Hit Mama speelt de voorstelling Poppin’ Java, een spannende ontmoeting tussen klassiek Javaanse en urban dans.

Workshops

In workshoptheater de Benkel zijn in 2015 workshops batikken, pidjitten (massage), klassiek Javaanse dans, hawaiian dans, Polynesische dans, vliegers maken, diamoe maken, poppenspel. In het kader van het themaprogramma over Geheim Den Haag zijn er programma’s over mystieke gebeurtenissen en goena-goena, waarbij het publiek participeert. Ignatius Supriyanto ‘leest’ krissen en edelstenen. Verder zijn er diverse sing-a-longs met deelnemende artiesten en boekenclubs. Marjolein Kelderman van de afdeling kookboeken van boekhandel Athenaeum in Amsterdam bevraagt bezoekers over hun favoriete Indische en Indonesische kookboeken. Diverse keren verandert de Bengkel in een Kookstudio en kunnen bezoekers hun culinaire kwaliteiten vergroten.

Kinderen

Een bezoek aan de Tong Tong Fair is een enerverende ervaring voor jonge kinderen. De exotische geuren, de vele kleuren en natuurlijk de workshops. De workshops ‘vliegers maken’ met Rubens Agaatsz zijn steevast vol en bij mooi weer leert Rubens kinderen buiten ook vliegeren. Ook de wayang-voorstellingen zijn zeer populair bij kinderen. Taal speelt geen rol bij het virtuoze (schaduw)poppenspel. Het Wereld Natuurfonds voert actie voor de orang oetan en leert kinderen zelf zo’n mensaap te maken.  Wieteke van Dort leert jong en oud Pasar-Maleis. Theater Challenge en Theatergroep Zwerm spelen de kindervoorstelling ‘Je wordt thuisgebracht’ (voor kinderen vanaf 6 jaar). Kijk hier naar de trailer.

Gesproken woord

Wat Marion Bloem in 2013 op de Tong Tong Fair als experiment begon, een theaterproductie gebaseerd op haar succesvolle roman Geen gewoon Indisch meisje, leidde tot een tournee door Nederland. De schrijfster sluit deze toer nu op de Tong Tong Fair af in een programma met muziek, dans en uiteraard gesproken fragmenten uit het boek.

Vilan van de Loo presenteert de lang verwachte biografie van Johannes van der Steur, in veel Indische families beter bekend als Pa van der Steur. In zijn kinderhuizen in Indië ving hij vele duizenden verweesde kinderen op.

Ook Gerard Termorshuizen presenteert een biografie, over de bekende Indische journalist Herman Salomonson, beter bekend onder zijn pseudoniem Melis Stoke.

Kester Freriks interviewt schrijversechtpaar Anneloes Timmerije & Charles den Tex n.a.v. hun bestseller Het vergeten verhaal van een onwankelbare liefde.

In 2015 is het 70 jaar geleden dat de oorlog in Zuidoost-Azië eindigde. Het programma focust zich niet alleen op het lange proces van de dekolonisatie (1945-1949) maar ook op wat zich vóór het beslissende jaar 1945 heeft afgespeeld. Verscheidene sleutelfiguren, onder wie koloniaal bestuurder H.J. van Mook (1894-1965), passeren de revue. John Jansen van Galen interviewt Hans van den Akker n.a.v. de tentoonstelling ‘Oorlog’ in Museum Bronbeek.

Ricci Scheldwacht interviewt Reggie Baay n.a.v. zijn nieuwe boek over slavernij in Nederlands-Indië,  Daar werd iets gruwelijks verricht.

Uit Indonesië komen twee beroemde schrijvers over: Iksaka Banu en Leila S. Chudori. Beiden wonnen de belangrijkste Indonesische literaire prijs, Khatulistiwa Literary Award. Daarnaast gaat speciale aandacht uit naar vertalers van Nederlandstalige boeken en van Indonesische boeken, door hun vertalingen bruggenbouwers tussen twee culturen.

Tentoonstellingen

In het Cultuurpaviljoen zijn dit jaar twee nieuwe tentoonstellingen te zien. De eerste is gewijd aan het leven van Johannes ‘Pa’ van der Steur, die als tehuisvader in Nederlands-Indië duizenden kinderen van Indo-Europese afkomst een thuis gaf. De expositie begeleidt de biografie over Pa van der Steur die dr. Vilan van de Loo op de Tong Tong Fair presenteert.

Muziektheater

Bijzonder is de theatervoorstelling KRUIT! van het Moluks-Nederlandse muziektheater-gezelschap DeltaDua, dat haar tournee door Nederland en Indonesië op de Tong Tong Fair afsluit. KRUIT! is het vergeten verhaal uit de gedeelde geschiedenis van Nederland en de Molukken: de Molukse opstand in 1817 geleid door volksheld Pattimura. De roman De schreeuw van de witte kakatoe van Johan Fabricius is de inspiratiebron voor KRUIT!. Met o.a. Anis de Jong, Nel Lekatompessy (spel), Julya Lo’ko (zang) e.a.

De voorstelling is zeer lovend ontvangen. Uit het AD: “Met indrukwekkend taalgebruik, afgewisseld met zang en muziek, krijgt het verhaal een gelaagdheid door de mix van de feitelijke gebeurtenissen en afstandelijke filosofische bespiegelingen. Het gezelschap DeltaDua heeft iets moois op de planken gezet (…).”

Een andere veel geprezen theatervoorstelling is Het geheim van The Brothers Timisela van de broers Henry Timisela en Joshua Timisela. Er zijn fragmenten uit de gelijknamige voorstelling te zien.

Meer muziek en amusement biedt Wieteke van Dort die dit jaar uitgebreid de veertigste verjaardag viert van haar personage Tante Lien. In een koempoelan in het Tong-Tong-Theater passeren de afgelopen jaren de revue en ontvangt Tante Lien bekende gasten. Dankzij Tante Lien maakten veel Nederlanders in de jaren ’70 kennis met krontjong en tal van andere Indische culturele uitingen.

Elders in Den Haag

Stichting Tong Tong organiseert tijdens de Tong Tong Fair ook activiteiten in de stad i.s.m.verscheidene partners. Te voet, per bus of per boot kan men Indisch Den Haag ontdekken. Het Nationaal Archief organiseert speciale rondleidingen voor bezoekers van de Tong Tong Fair.

Tijdens een bustocht door de Bomenbuurt vertelt Herman Keppy de passagiers over de verzetsactiviteiten van Indische Nederlanders tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Bomenbuurt was de haard van dit Indische verzet.

In het kader van het themaprogramma Geheim Den Haag geeft Andrea Kroon een lezing over mystiek Den Haag, gebaseerd op de publicatie Geheim Den Haag (over de geschiedenis en gebouwen van spiritualisten, vrijmetselaars, theosofen, antroposofen en andere esoterische stromingen in Den Haag rond 1900). De lezing is in het Museum voor Communicatie. Speciaal voor deze gelegenheid stelt het museum de deelnemers in de gelegenheid om aansluitend de theosofen-tempel te bezoeken, die normaal gesproken niet toegankelijk is voor museumbezoekers.

In Het Paard van Troje wordt een Tong Tong Afterparty georganiseerd, van 23.00  tot 03.00 uur ’s nachts, met DJ Rob Manga en DJ Ron Funkytown. Voorafgaand vindt daar een ander swingend Tong Tong-programma plaats, Tifa & Turn Tables m.m.v. meesterpercussionist Nippy Noya, vrouwenslaggroep Sapa Lawan uit het Overijsselse Wierden en hiphopmoves door onder andere Seun ‘Shay’ Latukolan van het Hiphophuis in Rotterdam. De gebroeders Timisela praten over hun film Jefta over Molukse mystiek in de polder. Hawaiian dansgroep Maeva treedt op met Polynesische dansen.

Wanneer?

De 57e Tong Tong Fair in 2015 duurt 12 dagen en vindt plaats van woensdag 27 mei tot en met zondag 7 juni. Meer informatie, speeltijden en locaties staan eind april online.